مسجد جامع گناباد، تجسم سادگی و قناعت

مسجد جامع گناباد یکی از اصلی‌ترین جاذبه‌های دیدنی شهر گناباد است که قدمت آن به قرن هفتم هجری قمری می‌رسد. این مسجد از نظر سبک خاص معماری ویژگی‌های قابل توجهی داشته و در طول سال‌های گذشته بازسازی و مرمت شده است. بسیاری از مسافران که برای دیدن جاذبه‌های تاریخی و تفریحی به شهر گناباد سفر می‌کنند در طول مسیر خود به بازدید این مسجد می‌روند. علاوه بر این مسجد که عمر دور و درازی دارد، شهر گناباد هم از کهن‌ترین شهرهای ایران به شمار می‌رود.

بسیاری از مسافران، جهانگردها و ایرانگردها به‌خاطر تاریخچه این شهر و بناهای تاریخی متعددی که دارد به آن سفر می‌کنند و از آن‌جایی که مسجد جامع گناباد هم قصه‌های زیادی برای روایت کردن دارد، همیشه در فهرست دیدنی‌های این شهر قرار می‌گیرد. در ادامه با این مسجد تاریخی بیش‌تر آشنا می‌شویم.

راستی اگر راهی مشهد هستید و قصد کرده‌اید مدتی را همین جا بمانید و دلتان می‌خواهد در مدت سفر اقامتگاهی داشته باشید که به اندازه خانه دومتان راحت و دلپذیر باشد، از بین اقامتگاه‌های درجه یک پینورست آپارتمان مورد نظرتان را پیدا کنید. اجاره آپارتمان در گناباد برای تعطیلات هم هم به صرفه است و هم کم دردسر.

ویژگی‌های مسجد جامع گناباد

مسجد جامع گناباد احتمالا طبق تاریخی که بر روی یکی از کتبیه‌های آن حک شده، در سال ۶۰۹ هجری قمری ساخته شده است. پیشینه این مسجد را ابتدا متعلق به دوره خوارزمشاهیان دانسته‌اند اما پژوهش‌های بیش‌تر نشان داده این مسجد در محل مسجدی قدیمی‌تر ساخته شده که مربوط به دوره ایلخانی بوده است.

مسجد جامع گناباد یک صحن، یک رواق و دو شبستان دارد که شبستان اول در شرق ایوان جنوبی و شبستان دومی در شرق ایوان شمالی است. یکی از اتفاقاتی که باعث آسیب شدید به مسجد جامع گناباد شد، زلزله‌ای بود که در سال ۱۳۴۷ اتفاق افتاد. در این زلزله تنها قسمتی از مسجد که سالم ماند، گنبد آن بود.

پس از آن در سال‌های بعد مرمت و بازسازی مسجد شروع شد و امروز درصد زیادی از بخش‌های مختلف مسجد بازسازی شده است. با این حال شکل و شمایل قدیمی و اصلی مسجد جامع گناباد به‌ طور کامل حفظ شده و همچنان دیدن و تماشای آن اتفاق دلپذیری است.

وقتی معماری حرف‌های زیادی برای گفتن دارد

یکی از دلایل آدم‌ها برای بازدید از مساجد تاریخی و خانه‌های قدیمی توجه به جزئیات معماری در آن‌هاست. مساجد به دلیل این‌که در گذشته توسط بهترین معماران زمانه خود طراحی و ساخته شده‌اند، تمام ویژگی‌های یک سبک معماری منحصربه‌فرد را در خود دارند. به همین دلیل بسیاری از پژوهشگران و تاریخ‌پژوهان با توجه به معماری مسجد به تحلیل‌های مختلفی درباره تاریخ و وضعیت جامعه در گذشته می‌پردازند.

معماری مسجد جامع گناباد هم از سبک خاصی به نام معماری خراسانی پیروی می‌کند. این سبک خود شامل چند نوع مختلف است و نوع خاصی که در این مسجد دیده می‌شود، به مسجد دو ایوانی معروف است. در معماری دو ایوانی برای ایجاد یک قرینه با ایوان جنوبی مسجد، ایوانی هم در بخش شمالی آن ساخته می‌شود و همان‌طور که در ویژگی‌های مسجد جامع گناباد گفتیم، این مسجد دو ایوان دارد. یکی دیگر از ویژگی‌های معماری به سبک خراسانی استفاده از مصالح ساده مثل خشت و آجر در ساخت آن‌هاست.

اگر به دیدن این مسجد بروید، حتما تعجب می‌کنید که برخلاف خیلی از مساجد در ایران و جهان که گنبد و ایوان‌هایشان با کاشی‌های رنگی پوشیده شده‌اند، در این مسجد آجرکاری‌های ساده و یک رنگ به کار رفته است.

این سادگی هم با حال‌وهوای منطقه‌ای که مسجد جامع گناباد در آن قرار گرفته هماهنگ است و هم گویای قناعت‌پیشگی و سادگی مردمان این منطقه از گذشته تا کنون است. با همه ا‌ین‌ها اگر اطلاعات معماری نداشته باشید، تقارن ایوان‌های مسجد به چشم‌تان می‌آید و برایتان جالب توجه است و می‌توانید از ظرافت ساخت بخش‌های مختلف این مسجد لذت ببرید.

چطور به مسجد جامع گناباد برویم؟

اگر به مشهد سفر کرده‌اید و قصد دارید به گناباد هم بروید، باید بدانید که فاصله مشهد تا گناباد حدود ۲۹۰ کیلومتر است. در واقع بعد از سه ساعت و بیست دقیقه می‌توانید به مقصد خود برسید. مسجد جامع گناباد هم در کوی شرقی این شهر قرار دارد و با توجه به کوچک بود گناباد، دسترسی به آن راحت و بی‌دردسر است.

دیدنی‌های اطراف مسجد جامع گناباد

شهر گناباد برای خیلی‌ها در اولویت سفر نیست و شاید اصلی‌ترین دلیل این موضوع مهجور بودن آن و معرفی نشدن جاذبه‌هایش به مسافران است. در حالی که گناباد به عنوان یک شهر کهن و تاریخی، پر از روایت‌های جذاب و دیدنی‌های زیباست. در ادامه چند منطقه مهم و دیدنی این شهر را معرفی می‌کنیم:

قنات قصبه گناباد

قنات قصبه گناباد، قناتی کهن است که پیشینه آن به دوره هخامنشی برمی‌گردد و عمیق‌ترین و قدیمی‌ترین قنات در جهان است. اگر شما هم از دانستن این موضوع تعجب کرده‌اید، باید این را هم بدانید که نام شهر گناباد هم از ترکیب گن به معنی دیو و آباد تشکیل شده. چرا که باور داشته‌اند حفر قناتی با این ویژگی‌ها نمی‌توانسته کار آدم‌های عادی باشد و احتمالا دیوها در ساختن آن‌ها نقش داشته‌اند.

این قنات هم به مانند مسجد جامع گناباد که از نظر شیوه ساخت هم شاهکار به حساب می‌آید دو رشته اصلی و شش انشعاب فرعی دارد. هسته اصلی این قنات در دامنه شمالی سیاه کوه قرار گرفته و انتهای آن به محله قصبه شهر گناباد می‌رسد.

بیشتر بخوانید:قنات قصبه گناباد ؛ اسرار آمیزترین قنات جهان

مقبره ابومنصور ریابی

ابومنصور ریابی یکی از نوادگان سلجوق، بنیان‌گذار سلسله سلجوقیان است. ابومنصور فردی مؤمن بود و مردمان زمانه خودش او را به عبادت طولانی می‌شناختند. تا حدی که اگر سلطان و حاکم او را فرامی‌خواند ترجیح می‌داد که عبادت خود را به طور کامل انجام داده و سپس به بارگاه سلطان برود.

مزار ابومنصور در روستای ریاب شهر گناباد واقع شده است. به‌جز این مقبره، روستای ریاب دیدنی‌های دیگری هم دارد که شامل حوض‌خانه، خانه‌هایی با بادگیرهای قدیمی، آب‌ انبار و قلعه است.

امام‌زاده احمد بیمرغ

امام‌زاده احمد در دهستان پس کلوت و روستای بیمرغ قرار دارد. باستان‌شناسان درباره تاریخ ساخت این امام‌زاده تردید دارند و آن را به دوره صفویه و یا قاجار نسبت می‌دهند.

این امام‌زاده که از نوادگان امام دهم شیعیان است، مورد احترام مردم گناباد بوده و آنان در روزهای خاص سال به زیارت آن می‌روند. در سال‌های گذشته تغییراتی در معماری این بنا صورت گرفته است. به عنوان مثال در سال ۱۳۷۹ آینه‌کاری‌هایی بر روی بقعه انجام شده و ضریحی از جنس نقره در وسط بقعه قرار گرفته است

بنای این امام‌زاده در سی و پنج کیلومتری شهر گناباد قرار گرفته است، پیشنهاد می‌کنیم در کنار بازدید از مسجد جامع گناباد به این امام زاده هم بروید و لحظاتی را در آرامش معنوی آنجا سپری کنید.

خلاصه اگه اهل سفر هستید و برای رزرو آنلاین اقامتگاه و سوئیت  در تمام ایران دنبال جای مطمئن برای رزرو هستید، پینورست بهترین جا برای شماست تا با خیال راحت محل اقامت خود را انتخاب کنید.

نعیمه بخشی

خیال‌باف و قصه‌پرداز