شش پیشنهاد وسوسه کننده برای سفر به دماوند

شهرستان دماوند شاید اولین جایی نباشد که خیلی‌ها برای سفر به آن فکر می‌کنند. مخصوصا وقتی منطقه شمال ایران اینقدر نزدیک است. ولی اگر تا انتهای این مطلب با ما همراه باشید می‌خواهیم یک چشمه از زیبایی‌ها و طبیعت و جاهای دیدنی‌ تاریخی این شهرستان را به شما نشان دهیم. درست شنیدید؛ جاهای تاریخی دماوند. چون این شهرستان به غیر از طبیعت زیبایش که کم از شمال ندارد، پر از آثار تاریخی است.

اگر تا پایان این مطلب به این نتیجه رسیدید که بدتان نمی‌آید یک سری به شهرستان دماوند بزنید، حتما از صفحه اقامتگاه‌های دماوند در پینورست دیدن کنید و به خصوص سری به صفحه ویلا استخردار دماوند بزنید.

شهرستان دماوند کجاست؟

شهرستان زیبا و سرسبز دماوند در استان تهران، در فاصله 78 کیلومتری شرق پایتخت و 81 کیلومتری فیروزکوه قرار دارد. مساحت این شهرستان بیش از 180 هزار هکتار است و در حدفاصل بین فیروزکوه در شرق، تهران در غرب، استان مازندران در شمال و استان سمنان در جنوب قرار گرفته است.

دماوند که به‌عنوان یکی از قدیمی‌ترین شهرهای کشور و یکی از اولین شهرهای اسطوره‌ای تاریخ ایران شناخته می‌شود نام خودش را از کوه زیبا و پرآوازه دماوند گرفته است؛ ولی درعین‌حال بد نیست به این نکته اشاره کنیم که این دو یعنی کوه دماوند و شهر دماوند معانی متفاوت از هم دارند. دماوند برای کوه به معنی ظرف آتش یا دارنده آتش یا بخار است؛ ولی همین واژه برای شهرستان دماوند به معنی شهری که به دنبال کوه قرار گرفته است.

بیشتر بخوانید: فصل سرما به کجا سفر کنیم؟

شهرستان دماوند از نظر موقعیت جغرافیایی در گذشته محلی بین سه منطقه مهم ری، قومس و طبرستان بود و امروزه در نقطه‌ای میان سه استان تهران، سمنان و مازندران قرار گرفته است. این موقعیت جغرافیایی و البته طبیعت و آب‌وهوای بی‌نظیر و جاهای دیدنی دماوند را تبدیل به مقصدی محبوب برای مسافران و گردشگران کرده‌اند. باوجود نزدیکی دماوند به پایتخت کشورمان؛ اما هرساله شمار زیادی گردشگر، مسافر و حتی مهاجر به‌سوی این شهرستان روانه میشوند.

چه فصلی برای سفر به دماوند مناسب است؟

باوجود بیش از 2000 متر ارتفاع از سطح دریا و حدود 116 روز یخبندان سالانه قطعا شما هم متوجه شده‌اید که شهرستان دماوند یک منطقه کوهستانی با آب و هوایی متمایل به سرد است. دماوند با متوسط دمای 13 درجه سانتی گراد در هر فصلی از سال می‌تواند یکی از بهترین میزبان‌ها برای مسافران و گردشگران باشد. البته اگر به دنبال بهترین زمان ممکن برای سفر به دماوند هستید پیشنهاد ما نیمه اول سال خصوصا فصل بهار است. در بهار سرسبزی درختان و مناظر طبیعی دماوند به اوج خود می‌رسد و دمای هوا در بهترین حالت ممکن قرار دارد.

منتها اگر اهل ورزش اسکی هستید و اصلا برای خاطر اسکی و آبعلی به دماوند می‌روید، شک نکنید که زمستان بهترین فصل برای سفر به دماوند است.

گشت‌وگذاری در  روستاها و شهرهای دیدنی شهرستان دماوند داشته باشید

ییلاق‌های خوش‌آب‌وهوا از جمله ویژگی‌های بیشتر شهرهای مرکزی استان تهران است. دماوند هم دور و برش پر شده از این ییلاق‌های زیبا. از دشت مشا و رودافشان، تا روستای معروف آبسرد.

آبسرد

آبسرد دماوند در سال 1375 با به هم پیوستن سه روستای مرانک، آبسرد و تاسکین تبدیل به شهر آبسرد شد. شهر سرسبز و به‌شدت گردشگر پذیر آبسرد از جاهای دیدنی دماوند در استان تهران است که در فاصله 45 کیلومتری پایتخت قرار دارد. علاوه بر آب‌وهوای مطلوب و خنک خصوصا در گرمای تابستان اینجا محل کشت گل‌های رنگارنگ نیز هست.

کیلان

کیلان علیرغم اینکه شهر کوچکی در بخش مرکزی شهرستان دماوند استان تهران است؛ اما از جاهای سرسبز و خوش آب‌وهوا و البته تاریخی اطراف پایتخت محسوب می‌شود. مسجد جامع کیلان بین 850 تا 1200 سال قدمت دارد و آثار موجود در قلعه حاجی عسگر کیلان حضور حیات با قدمت بین 14 تا 18 هزار سال را در این منطقه به اثبات رسانده‌اند.

روستای رود افشان

روستای رودافشان از روستاهای ییلاقی و خوش آب‌وهوای شهرستان دماوند است که بیشتر شهرت خودش را مدیون حضور یکی از معروف‌ترین غارهای استان تهران و کشور یعنی غار رودافشان در این ناحیه است. علاوه بر رودخانه دلیچای که از روستای رودافشان می‌گذرد در حوالی روستا می‌توانید باغ‌های میوه سرسبز و چشمه‌های متعددی پیدا کنید و از گذراندن وقتتان در این محیط بکر لذت ببرید.

روستای جابان

جابان یکی دیگر از روستاها و ییلاق‌های سرسبز شهرستان دماوند است که در دهستان ابرشیوه قرار دارد. این منطقه درگذشته تولیدکننده تخمه جابانی بود که بعدها در بین مردم به تخمه‌ژاپنی معروف شد. این روزها زمین‌هایی که درگذشته به کشت این نوع تخمه اختصاص داشتند به ویلا و باغ تغییر کاربری داده‌اند!

روستای مشا

شاید شما هم اسم دشت مشا را شنیده باشید! مشا از جاهای دیدنی دماوند و روستایی در دهستان تارود بخش مرکزی شهرستان دماوند است که به خاطر خوش آب‌وهوا بودن و محیط بکر و سرسبز پاتوق مناسبی برای گردش و مسافرت است. منتها پیشنهاد می‌کنیم برای سفر بعدی خودتان به دماوند، رزرو آنلاین اقامتگاه را هم امتحان کنید.

سوغاتی‌های بی‌نظیر دماوند را فراموش نکنید

شما اهل خرید سوغات از شهرهایی که به آن‌ها سفر می‌کنید هستید؟ همه ما خوب می‌دانیم که سوغات و صنایع‌دستی هر شهر و دیار نقش خیلی مهمی در گردش اقتصادی آن شهر و معیشت مردم آنجا دارند. علاوه بر این، سوغات و صنایع‌دستی در هویت بخشیدن به یک ناحیه خاص نقش خیلی مهمی را ایفا می‌کنند.

هنرمندان شهرستان دماوند هنر دستشان را به‌خوبی در خلق آثار صنایع‌دستی ارزشمند به کار گرفته‌اند. جاجیم، نمد، پارچه‌های نخی، روتختی، گیوه، آثار منبت و معرق‌کاری، حوله و سفره از مهم‌ترین صنایع‌دستی دماوند هستند که در مغازه‌ها به فروش می‌رسند. علاوه بر این کلکسیون سوغاتی‌های خوراکی دماوند هم همه جوره تکمیل است! چشیدن مزه توتک، انواع حلواهای محلی مثل حلوا لوز، آب‌نبات کیلان، نان محلی دماوند و … را حتما به شما توصیه می‌کنیم. 

هلو، گیلاس، سیب‌درختی، گل‌های رنگارنگ و گردو از مهم‌ترین محصولات کشاورزی دماوند هستند که گردشگران به‌عنوان سوغات این شهر تهیه می‌کنند. عسل دماوند هم که بی‌رقیب است و نیازی به توضیح و توصیف ما ندارد!

بیشتر بخوانید: دشت آزو کجاست؟ دشت پر گل جاده هراز

از طبیعت‌گردی در دماوند لذت ببرید

طبیعت دماوند به خاطر تنوع اقلیم‌های مختلفی که دارد شبیه سفر به شهربازی طبیعت است که هر بخش آن یک گروه از طبیعت‌گردها را سمت خودش می‌کشد. آن‌هایی که کوه دوست دارند، آن‌هایی که از لب رود نشستن و پیک‌نیک خوششان می‌آید، کسانی که از پیاده‌روی و کوه‌نوردی لذت می‌برند و آن‌هایی که دریاچه و ماهیگیری دوست دارند.

غار رودافشان

غار رودافشان به‌عنوان یک عضو جدید در خانواده غارهای کشورمان حدود نیم‌قرن پیش شناسایی شده است و بعد از اکتشافات مشخص شد که این غار یکی از زیباترین و خاص‌ترین موارد کشف شده در کشورمان است.

دهانه غار رودافشان به طرزی عجیب در میان تپه‌ها و بلندی‌های اطراف پنهان شده است و شما تنها وقتی متوجه وجود این غار خواهید شد که تا چند متر مانده به دهانه آن پیش بروید و دهانه غار را در میان یک گودال ببینید. دهانه غار رودافشان حدود 29 متر طول و 20 متر ارتفاع دارد و بعد از دهانه ورودی غار ایوب و اسپهبد خورشید رتبه سومین دهانه غار بزرگ کشور را به خود اختصاص می‌دهد.

چشمه و آبشار تیزآب

آبشار تیزاب و چشمه بالادست آن از جاهای دیدنی دماوند هستند. چشمه تیزآب در فاصله 5 کیلومتری شمال دماوند در محله دشت مزار قرار دارد. آب این چشمه طعم گس و تندوتیزی دارد که آن را از دیگر چشمه‌ها متمایز کرده است. محلی‌های دماوند باور دارند که آب این چشمه برای درمان بیماری‌های گوارشی و پوستی مناسب است.

در فاصله نیم کیلومتری پایین‌دست چشمه، آبشار تیزآب قرار گرفته است. خود آبشار حدود 10 متر ارتفاع دارد و در میان تنگه‌ای با کوه‌های مرتفع در اطراف قرار گرفته است. آب آبشار تیزآب در سرمای شدید زمستان یخ می‌زند و منظره زیبایی برای گردشگران خلق می‌کند.

بیشتر بخوانید: ۱۰ ویلا استخردار برتر نزدیک تهران

رودخانه دماوند

مثل هر جای دیگری در کشورمان که آب برای بقاء و حیات حرف اول را می‌زند در شهرستان دماوند هم به خاطر وجود رودخانه‌ای که تامین کننده آب مناطق مختلف این شهرستان است حیات شکل گرفته و سرتاسر شهرستان پر از باغ‌ها و زمین‌های سرسبز و حاصلخیز شده است. رودخانه دماوند از به هم پیوستن چند رودخانه که هرکدام منشا متفاوتی دارند شکل گرفته و از سمت شمال شرق به جنوب غربی شهرستان دماوند ادامه پیدا کرده است.

آب رودخانه تار که از دریاچه تار در ارتفاعات البرز سرچشمه می‌گیرد به همراه آب چشمه اعلا یا رودخانه رودبار در رودخانه دماوند باهم یکی می‌شوند. در حوالی منطقه ذره دره یا ذره در که در حاشیه منطقه حفاظت‌شده جاجرود قرار دارد آب رودخانه سفیدرود هم به رودخانه دماوند اضافه می‌شود. رودخانه دماوند پس از عبور از منطقه پلنگواز بالا و ماملو بالا در نزدیکی روستای یوردشاه، درنهایت به رودخانه بزرگ جاجرود می‌ریزد.

چشمه سیاه سنگ

یکی از دیدنی‌های طبیعی که در روستای مشا می‌توانید از نزدیک تماشا کنید چشمه سیاه سنگ است. این چشمه در شمال غربی شهرستان دماوند قرارگرفته و آب فراوانی که از دهانه آن می‌جوشد باعث شکل‌گیری تعداد زیادی رودخانه و آبشار در پایین‌دست شده است. در مسیر منتهی به چشمه درختان، گیاهان و گل‌های فراوانی رشد کرده‌اند که شمارا به سمت چشمه راهنمایی می‌کنند. چشمه سیاه سنگ در همه ایام سال خصوصا بهار و تابستان میزبان شمار زیادی از گردشگران شهرستان دماوند است.

دریاچه‌های تار و هویر

نام دریاچه‌های تار و هویر را بیشتر اوقات با هم می‌شنویم. نام این دو دریاچه به این خاطر به یکدیگر گره خورده که هر دو در ارتفاع نزدیک به 3000 متر از سطح دریا و در فاصله 500 متری از یکدیگر قرار گرفته‌اند. دریاچه‌های تار و هویر در نزدیکی روستایی به اسم هویر جا خوش کرده‌اند. این دریاچه‌های زیبا جزو محبوب‌ترین جاهای دیدنی دماوند هستند و هر دو در دسته دریاچه‌های آب شیرین کشور قرار می‌گیرند. دورتادور دریاچه تار و دریاچه هویر مثل بیشتر دریاچه‌های کوهستانی که در ارتفاع خیلی بالایی قرار دارند، کوه‌هایی با ارتفاع بین 50 تا 500 متر می‌بینید.

این دو دریاچه زیبا و دیدنی در نزدیکی روستای هویر در فاصله 26 کیلومتری شرق دماوند قرار گرفته‌اند. اگر عاشق کمپینگ در دل طبیعت هستید پیشنهاد می‌کنیم حتما در سفرتان به دماوند به دریاچه‌های تار و هویر در ارتفاعات البرز سر بزنید و از کوه‌نوردی، قایق‌رانی و حتی شنا در آب این دریاچه‌ها لذت ببرید.

جاهای دیدنی دماوند خصوصا دیدنی‌های تاریخی را از قلم نیندازید

برای شهری که این همه طبیعت شکوفا و زیبایی دارد، داشتن دیدنی‌های تاریخی یک امتیاز اضافه است. برج شبلی و محله تاریخی درویش تنها دو نمونه از آثار تاریخی زیبای شهرستان دماوند هستند.

برج شیخ شبلی

در قسمت شرقی شهر دماوند برجی زیبا با معماری خاص خودنمایی می‌کند که بر اساس شواهد، تاریخ ساخت آن به زمان حکومت سلجوقیان و قرون 4 و 5 هجری قمری برمی‌گردد. برج شیخ شبلی معروف به پا گنبد به‌عنوان بنای یادبودی برای حاکم دماوند در زمان حکومت خلفای عباسی یعنی شیخ ابوبکر دلف بن حجدر شبلی معروف به شیخ شبلی ساخته شده است. داستان ساخت چنین برجی آن‌هم بر بالای تپه‌ای مرتفع در اطراف شهر واقعا شنیدن دارد! 

عملکرد ستودنی شیخ شبلی به‌عنوان حاکم دماوند باعث شد که این شهر یکی از بهترین دوره‌های تاریخ خود را سپری کند. در دوره حکومت شیخ شبلی مردم دماوند طعم شیرین عدالت، رفاه و امنیت را به‌خوبی حس کردند و بسیار برای حاکمشان ارزش قائل بودند. شیخ شبلی که در سامرا به دنیا آمده بود سرانجام در سال 946 در بغداد از دنیا رفت. مردم دماوند بعد از شنیدن خبر فوت او تصمیم گرفتند بنای یادبود ارزشمندی برای او در شهرشان بسازند.

حمام تاریخی محله دوریش

یکی از قدیمی‌ترین جاهای دیدنی دماوند که تاریخ ساخت آن به دوره صفویه برمی‌گردد حمام تاریخی محله درویش است. موقعیت قرارگیری این حمام تاریخی به‌صورت شمالی – جنوبی است. حمام دارای دو بخش شمالی و جنوبی است که هرکدام ساختار متفاوت از یکدیگر دارند. رختکن مربوط به بخش شمالی حمام به‌صورت سنتی و دست‌نخورده با همان وسعت زیاد قبل باقی‌مانده و مسیر ورود به آن یک دالان پیچ‌وخم دار است. گرمخانه حمام تاریخی محله درویش فضایی مستطیل شکل دارد و دو ستون قطور در وسط آن قرار گرفته‌اند تا استحکام بنا را تضمین کنند. این حمام تاریخی در سال 1382 به فهرست آثار ملی اضافه شده و قرار است با امضاء تفاهم‌نامه میان سازمان میراث فرهنگی و شهرداری دماوند به موزه مردم‌شناسی تبدیل شود.

مسجد جامع دماوند

مساجد همیشه در تاریخ کشورمان چه از نظر خصوصیات معماری خاص و چه از نظر دینی اهمیت ویژه‌ای داشته‌اند. شاید شنیدن اسم مسجد جامع عتیق شمارا یاد مسجد جامع قدیم اصفهان بیندازد! مسجد جامع عتیق دماوند یکی از جاهای دیدنی دماوند است که هم از نظر قدمت و هم از نظر معماری جزو مساجد شناخته‌شده کشورمان محسوب می‌شود. مسجدی که امروز در دماوند می‌بینیم تنها بخشی از باقیمانده مسجد جامع قدیم دماوند را در دل خود جای داده است. در متون تاریخی آورده شده که مسجد جامع دماوند در ارتفاع 2000 متری از سطح دریا و روی پایه‌های مسجدی قدیمی‌تر ساخته شده است. 

بعضی از اهالی باور دارند که مسجد جامع دماوند در دوران سلجوقیان ساخته شده است و برخی دیگر در مخالفت با گروه اول می‌گویند که قدمت مسجد جامع قدیم دماوند به پیش از دوره سلجوقیان برمی‌گردد. داستان هرچه که هست، متاسفانه امروزه اثر زیادی از مسجد جامع قدیم دماوند باقی نمانده است. در سال 1337 مسجد جدیدی روی پایه‌های مسجد قدیم ساخته شد و همچنان یکی از ستون‌ها و مناره‌های مسجد قدیم پابرجا هستند.

دژ گل خندان

دژ گل خندان در روستای گل خندان جدید در دهستان سیاه رود از توابع شهرستان زیبای دماوند قرار گرفته و از خاصترین جاهای دیدنی دماوند است. تاریخ ساخت دژ گل خندان به قرن 14 هجری قمری بازمی‌گردد. از نظر موقعیت قرارگیری و مصالح بکار رفته دژ گل خندان واقعا بی‌نظیر است. این قلعه که بعد از گذشت قرن‌ها حتی با تخریب هم از پا در نیامده بر روی تپه‌ای مرتفع و پرشیب قرار گرفته است که دو رودخانه رودهن و بومهن به‌عنوان دو سپر دفاعی طبیعی در جنوب این تپه به یکدیگر می‌پیوندند.

ارتفاع 860 متری از سطح دریا و شیب زیاد اطراف دژ گل خندان را تبدیل به یک قلعه نظامی مستحکم و کارآمد کردهاند. در منابع تاریخی به این موضوع اشاره شده است که شاه اسماعیل صفوی برای سرکوب یکی از مخالفان خود به نام امیرحسین کیای چلاوی به سمت دژ گل خندان لشکرکشی کرد و بعد از کشتن همه مخالفان داخل دژ دستور تخریب کامل آنجا را صادر کرد. علیرغم اینکه قسمت‌های داخلی دژ تا حد زیادی از بین رفته‌اند؛ اما حصار ساخته‌شده از قلوه‌سنگ‌های درشت که در بعضی جاها ارتفاع آن به بیش از 20 متر می‌رسد هنوز تا حد زیادی باقی‌مانده است.

امامزاده عبدالله و عبیدالله

یکی از ارزشمندترین جاهای دیدنی دماوند که در بافت قدیمی و تاریخی شهر دماوند قرارگرفته و مردم احترام زیادی برای آن قائل هستند امامزاده عبدالله و عبیدالله است. امامزاده عبدالله و عبیدالله آرامگاه دو تن از فرزندان امام موسی کاظم (ع) است. این امامزاده از بناهای تاریخی مربوط به اواخر قرن هفتم هجری قمری یعنی دوره حکومت سلجوقیان است که گنبد فیروزه‌ای آن از ارتفاعات اطراف شهر دماوند به‌خوبی مشخص است.

در ساخت بنای امامزاده از سنگ، آجر، کاشی‌های لعابی و چوب استفاده شده است. در توصیف فضای بیرونی امامزاده باید این‌طور برایتان بگوییم که بدنه آرامگاه حالت مضرس دارد و در بخش‌های مختلف گنبد فیروزه‌ای و مرتفع امامزاده طرح و نقش‌های گچی و مهر مانند به چشم می‌خورند. وقتی به داخل امامزاده وارد می‌شویم اوضاع کمی متفاوت از بیرون است! در داخل بنا به شکل هشت‌وجهی است و روی هرکدام از این وجه‌ها یک طاق‌نما در داخل قاب مستطیل مانند تا زیر گنبد امتداد پیدا کرده است. نور خورشید به‌وسیله هشت نورگیر روی اضلاع مختلف به داخل آرامگاه هدایت می‌شود تا بتوانید تزئینات مختلف داخل آرامگاه را تماشا کنید و لذت ببرید.

از طعم غذاهای خوشمزه و محلی این منطقه لذت ببرید

بعد از گشت‌وگذار و تماشای مناظر و جاهای دیدنی دماوند حتما دلتان هوس استراحت و خوردن یک غذای خوشمزه را خواهد کرد! مردم دماوند به غذاهایی که می‌خورند و شیوه طبخ آن‌ها بسیار توجه دارند. به باور آن‌ها غذاهای محلی شهرستان دماوند ریشه در سنت و فرهنگ مردم این ناحیه و نحوه زندگی مادران و پدران آن‌ها دارند. بر پایه همین باور یکی از شاخصه‌های مهم غذاهایی که در زیر سقف خانه‌های اهالی دماوند طبخ می‌شوند سنتی و سالم بودن آن غذاها است؛ به‌گونه‌ای که در عین سادگی همه مواد موردنیاز بدن را هم تامین کنند.

شما هم حتما در سفرتان به شهرتان دماوند به‌جای خوردن غذاهای تکراری با مزه‌های یکنواخت و همیشگی سری به رستوران‌ها و سفره‌خانه‌های خوب شهر بزنید و مزه بی‌نظیر غذاهای محلی دماوند مثل کشک آب، ته‌چین دماوند، بیجیک، اشکنه و نثار پلو را امتحان کنید.

درباره مردم دماوند و آداب و رسومشان اطلاعات کسب کنید

بهتر است در سفر به شهرستان دماوند از زمانتان به نحو احسن استفاده کنید و کمی در مورد مردم این شهر و آداب‌ورسومشان پرس‌وجو کنید! اکثر دماوندی‌ها مسلمان و شیعه‌مذهب هستند. مردم شهر دماوند و شهرها و روستاهای شرقی و جنوبی آن با گویش بسیار شیرین دماوندی صحبت می‌کنند؛ اما هرچه به سمت شهرهای شمالی مثل چشمه اعلا، مشا، احمدآباد و دشت مزار پیش بروید لهجه و گویش مردم به زبان مازندرانی نزدیک‌تر می‌شود. البته زبان‌های کردی و ترکی نیز در بخش‌هایی از شهرستان استفاده می‌شوند!

رسمی به نام ته خنچه در دماوند وجود دارد که شنیدن آن خالی از لطف نیست. طبق اين رسم کهن خانواده داماد لباس و شیرینی‌هایی را به‌عنوان خنچه برای خانواده عروس میفرستند. در مقابل خانواده عروس برای داماد و خانواده‌اش حلوای مخصوص دماوند یا همان حلوای لوز و تعدادی هدیه می‌فرستند که ته خنچه نام دارند. سنت‌ها و آداب‌ورسوم مردم دماوند در ماه مبارک رمضان هم در نوع خود جالباند. مردم شهرستان دماوند هنوز هم به رسومی مثل کیسه مراد، پخت نان بیست و هفتمی و پخت نان‌های خانگی مخصوص ماه مبارک رمضان عمل می‌کنند.

تا به حال شده در شهرستان دماوند اقامت داشته باشید؟ به نظر شما این شهرستان چه حاهای دیدنی‌ای دارد؟ ما که چیزی را توی مطلبمان جا نینداخته‌ایم؟ اگر چیزی را جا انداخته‌ایم حتما به ما گوشزد کنید که به فهرست خودمان اضافه کنیم.

در ضمن حتما برای ما از خاطره‌ها و تجربه‌ها و ماجراجویی‌های جالب خودتان در دماوند بنویسید. بی‌صبرانه منتظر خواندنش در بخش نظرات همین مطلب هستیم.

محمدرضا قاسم شیرازی

دانشجوی ژنتیک دانشگاه اصفهان - عاشق روانشناسی و نویسندگی
من خستگی ناپذیرم؛ خستگی ناپذیر از سفر کردن، دیدن چیزهای جدید و نوشتن