باغ نظر شیراز و ماجرای رفت‌وآمد پادشاه بعد از مرگ  

باغ نظر شیراز مثل خیلی از جاذبه‌های تاریخی این شهر در دوره زندیه ساخته شده است. درست آن زمانی که وکیل‌الرعایا تصمیم گرفت در شیراز همان کارهایی را انجام بدهد که شاه عباس در اصفهان انجام داده بود.
وقتی شیراز در دوره زندیه به عنوان پایتخت انتخاب شد، کریم خان زند لازم دانست برای اعتبار بخشیدن به مرکزیت این شهر ساخت‌وسازهایی در آن انجام بدهد. باغ نظر یکی از نتایج این تصمیم است. البته امروز خیلی‌ها آن را به نام موزه پارس می‌شناسند.

موقعیت باغ نظر شیراز

باغ نظر در بافت تاریخی شهر شیراز قرار دارد. این باغ در نزدیکی مکان‌های مهمی مثل ارگ کریم‌خان، مسجد، حمام و موزه وکیل قرار دارد. اگر به میدان شهدا شهر شیراز بروید می‌توانید این باغ را ببینید

تجمع این جاذبه‌ها در اطراف میدان شهدا شهر شیراز باعث شده تا تعداد زیادی کافه و رستوران هم در این محدوده به وجود بیایند. به همین دلیل مسافرها اغلب تمام روزشان را در این محله می‌گذرانند چون می‌توانند در فاصله بین بازدیدهایشان در این رستوران‌ها و کافه‌ها استراحت کنند.
تازه بوستان ابوذر و موزه آب هم در همین حوالی قرار دارند که برنامه‌هایتان را پربارتر می‌کنند و اگر نگران جای پارک هستید پارکینگ عمومی وکیل را فراموش نکنید.

منبع عکس گوگل مپ، عکاس Mohammad Kalantari

بیشتر بخوانید: یک لیست ۱۰تایی از بهترین کافه‌های شیراز

موزه پارس چطور به وجود آمد؟

ساختمانی که در باغ نظر می‌بینید عمارتی هشت ضلعی است که با سبک معماری دوران صفویه ساخته شده است و آب موردنیاز برای باغ و درختان آن هم از قنات رکن‌آباد تأمین می‌شده است. می‌گویند از این عمارت برای پذیرایی از مهمانان مهم استفاده می‌شد و نزدیکی آن به عمارت دیوانخانه هم درستی این گفته را تأیید می‌کند.
این عمارت چهار شاه‌نشین و چهار اتاق دارد که با کاشی و آجر تزئین شده‌اند. البته در سال ۱۳۱۵ این عمارت به اولین موزه شهر شیراز تبدیل شد و نامش را موزه پارس گذاشتند. قبل از این باغ نظر به باغ حکومتی هم معروف بود. در طول سال‌ها قسمت‌هایی به این باغ اضافه شده و بعضی از قسمت‌ها هم از بین رفته‌اند. اما درخت‌های باغ که اغلب‌شان سروهای بلند و سبز هستند از آن روزها تا امروز همچنان در باغ نظر ایستاده‌اند و به عنوان درختان کهن ثبت ملی شده‌اند.

منبع عکس گوگل مپ، عکاس Amir Hoseini

بیشتر بخوانید: بازار حاجی شیراز ؛ پارچه‌ های سنتی شیراز را کجا بخریم؟

وصیت وکیل الرعایا

آن‌طور که تاریخ نشان می‌دهد کریم خان زند وصیت کرده بود که او را بعد از مرگ در باغ نظر شیراز دفن کنند. وقتی کریم‌خان در هشتاد سالگی به سل دچار شد، می‌دانست که دیگر کاسه عمرش لبریز شده و باید برود.
از همان روزها ناآرامی‌هایی در نقاط مختلف کشور به وجود آمد و شایعاتی به آن‌ها دامن می‌زد که باعث می‌شد حال پادشاه بدتر شود. برای همین چیزی نگذشت که مرگ کریم خان زند سر رسید. بعد از مرگ او آدم‌های مختلفی برای به دست گرفتن پادشاهی سینه سپر کردند و وارد جنگ با گروه‌های دیگر شدند. همه این‌ها در حالی بود که هنوز وکیل الرعایا را به خاک نسپرده بودند.
بعد از گذشت چند روز بالاخره چند نفر از نزدیکان کریم‌خان مراسم دفن او را انجام دادند و او را در عمارت باغ نظر دفن کردند

منبع عکس گوگل مپ، عکاس hakh82

بیشتر بخوانید: مجموعه رستوران صوفی شیراز ؛ شکم‌گردی در دوره زندیه

چه کسی آرامش پادشاه را بر هم زد؟

انگار قرار نبود کریمخان بعد از مرگ روی آرامش را ببیند. چون همین که آقا محمد خان پادشاه بدخلق قاجار روی کار آمد دستور عجیبی صادر کرد. دستور پادشاه قاجار از کینه‌توری عمیق او نسبت به کریم‌خان زند و احتمالا شیوه مسالمت‌آمیز حکومت‌داری او می‌آمد. محمد آقا خان دستور نبش قبر کریم‌خان را داد و خواست جسد او به جایی منتقل شود که او می‌خواهد. رحمان خان یوزباشی هم طبق دستور پادشاه جدید جسد کریم‌خان را از شیراز به تهران برد تا در قسمتی از کاخ پادشاه در زیر پله‌های عمارت دفن شود.
هدف آقا محمد خان این بود که هر روز وقتی از روی این پله‌ها رد می‌شود با شمشیر ضربه‌ای به قبر پادشاه سابق بزند و به این روش قدرت‌نمایی کند و پادشاه مُرده را در گور بلرزاند. البته اگر با کارنامه آقا محمد خان آشنا باشید و بدانید با زنده‌ها چطور رفتار می‌کرد این داستان دیگر خیلی هم برایتان عجیب نخواهد بود.
اما قرار نبود کریم‌خان حتی در زیر پله‌های عمارت پادشاه قاجار هم باقی بماند. وقتی حکومت قاجار به دست رضا شاه پهلوی از بین رفت، دوباره دستور جدیدی صادر شد. رضا خان دستور داد که جنازه وکیل الرعایا را دوباره به محل اصلی‌اش برگردانند.

منبع عکس گوگل مپ، عکاس Vahab Kosar

بیشتر بخوانید: آپارتمان مبله ۳ خواب در شیراز

در موزه پارس چه می‌بینید؟

احتمالا اولین جایی که دل‌تان می‌خواهد بعد از ورود به باغ نظر از آن دیدن کنید مقبره کریم‌خان در ساختمان موزه است. به خصوص اگر بدانید که پادشاه برای سپری کردن دوران بعد از مرگش در این مقبره چه سختی‌هایی کشیده و چه راه‌هایی را رفته و برگشته. قبر کریم‌خان شکل و ظاهر خیلی ساده‌ای دارد و روی سنگ قبر به جز نام کریم‌خان، لقب او وکیل‌الرعایا و تاریخ فوت این دو بیت از حافظ نوشته شده است: «ای دلِ ریشِ مرا با لبِ تو حقِّ نمک، حق نگه دار که من می‌روم، الله مَعَک/ تویی آن گوهرِ پاکیزه که در عالمِ قدس، ذکرِ خیرِ تو بُوَد حاصلِ تسبیحِ مَلَک».

منبع عکس گوگل مپ، عکاس majid Soheilinia1

بیشتر بخوانید: باغ های شیراز را بهتر بشناسید ؛ یک راهنما به بهشت

اشیای دیگری که در موزه پارس به نمایش گذاشته‌اند مربوط به دوران تاریخی متفاوتی هستند. مثلا می‌توانید سردیسی ببینید از جنس سنگ که مربوط به دوره ساسانی است و یا ظرف و ظروفی که از سده‌های چهارم تا هشتم هجری قمری طی حفاری‌های مختلف کشف شده‌اند. تنوع این اشیا و تعلق‌شان به دوره‌های تاریخی مختلف باعث می‌شود که بتوانید مقایسه‌ای بین شیوه زندگی آدم‌ها در آن دوران داشته باشید و همان‌طور که در موزه قدم می‌زنید با خودتان خیال‌پردازی کنید.

اطلاعات موزه پارس

آدرس: شیراز، زیرگذر زند

ساعت بازدید: ۸ صبح تا ۶ بعدازظهر

شماره تماس: ۰۷۱۳۲۲۲۴۱۵۱

هزینه بازدید: ۱۰۰۰۰برای گردشگران داخلی، ۸۰۰۰۰ برای گردشگران خارجی در مهرماه ۱۴۰۲

بیشتر بخوانید: آپارتمان مبله شیک و لوکس در شیراز

بعد از باغ نظر کجا برویم، عمارت دیوانخانه

عمارت دیوانخانه هم یکی دیگر از بناهایی است که به دستور کریمخان زند ساخته شده است. البته در دوران قاجار این عمارت با نام عمارت دیوانخانه قوام ملکی مشهور شد و امروز هم خیلی‌ها فکر می‌کنند این عمارت مربوط به دوره قاجار است. یکی از اتفاقات خاصی که برای این عمارت افتاده تغییر ستون‌های سنگی آن به دو ستون چوبی است. این تغییر به دستور آقا محمد خان قاجار انجام شده که پیش‌ از این از دستورات دیگرش گفته بودیم. بعد از این دستور ستون‌های سنگی به تهران منتقل شدند.
عمارت دیوانخانه دو طبقه دارد که این طبقات با دو را‌ه‌پله مجزا به هم وصل می‌شوند. در این عمارت شاه‌نشین و دو حوض هم دیده می‌شود. اما چیزی که احتمالا در اولین نگاه نظر شما را به خود جلب می‌کند تزئینات زیبای عمارت، نقاشی‌ها و کاشی‌کاری‌های آن است. دیدن این تزئینات آدم‌ها را به این فکر می‌اندازد که در گذشته برای ساختن یک بنا چه ظرافت و دقتی به خرج داده می‌شد و با وجود این‌که امکانات کم‌تر بود اما هر کدام از عمارت‌های تاریخی هنوز هم جز شاهکارهای معماری ایران هستند.

اطلاعات عمارت دیوانخانه

آدرس: شیراز، خیابان ۲۲ بهمن، کنار ارگ کریمخان        

ساعت بازدید: از ۸ صبح تا ۸ شب

منبع عکس گوگل مپ، عکاس behrouz badrouj

بیشتر بخوانید: خیابان های شیراز ؛ زیباترین ها و معروف‌ترین‌ها در شیراز برای قدم زدن

پیشنهاد بازدید بعدی، حمام تاریخی وکیل

حمام‌ها برخلاف کاربرد امروزی‌شان در گذشته اهمیت زیادی داشتند و با الگویی متفاوت ساخته می‌شدند. مردم هم قصدشان از رفتن به حمام فقط شست‌وشوی خودشان نبود. آن‌ها در کنار شستن تن و بدن‌شان با اهالی محله و شهرشان هم معاشرت می‌کردند و جدیدترین اخبار را از آن‌ها می‌گرفتند.
حمام تاریخی وکیل در نزدیکی باغ نظر و در خیابان لطفعلی خان زند قرار دارد. امروز این بنا به جز این‌که جاذبه‌ای تاریخی است به عنوان موزه مردم‌شناسی هم شناخته می‌شود.
بخش‌های مختلف حمام‌های تاریخی مثل سربینه، گرمخانه، خزانه و… در این حمام هم به چشم می‌خورد. تزئینات سقف و دیوارها هم جز زیبایی‌های حمام است که هنوز رد و اثر گذشته بر آن‌ها باقی مانده و می‌شود از میان فروریختگی‌ها و تزئینات مخدوش شده به گذشته‌های دور سفر کرد.
البته خیال نکنید که از دوران فعالت این حمام سال‌های زیادی گذشته است. چون تا آن‌جایی که خبر داریم گرمابه وکیل تا دوره پهلوی دوم فعال بوده و احتمالا خیلی از شیرازی‌هایی که سن و سالی ازشان گذشته یکی دو باری به این حمام رفته و در آن تنی سبک کرده‌اند یا شاید از پدرها و پدربزرگ‌هایشان چیزهایی درباره آن شنیده باشند.
اگر امروز به دیدن حمام وکیل بروید ماکت‌هایی می‌بینید از آدم‌هایی که لباس‌های دوران زندیه بر تن‌شان است و در گوشه و کنار حمام به نمایش گذاشته شده‌اند. تعدادی از این ماکت‌ها دور حوض اصلی گرمابه وکیل نشسته‌اند و باعث می‌شوند تصور کنید که دارند با هم خوش‌وبش می‌کنند. تعدادی از زنان هم در قسمت دیگری از حمام با تشریفات زیاد مشغول برگزاری مراسمی خاص هستند.

اطلاعات حمام وکیل

آدرس: شیراز، خیابان لطفعلی خان زند، خیابان طالقانی

ساعت بازدید: ۹ صبح تا ۷ بعدازظهر

شماره تماس: ۰۷۱۳۲۲۴۷۶۴۶

منبع عکس گوگل مپ، عکاس farshad hafezolkotob

بیشتر بخوانید: بهترین محله های شیراز برای زندگی و سفر

باغ نظر شیراز که موزه پارس را در دل خود جا داده، فضای دلنشین و تماشایی دارد. هرچه از این موزه و باغ می‌دانستیم در این یادداشت پینورست برایتان گفتیم تا شما هم اگر روزی به ششیراز رفتید مشتاق دیدن این باغ بشوید. شاید هم در سفرهای قبلی خود به شیراز از این باغ زیبا دیدن کرده باشید، به نظر شما کدام قسمت از باغ نظر شیراز از همه جالب‌تر بود؟ قطعا تجربه‌هایتان خواندنی و ارزشمند است. لطفا برای ما و خوانندگان پینورست از تجربه‌هایتان بنویسید.
البته در سفر به شیراز شما برای رزرو اقامتگاه می‌توانید روی اجاره آپارتمان های مبله پینورست حساب باز کنید، چون همه واحدهای ما تمیز و از قبل بازرسی شده‌اند و شما بدون غافل‌گیری می‌توانید شب‌های به‌یادماندنی در شیراز را در آپارتمان‌ها و ویلاهای مبله سپری کنید.

سوالات متداول

عمارت کلاه فرنگی شیراز کجاست؟
عمارت کلاه فرنگی در باغ نظر در خیابان زند قرار دارد.
فاصله باغ نظر تا ارگ کریمخان شیراز چقدر است؟
فاصله این دو جاذبه خیلی کم است و می‌توانید در حدود شش دقیقه آن را پیاده طی کنید.
آیا در اطراف موزه پارس پارکینگ هم وجود دارد؟
بله. یک پارکینگ عمومی در نزدیکی باغ نظر وجود دارد.
نزدیک‌ترین ایستگاه اتوبوس به باغ نظر کدام است؟
ایستگاه اتوبوس میدان شهدا نزدیک‌ترین ایستگاه به باغ نظر است.
هزینه ورودی موزه پارس شیراز چقدر است؟
برای هر گردشگر داخلی ۱۰۰۰۰ تومان و برای هر گردشگر خارجی ۸۰۰۰۰ تومان در مهرماه ۱۴۰۲ است.

نعیمه بخشی

وبسایت

خیال‌باف و قصه‌پرداز