نیاسر – یک راهنمای مختصر برای خوش‌‌ آب‌و‌هواترین ناحیه‌ی کاشان

نیاسر یکی از مناطق ایران است که هم تاریخ دارد و هم طبیعت. اگر می‌خواهید در فضایی خنک از دیدن مناظر طبیعی لذت ببرید توصیه می‌کنیم سفری یک روزه به نیاسر کاشان داشته باشید.

نیاسر کجاست؟

نیاسر منطقه‌ای خوش آب و هوا در شهرستان کاشان، از توابع استان اصفهان است. این شهر در کنار کویر نمک کاشان و در همسایگی آران و بیدگل قرار گرفته.

فاصله نیاسر تا کاشان : این شهر در حدود 30 کیلومتری شمال غرب کاشان و در محله قدیمی سرکمر (شهید بهشتی) واقع شده است. این شهر حدودا ۴۱ باب مزرعه و ۴۰ روستا و دهکده دارد.

درباره نیاسر کاشان

این شهر یکی از دیدنی‌های تاریخی ایران محسوب می‌شود. کلمه نیاسر به معنی سایه و سرما است. به خاطر همین سایه و سرما، صدها سال پیش پادشاهان ساسانی به این شهر توجه ویژه‌ای کردند و اساس نیاسر امروز را شکل دادند.

آب و هوای نیاسر

آب و هوای کاشان گرم و خشک و در زمستان سرد و کوهستانی‌ست. اما به خاطر وجود آبشار مرتفع نیاسر ، آب و هوای این منطقه خنک شده و بر خلاف شهرهای اطراف، طبیعت دلنشینی در آن شکل گرفته. آب این آبشار از چشمه تالار اسکندریه (کنار چهارطاقی یا در اصل آتشکده ساسانی) سرچشمه می‌گیرد.

آبشار نیاسر

ارتفاع ابتدای آبشار تا پای آن 25 متر است و ارتفاع پای آبشار تا عمارت کوشک 53 متر است. همچنین ارتفاع این آبشار زیبا از سطح دریا نیز 1680 متر است.

آبشار در فصل پاییز کمترین میزان آب را دارد و در فصل زمستان به بیشترین مقدار خود می‌رسد. در گذشته در مسیر آبشار 13 آسیاب وجود داشته که اکثر آن‌ها به‌جز آسیابی که در پای آبشار است تخریب شده‌اند.

جاهای دیدنی نیاسر کاشان

این شهر از نظر آثار تاریخی کم و کسری ندارد. این بناها نشان‌دهنده قدمت بی‌نظیر این منطقه از نظر تاریخی هستند:

1) چهارطاقی
2) آبشار
3) گرمابه صفوی
4) پناهگاه زیرزمینی معروف به غار رئیس
5) چنارهای کهنسال
6) نیایشگاه مجاور آبشار (مسجد کنونی)
7) باغ تالار نیاسر
8) کوشک

اگر بخواهیم از چهارطاقی که یک بنای جالب نیاسر است تعریف کنیم باید بگوییم این‌جا یک بنای چهارگوش است که به آن چهارقاپو یا چهار دروازه هم می‌گویند. قدمت این بنای چهارگوشه به زمان ساسانی برمی‌گردد. این چهارطاقی بخشی از یک آتشکده بوده و به دستور اردشیر بابکان ساخته شده. جالب‌ترین نکته این بنای ساده این است که این ساختمان یک تقویم نجومی‌ست در زمان گذشته با توجه به اهمیت بناها در طراحی بعضی ساختمان‌ها از اطلاعات نجومی و تقویمی استفاده می‌کردند. در این چهارطاقی هم به خاطر مراسمات مذهبی که در گذشته برگزار می‌شده از این اطلاعات نجومی در ساختش استفاده شده است.

باغ تاریخی تالار نیاسر و آتشکده (یا چهار طاقی) و غار رئیس و چشمه اسکندریه همگی در نزدیکی هم قرار دارند. برای بازدید از همه این آثار دیدنی باید از مسیر روبروی هتل سبز به سمت بالا حرکت کنید. وقتی به بالا رسیدید ابتدا به سمت آتشکده بروید که لازم نباشد دوباره مسیر را برگردید.

سپس از چشمه‌ای که در پایین این آتشکده قرار دارد بازدید نمایید. بعد ماشین را در پارکینگ باغ تالار نیاسر پارک کنید و از آنجا به سمت پارک و غار تاریخی حرکت کنید.

تاریخچه و معماری چهارطاقی

این بنای باستانی از اواخر دوران اشکانی یا اوایل دوران ساسانی به یادگار مانده است. با وجود اینکه چهارطاقی نیاسر، از قدیمی‌ترین چهارطاقی‌های ایران است، کماکان از بقیه‌ی چارطاقی‌ها سالم‌تر مانده. این بنا به آتشکده ساسانیان معروف است و  در حوالی چشمه اسکندریه واقع شده.

بیشتر بخوانید: خانه اخوان کاشان کجاست – عمارتی تاریخی یا خانه بازسازی شده؟

بعضی پژوهشگران برای این چهارطاقی کاربری‌های متفاوتی مانند نشان راهیابی، بنای یادبود، آتشگاه و مقر بزرگان را محتمل دانسته‌اند. این ساختمان به صورت اتاقی با اضلاع 14*14 به همراه یک گنبد بر فراز یک صخره ساخته شده است.

عده ای معتقدند آتشکده چهارطاقی را اردشیر بابکان ساخته است. همچنین بر این باور هستند که این اولین معبد و آتشکده‌ای است که سلسله ساسانی بنا کرده بوده. معماری این آتشکده هم به گنبدهای ساسانی شبیه است.

مصالح به کار رفته در این بنا سنگ و گچ است. به نظر می‌رسد که گنبد اصلی آتشکده در گذشته فرو ریخته و بعدها به شکل گنبد اسلامی بازسازی شده.

غار نیاسر کاشان

این غار یک غار مصنوعی است. یعنی برخلاف غارهای طبیعی با ابزار کنده‌کاری شده و شکل غار گرفته. ظاهراً این مکان برای اجرای اعمال مذهبی مورد استفاده قرار می‌گرفته.

 قدمت این غار را به اوایل دوران اشکانیان برمی‌گردد. غار سه طبقه دارد و شامل تونل‌ها، راهروهای تنگ و طولانی و چاه‌های متعدد است.

این چاه‌ها به قدری عمیق هستند که بدون تجهیزات پیشرفته امروزی، دسترسی به آن‌ها ممکن نیست. از غار نیاسر با نام های مختلفی مانند غار رئیس، سوراخ ویس و غار ویس یاد می‌شود. به دلیل پر پیچ و خم بودن این غار، توصیه می‌کنیم حتماً این مسیر را با راهنما طی کنید.

بیشتر بخوانید: آبشار نیاسر کاشان؛ آبشار سرزمین گلاب

حمام و آسیاب آبی

یکی دیگر از آثار تاریخی نیاسر ، حمام و آسیاب آبی است که قدمت صفوی دارد.  معماری حمام و نحوه انتقال آب به داخل آن بسیار جالب و دیدنی‌ست. چرا که آب از آبشار به وسیله کول‌های گلی به داخل هشت گوش می‌ریزد.

در ادامه هم آب از آنجا به داخل حمام می‌رود و سپس به کل حمام منتقل می‌شود. سوخت حمام هیزم است و خزانه هم دارد.

آسیاب آبی

نحوه کارکرد و گردش آسیاب آبی هم از طریق آب آبشار انجام می‌شده.  آب ذخیره شده در تنورها به وسیله کول باریکی با فشار زیاد روی چرخ آسیاب ریخته می‌شده و چرخ‌ها حرکت می‌کردند.

معماری آسیاب مشابه حمام است و از لحاظ قدمت احتمالا متعلق به همان دوران می باشد. از آسیاب برای خرد کردن گندم و جو استفاده می‌کردند.

باغ تالار نیاسر کاشان

باغ تالار نیاسر بزرگترین پارک نیاسر است که امکانات رفاهی مناسبی به مسافران ارائه می‌دهد.

این باغ در دوران ساسانی شکوه و عظمت خاصی داشته و شامل بناها و قصرهای زیبایی می‌شده. در گذر زمان این بناها یکی یکی نابود شده‌اند و فقط زمان صفوی  یک کوشک در وسط این باغ ساخته شده بوده که هنوز باقی مانده.

بیشتر بخوانید: باغ تالار نیاسر کاشان و تنها عمارت تاریخی باقی مانده دوران ساسانی

طبیعت نیاسر

علاوه بر مکان‌های تاریخی و دیدنی نیاسر ، طبیعت زیبای نیاسر هم زبانزد است. در این منطقه گیاهانی وجود دارد که هرکدام مصارف دارویی خاصی در طب سنتی دارند. طبق روایت محلی‌ها  پرسیاوش برای سینه‌درد و سردرد مناسب است. علف‌شوره هم از قدیم  برای کمردرد و سردرد کاربرد داشته. محلی‌ها از خیار بوته مار (هندونه مار) نیز برای درد پا استفاده می‌کنند.

میتراپرستی و آیین‌های ستایش ایزد خورشید

 آب در آیین میترا  اهمیت زیادی داشته. یکی از آداب پیروان مهر، شست و شو و غسل بوده. برای شرکت در مراسم ستایش مهر هم افراد می‌بایست تا مدت چهل شبانه روز با آدابی خاص خود را غسل می‌دادند و ضربات تازیانه تحمل می‌کردند.

در مهرابه‌ها هم چاه آب یا چشمه‌های جوشان وجود داشت. به همین دلیل کف مهرابه‌ها را حفر می‌کردند. آبشار هم گواه دیگری است که احتمالاً غار نزدیک آبشار معبدی متعلق به پیروان آیین میترا بوده.

امروزه هم اهالی محله سرکمر و برزه‌زن در روز عید قربان در کنار چشمه اسکندریه، گاوی را قربانی می‌کنند. خون آن را به آب می‌ریزند تا به قسمت‌های دیگر و آبشار بریزد. چرا که اعتقاد دارند این کار سبب پر برکت شدن و پر آبی می‌شود.

مراسم گلاب گیری

وقتی کلمه گلاب گیری به زبان می‌آید، همه اول به یاد گلاب گیری کاشان می‌افتند. جالب است بدانید به علت موقعیت جغرافیایی خاص نیاسر گل‌های محمدی این منطقه زودتر از نقاط دیگر کاشان به ثمر می‌نشیند. مراسم گلاب‌گیری نیاسر از اواسط اردیبهشت شروع می‌شود و تا پایان خرداد ادامه دارد.

شما هم به نیاسر کاشان رفته‌اید؟ چه فصلی را برای بازدید از این‌جا پیشنهاد می‌کنید؟ تجربه دیدن گلاب گیری کاشان را داشته‌اید؟ چه جاهای دیدنی دیگری در این شهر زیبا وجود دارد که ما از قلم انداخته‌ایم؟ اطلاعات خود را با ما در بخش نظرات به اشتراک بگذارید.

راستی برای اجاره ویلا در همه جای ایران می‌توانید به سایت پینورست سر بزنید و بنا به نیازتان ویلا ارزان و تمیز برای اجاره یا  ویلا لوکس و ساحلی پیدا کنید.

صدرا محمدی