ورکانه روستایی از رنسانس اروپا در همدان ایران

روستای ورکانه یکی از قطب‌های مهم گردشگری استان همدان است که ویژگی‌هاش باعث محبوبیتش شده. آب و هوای ییلاقی، معماری سنگی خانه‌ها و کوچه‌ها، جاهای تاریخی و بسترهای طبیعتگردی همگی در کنار هم مجموعه‌ای کامل از هر چیزی که برای گردشگران جذاب است را گرد هم آورده و روستای ورکانه را به محلی رویایی برای توریسم تبدیل کرده. حالا این که کجاست و چه‌طور جایی است را در ادامه می‌بینیم.

ورکانه چه‌جور روستایی است؟ خانه‌های سنگی و نور طبیعی

ورکانه از اصلی‌ترین جاذبه‌های گردشگری استان همدان است.

روستای ورکانه در شرق شهرستان همدان است و ۲۵ کیلومتر با آن فاصله دارد، یکی از روستاهای دهستان الوند کوه شرقی محسوب می‌شود و در دامنه‌ی جنوبی کوه زاگرس قرار دارد.

کوه سر دره در ۳ کیلومتری شمال شرقی، کوه سرخ بلاغ در ۳ کیلومتری جنوب غربی، کوه قره داغ در چهار کیلومتری شرقی و روستای سیمین در غرب این آبادی قرار دارند.

خانه‌های روستای ورکانه سنگی هستند و تصویری اعجاب‌انگیز در کنار نورپردازی طبیعت ایجاد می‌کنند. هنگام ظهر و زیر نور خورشید سنگ خانه‌ها و کوچه‌ها همگی به رنگی مایل به قهوه‌ای سوخته دیده می‌شوند.

بافت قدیمی روستای ورکانه باعث شده گردشگران مدرن به یاد دهکده‌های اروپایی در دوران رنسانس بیافتند. خانه‌های ورکانه کاملا از سنگ ساخته شده‌اند، به جز سقف‌ها که از تیرهای چوبی و اندود که خود با کاه گل یا قیر و گونی پوشیده شده‌اند ساخته شده است.

سنگ، سنگ لاشه، سنگ مالون، خشت و آجر اصلی‌ترین مصالح خانه‌های ورکانه هستند. این خانه‌ها رو به جنوب ساخته شده‌اند تا بیشترین استفاده را از نور آفتاب و گرمای آن ببرند. علت استفاده از این مصالح موقعیت جغرافیایی و آب و هوای کوهستانی آن است، سنگ هم جزو مصالح در دسترس این منطقه است و هم مانع از نفوذ سریع سرما به داخل بناها می‌شود.

طبق سرشماری سال ۹۵ تعداد مردم ورکانه در حدود ۷۱۳ است که این جمعیت لر محسوب شده و به زبان‌های لری و فارسی صحبت می‌کنند. هسته‌ مرکزی این روستا قنات آب ورکانه است و قدیمی‌ترین محله آن درب مسجد است که تاریخ این روستا را آشکار می‌کند. کوچه‌های جدولکشی شده و چراغ‌هایی که سنگفرش‌ها را نورپردازی می‌کنند، به دنبال طرح زیباسازی این روستای تاریخی جلوه‌ای تازه به آن بخشیده‌اند.

بیشتر بخوانید: سوغات همدان ؛ از سفال و شیشه‌ تا ترشی و شیرینی

از چه مسیری به روستای ورکانه برسیم؟

برای رسیدن به روستای ورکانه باید از سمت همدان به سمت جاده ملایر بروید. پس از رد کردن سد اکباتان و روستاهای یلفان، شمس آباد و علی آباد به جاده ورکانه رسیده و در انتهای آن روستای زیبای ورکانه را خواهید دید.

طبیعت و دیدنی های تاریخی روستای سنگی

روستای ورکانه در فهرست آثار ملی ایران ثبت شده، سن و سالش به چهارصد سال پیش برمی‌گردد و تاریخش در حدود اوایل سلسله صفویه خدس زده‌اند.

کوچه‌ها و خیابانهای سنگ فرش این روستا خود با خانه‌های سنگی احاطه شده‌اند و یکی از زیباترین مناظر روستایی و ییلاقی را دارند. این معماری سنگی و قدیمی اولین جاذبه‌ای است که مسافران را به این منطقه جذب می‌کند.

گورستان ورکانه از دیدنی‌های این روستا است و علت جذابیتش طراحی ساده قبرها است. این گورستان سنگ قبر ندارد و همین دلیل وجه تمایزش با گورستان‌های معمولی شده و آن را دیدنی کرده.

قلعه مهری خانم از دیگر دیدنی‌های تاریخی ورکانه است که در ۱۰۰ متری ضلع جنوبی این روستا و در دامنه‌های سبز کوهپایه قرار گرفته. این قلعه بنایی قدیمی و اربابی است که قبلا متعلق به ارباب روستا و خانمی به نام مهری بوده و به همین علت به روستا مشرف است. پلان این بنا چلیپایی است و زیربنایی سیصد و سی متر مربعی و دو طبقه ارتفاع دارد.

در فاصله ۲ کیلومتری روستای ورکانه یک اصطبل پرورش اسب متعلق به سال‌های پیش از انقلاب وجود دارد که محلی برای پرورش اسب‌های درباری بوده.

طبیعت روستای ورکانه به علت وجود رودخانه‌های فصلی سیمین و ورکانه و جریان دائمی آب در قنات روستا و سایر چشمه‌سارها پر از مناظر دل‌انگیز است.

این دو رودخانه فصلی از یخچال‌های طبیعی که در ارتفاعات کوه‌ها هستند سرچشمه می‌گیرند و اراضی سیمین را آبیاری کرده و بعد به رودخانه فصلی دارستان می‌پیوندد. دره‌های زیادی مثل یورد صفرخان، دره‌ خان، تخته سنگ، جن‌ دره و سوبلاغ از دیگر دیدنی‌های طبیعت‌گردی در روستای ورکانه است.

این جا علاوه بر تاریخ و طبیعت جاذبه‌های مذهبی هم دارد. جدا از مسجد جامع ورکانه که تنها مسجد این روستا است و ساختمانی نوساز دارد؛ امامزادهای با نام بقعه غیب نیز هست که در همان محله قدیمی که پیشتر به آن اشاره کردیم، یعنی درب مسجد، واقع شده و در میان مردم بومی بسیار مورد احترام است.

بیشتر بخوانید: غار علیصدر همدان ، سفر و غارگردی در طولانی ترین غار آبی جهان

بهترین زمان سفر به ورکانه چه فصلی است؟

ورکانه به علت موقعیت کوهستانی‌اش آب و هوایی معتدل دارد و منطقه‌ای است ییلاقی، بنابراین بهترین زمان برای سفر به این روستا اواسط فصل بهار تا اواخر تابستان است.

با گرم شدن هوا باغ‌های ورکانه سرسبز شده و چهره این روستا زیبایی متفاوتی پیدا می‌کند. رودخانه‌های سیمین و ورکانه و قنات این روستا باعث شده‌اند که در فصل تابستان باغ‌های روستای ورکانه همیشه پر از درختان گردو، زردآلو، انگور و سیب باشد و این خود دلیل دیگری است برای انتخاب کردن سفر در تابستان.

برای سفر به این روستا نکته‌های زیر را بخوانید:

• در زمستان ممکن است که راههای ارتباطی این روستا با برف مسدود شود؛ توصیه می‌شود که در فصل زمستان قبل از رفتن به ورکانه از باز بودن مسیرهای ارتباطی مطمئن شوید.
• بردن لباس گرم را در سفر به این روستای همدان فراموش نکنید، به خصوص اگر پاییز و زمستان را برای سفرتان انتخاب کردید.
• احترام به فرهنگ بومی مردم این روستا باعث تجربه بهتر شما در طول سفر میشود، پس حتما رعایت این نکته را به خاطر داشته باشید.
• زباله‌های خود را در خیابان‌های این روستای اعجاب‌انگیز رها نکنید تا این جاذبه گردشگری بتواند زیبایی خود را حفظ کند.

سوغاتی‌های ورکانه

محصول باغ‌های روستای ورکانه عمده‌ترین سوغاتی این منطقه است؛ گردو، زردآلو، انگور و سیب.

همچنین در طول اقامت می‌توانید از غذاهای محلی روستا لذت ببرید که شامل آبگوشت، انواع کباب و انواع آش مانند آش اوماج، آش پلته، آش واره، آش جو و ترخینه است. از آنجا که این روستا در مسیر کوچ عشایر است صنایع دستی، گوشت، فرآورده‌های لبنی محلی، پشم و … از دیگر محصولاتی است که گردشگران می‌توانند در این روستا به آن دسترسی داشته باشند.

بیشتر بخوانید: آبشار گنجنامه ؛ آبشار چهار فصل ایران

چرا به این‌جا ورکانه می‌گویند؟ ورکانه یا چشمه قل قل؟

در زبان لری واژهی «ور» به معنای کنار و «کان» به معنای چشمه است و ورکانه به معنای قرار گرفتن در کنار چشمه معنا شده. از طرفی دیگر گفته می‌شود که چون اطراف روستای ورکانه معادن سنگ زیادی قرار دارد نام این روستا را از واژهی «ورکان» گرفته‌اند که به معنای نزدیک به معدن است.

جالب است بدانیم که این روستا قبلا به عنوان لوکیشن سریال «علی البدل» انتخاب شده بود که نقش زیادی در شهرت ورکانه داشت و در این سریال از نام چشمه قل قل برای این روستا استفاده کردند؛ به همین دلیل ورکانه، برای مدتی با نام روستای چشمه قل قل بر سر زبان‌ها افتاد. فیلم پرواز مرغابی‌ها از علی شاه حاتمی و فیلم شیر تو شیر از ابراهیم فروزش هم از دیگر فیلم‌هایی است که در این روستا فیلم‌برداری شده.

شما چه جاهایی را در همدان می‌شناسید؟ چندتا از این روستاهای شگفت‌انگیز را در ایران بلد هستید؟ این روستا که لوکیشن خیلی از فیلم‌ها بوده را دیده‌اید؟ چه فصلی را برای رفتن به این‌جا مناسب می‌دانید؟ برای ما در بخش نظرات بنویسید.

شیوا جودکی

من شیوا جودکی دانشجوی ادبیات نمایشی در مقطع کارشناسی هستم و ادبیات رو با علاقه‌ بسیار دنبال می‌کنم. سعی دارم در نوشتن، تجربه‌های متفاوتی کسب کنم و مهارت‌هام رو توی حوزه‌های مختلف گسترش بدم.