گورستان ابن بابویه که بعضی‌ها آن را با اسم ابن بابُوَیْه صدا می‌کنند دومین گورستان بزرگ تهران است که پر از فراز و نشیب و اتفاقات مختلف بوده است. مرده‌های این گورستان روزگار خوشی در دل تاریخ نداشته‌اند و همیشه باید نگران باشند که قرار است در ادامه چه اتفاقی برای آن‌ها رخ بدهد و آیا مجبور به اسباب کشی هستند یا خیر. آرامستانی که امروز می‌بینیم عمری دویست ساله دارد.

قبرستان ابن بابویه کجاست؟

عکس از سایت میدان

این گورستان، در شهر ری قرار دارد. شهری تاریخی که از زمان مادها به جا مانده و امروزه در جنوب تهران و در منطقه بیست شهرداری قرار دارد. این قبرستان در محله و خیابانی است که هر دو به اسم ابن بابویه شناخته می‌شود. 

اگر می‌خواهید با مترو به این قبرستان بروید نزدیک‌ترین ایستگاه به آن در خط یک مترو تهران و جوانمرد قصاب است. بعد از پیاده شدن در این ایستگاه باید سراغ تاکسی‌های ابن بابویه یا بی آرتی خط ۹ را بگیرید. 

برای رفتن به این گورستان با اتوبوس بهترین انتخاب، خط 9 بی آر تی تهران (پایانه لاله – جوانمرد قصاب) است که باید در ایستگاه شهید غدیری پیاده شوید و کمی به سمت جنوب بروید تا به این آرامستان برسید.

بیشتر بخوانید: عجیب ترین گورستان‌ های ایران که فقط ترسناک نیستند

اگر هم می‌خواهید با خودرو شخصی بروید باید اتوبان امام علی را به سمت جنوب بروید تا به بزرگراه شهید کریمی برسید و سپس وارد خیابان ابن بابویه شوید تا در میانه این خیابان، آرامستان را ببینید. 

فراموش نکنید که این آرامستان از نه صبح تا پنج عصر مشغول به فعالیت است بنابراین بهتر است برنامه زمانی خود را تنظیم کنید. اگر هم برای اقامت طولانی‌مدت در تهران به دنبال اقامتگاه‌های مناسب و درجه یک هستید که بتوانید مدت بیشتری را با فراغت بال کامل در این شهر زیبا به گردش و کشف جاهای جالب بپردازید؛ پیشنهاد می‌کنیم برای پیدا کردن نرخ اجاره ویلا و آپارتمان در تهران سری به پینورست بزنید.

داستان قبرستان ابن بابویه

داستان‌های زیادی درباره این قبرستان وجود دارد. طبق گفته کارشناسان آرامگاه اولیه شیخ صدوق در زمان سامانی ساخته شده بوده اما حوادث طبیعی، حمله مغول‌ها و جنگ‌های داخلی و خارجی باعث تخریب این آرامگاه و پنهان شدن آن در زیر خاک می‌شود تا سال‌ها بعد یعنی در دوران حکومت قاجار و در سال ۱۲۳۸ این زمین‌ها به عنوان زمین‌های کشاورزی و باغ استفاده می‌شده است.

این زمین‌ها در اختیار میرزا ابوالحسن طباطبایی معروف به جلوه بود. تا اینکه روزی از شدت باران، آب به درون سرداب وارد می‌شود و این سرداب خودش را نمایان می‌کند. درون این سرداب، پیکر سالم فردی پیدا می‌شود که سنگ نوشته آن مشخص می‌کند این پیکر مربوط به شیخ صدوق یا همان محمد بن بابویه است. پیدا شدن پیکر سالم فردی که حدود ۸۰۰ سال پیش درگذشته خبر کوچکی نیست.

شیخ صدوق یکی از عالمان بزرگ شیعه است که در قرن چهارم و همزمان با حسین بن روح زندگی می‌کرد. حتی گفته می‌شود خود شیخ صدوق به خاطر دعای امام زمان متولد شده است.

بیشتر بخوانید: اصفهان کجا بریم؟ ۱۵راه کم‌خرج برای کشف دوباره‌ی اصفهان

پس از پیدا شدن پیکر شیخ صدوق میرزا ابوالحسن طباطبایی تمام این زمین را وقف شیخ صدوق می‌کند و این مکان به سرعت تبدیل به بقعه و آرامگاه می‌شود. زمانی که آرامگاه شیخ صدوق ساخته می‌شود افراد زیاد دیگری نیز تمایل پیدا می‌کنند تا در کنار این عالم مشهور به خاک سپرده شوند و آرام آرام این منطقه تبدیل به گورستان ابن بابویه می‌شود. در اهمیت این گورستان همین بس که محمد مصدق و محمدرضا پهلوی هر دو وصیت کرده بودند در این آرامستان خاک شوند.

سال‌ها این قبرستان به همین شکل ماند و آرامگاه‌های زیادی با معماری‌های سنتی و قاجاری در اطراف آرامگاه شیخ صدوق ساخته شد. این آرامگاه‌ها هرکدام مانند یک موزه قاجاری بودند و هنر معماری آن زمان را به رخ می‌کشیدند تای اینکه در سال ۱۳۷۳ وزارت کشور دستور داد دیگر کسی اجازه دفن در این منطقه را ندارد. بعد از آن شهرداری برای بازسازی این منطقه وارد میدان شد و بعد از بررسی‌های مختلف طرحی به نام میدان مشاهیر پذیرفته شد. به بهانه این طرح تمام آرامگاه‌های خصوصی منطقه (حدود ۴۰۰ تا) از بین رفت و تنها سه عدد از آنها باقی ماند و مابقی تخریب و همسطح با زمین شد. 

بعد از تخریب این آرامگاه این طرح به بن بست می‌خورد و تا سال ۱۳۸۸ کسی اجازه دفن در آنجا را نداشت تا اینکه بعد از سال ۸۸ مجددا اجاره دفن داده می‌شود. 

در سال ۱۳۷۵ این گورستان ده هکتاری به عنوان یک اثر ملی به ثبت رسید. 

چه کسانی در قبرستان ابن بابویه دفن شده‌اند؟

عکس از سایت میدان

در گورستان ابن بابویه می‌توانید افرادی را ببینید که هر کدام گوشه‌ای از تاریخ معاصر را رقم زده‌اند. هر کدام از این آدم‌ها قصه و تاریخی برای خود دارند. حتی قبر افراد غیر مشهور نیز در این گورستان دیدنی است. قبرهایی از زمان قاجار با اسامی و تاریخ‌های قاجاری که کمتر جایی می‌توانید شبیه آن را پیدا کنید

در این قبرستان آرامگاهی شبیه به آرامگاه حافظ با هشت ستون و گنبد می‌بینید که متعلق به صاحب این گورستان یعنی میرزا ابوالحسن طباطبایی است. 

قبر میرزاده عشقی (شاعر)، برادران فرمانفرمایان (حاکمان تهران در زمان قاجار)، دختر مظفرالدین شاه، شیخ رجبعلی خیاط، شیخ حسین زاهد، محمد علی فروغی، صفارهرندی، شهید بخارایی، حاج آقا مرشد چلویی، علی اکبر دهخدا، دکتر فاطمی و موذن‌زاده اردبیلی در این گورستان است. 

یکی از مهم‌ترین مقبره‌ها در این‌جا متعلق به غلامرضا تختی است که در سال ۱۳۴۶ به خاک سپرده شده و معماری متفاوت و مدرن‌تری نسبت به سایرین دارد. حتی می‌توانید تعدادی از مدال‌های او را در کنار آرامگاهش ببینید.

بیشتر بخوانید: ۵ پیشنهاد تهران گردی حرفه‌ای؛ خارجی‌ها تهران را چطور می‌گردند؟

دکتر مصدق در بند اول وصیت نامه‌اش نوشته بود: “وصیت می‌کنم که فقط فرزندان و خویشان نزدیکم از جنازهٔ من تشییع کنند و مرا در محلی که شهدای ۳۰ تیر مدفونند، دفن نمایند.” اما پیکر او به صورت امانت به قلعه احمد آباد رفت و به جای پیکرش ستونی به یادبود او در کنار قبور شهدای سی تیر در ابن بابویه قرار داده شد. 

افراد شناخته شده دیگری نیز در این آرامستان به خاک سپرده شده‌اند که ذکر اسامی تمام آن‌ها بسیار طولانی می‌شود و بهتر است خودتان ساعاتی را در این جا بگذرانید. البته بهتر است این کار را با کمک یک راهنما انجام دهید زیرا شناخت تمام این افراد کار سختی است و ممکن است چیزهای زیادی را از دست بدهید. 

دیدنی‌های اطراف گورستان ابن بابویه

اما ابن بابویه تنها چیزی نیست که در این منطقه باید دید. 

برج طغرل یکی از دیدنی‌های اطراف این گورستان است که در شرق آن قرار دارد. ساخت این برج به زمان سلجوقیان برمی‌گردد و کاربردهای مختلفی برای آن متصور می‌شوند. 

برخی می‌گویند این برج، نقش یک فانوس دریایی در جاده ابریشم را داشته و راه را به مسافران نشان می‌داده است. برخی دیگر می‌گویند این برج برای تشخیص موقعیت خورشید در طول سال بوده است تا مشخص شود که خورشید در کدام برج آسمانی قرار دارد و اسم “برج” نیز به همین خاطر برای این بنا انتخاب شده است. برخی دیگر نیز می‌گویند که این ساختمان با ۲۴ کنگره‌ای که در اطراف آن وجود دارد یک ساعت خورشیدی بوده است که برای تشخیص زمان دقیق در روز استفاده می‌شده است. این برج به عنوان یک اثر ملی به ثبت رسیده است و دیدن معماری فوق‌العاده و دقیق آن را به شما توصیه می‌کنم.

از دیدنی‌های دیگر در اطراف این مکان می‌توان به بازار ری، پارک ولایت، امامزاده عبدالله، شاه عبدالعظیم حسنی و بقعه جوانمرد قصاب اشاره کرد.

بیشتر بخوانید: آرامستان ظهیرالدوله ؛ آرامگاه نام‌آوران ایران 

بر خلاف تصور اکثر ما، بهشت زهرا تنها قبرستان تهران نیست و ارزش تاریخی گورستان ابن بابویه به قدری زیاد است که شاید بشود به آن موزه اموات گفت. البته بازسازی‌های اشتباهیی که در طی سال‌ها رخ داده است، چهره تاریخی این قبرستان را خدشه دار کرده است و شما به سختی می‌توانید نشانه‌های تاریخی آن را پیدا کنید اما هنوز یکی از مهم‌ترین قبرستان‌های تهران و شاید حتی ایران است. 

خیلی‌ها معتقدند این گورستان چیزی کم از گورستان‌های زیبای اروپایی ندارد پس اگر گذرتان به این گورستان خورده و از آن دیدن کرده‌اید برای ما از تجربه خودتان بگویید. مزار چه چهره‌های سرشناسی را در این گورستان از نزدیک دیدید؟

اگر تنها مانع شما برای بازدید از این آرامگاه جالب توجه نبودن اقامتگاه مناسب برای سفر است، فراموش نکنید با مراجعه به پینورست برای رزرو آنلاین اقامتگاه می‌توانید بهترین و مناسب‌ترین اقامتگاه‌های سراسر تهران را پیدا کنید. بعد از پایان سفر هم به همینجا برگردید و برای ما در بخش نظرات بگویید که چه دیدید و نظرتان چه بود.

محمد عمرانی

من محمدم. عاشق عکاسی و کسی که می‌نویسه چون دوست داره یاد بگیره. برای من نوشتن مثل یک کلاس می‌مونه که چیزای جدیدی یاد میگیرم ازش. بر خلاف اینکه آدم کم‌حرفی هستم، نوشتن برام خیلی راحت‌تره البته نه درباره خودم