بیشاپور ؛ شهر باستانی یادگار ساسانیان

شاید در نگاه اول بیشاپور را با نیشابور اشتباه بگیرید؛ اما این کجا و آن کجا؟ شهر بیشاپور در استان فارس قرار دارد؛ مکانی تاریخی که اگر بگوییم چه بناهای مهمی را می‌توانید در آن پیدا کنید حتما در برنامه سفرتان به شیراز دیدن این شهر را هم قرار می‌دهید.

درست است نشانه‌هایی از دوران هخامنشی و ایلامی در بیشاپور دیده شده. اما همه بیشاپور را به‌عنوان یک شهر تاریخی به‌جا مانده از دوران ساسانی می‌شناسند.

پس با ما در ادامه این مطلب همراه باشید تا شما را برای سفر به این شهر دیدنی راهنمایی کنیم.

بیشاپور کجاست؟

این شهر که در کتب تاریخی با نام‌های «بیشاور» و «به شاپور» هم معرفی شده از جاهای دیدنی کازرون است. نام این شهر از نام شاپور اول گرفته شده. جایی که امروزه بیشاپور در آن قرار دارد در زمان ساختش منطقه‌ای خوش آب‌وهوا در مسیر بین تخت جمشید و تیسفون محسوب می‌شده. البته که امروزه هم کازرون و بیشاپور یکی از خوش آب‌و‌هواترین مناطق فارس هستند.

معماری مصری به‌نام اپسای وظیفه طراحی و ساخت این شهر را بر عهده داشته است. شهر بیشاپور در نزدیکی رود بیشاپور واقع شده است. این رود مرکز تامین اقتصاد و کشاورزی آن مناطق به حساب می‌آید. بیشاپور به عنوان اولین شهر ایرانی زمان باستان دارای تاریخ شهرسازی ثبت شده است.

این شهر جایی در نزدیکی نرگس‌زارهای کازرون قرار دارد. خنکی هوای نرگس‌زارها همیشه به بیشاپور می‌رسد. شهر بیشاپور در دوره ساسانیان مرکز ایالت و کوره اردشیر خوره بوده و همان‌طور که گفتیم یادگاری از زمان ساسانیان است؛ یک شهر تاریخی 300 هزار هکتاری که به دستور شاپور اول ساخته شد.

بیشتر بخوانید: غار شاپور ؛ دیدار از مجسمه شاپور اول و سایر آثار دوران ساسانی

تا قرن هفتم هجری این شهر یک شهر مسکونی آباد با ساختمان‌های بزرگ و معماری زیبای یونانیان بوده. مجموعه تاریخی بیشاپور با آثار ارزشمند و کم‌نظیرش و با شماره 24 در 24 شهریور سال 1310 خورشیدی در فهرست آثار باستانی ایران ثبت شد.

اما امروزه کسی در نزدیکی ساختمان‌های تاریخی سکونت ندارد و شهر به دو بخش تبدیل شده است؛ یک قسمت عمومی و یک بخش تاریخی. از ساختمان‌های تاریخی این شهر می‌توان به معبد آناهیتا، تالار شاپور، ایوان موزاییک و کاخ والرین اشاره کرد.

کی و چطوری بیشاپور رو ببینیم؟

بیشاپور در فاصله ۲۳ کیلیومتری در شمال غرب کازرون در کنار دره چوگان قرار دارد. برای رسیدن به بیشاپور از سمت کازرون باید اول وارد جاده کازرون-برازجان شوید. بعد از آن به جاده کازرون-قائمیه بروید و مسیر را ادامه دهید تا به بیشاپور برسید.

برای بازدید از بقایای به‌جا مانده از زمان شاپور اول ساسانی حدود 3 ساعت زمان نیاز دارید. البته این زمان فقط برای بازدید از قسمت تاریخی است. دیدن نرگس‌زارهای کازرون شاید بیش از یک نصف روز زمان بخواهد. 

درب ورودی این بناها هر روزه از ساعت 9 صبح تا 7 عصر به روی بازدیدکنندگان باز است. اما پیشنهاد ما پینورستی‌ها به شما این است که حتما در زمانی که آفتاب به‌اندازه کافی در وسط آسمان قرار گرفته، معبد آناهیتا را ببینید. نور آفتاب در بین ساعتهای 11 تا 2 بعد از ظهر با پیچشی زیبا خودش را از درزهای این معبد به داخل کشانده و صحنه‌های بکری برای عکس گرفتن به وجود می‌آورد.

هزینه ورودی: بهای ورودی هر کدام از این بناها نفری 3 هزار تومان است. (1400)

اگر تصمیم دارید که برای دیدن این شهر تاریخی راهی شهر کازرون شوید می‌توانید همین حالا برای اجاره آنلاین اقامتگاه به سایت پینورست سر بزنید.

جاهای دیدنی بیشاپور

معبد آناهیتا (قلعه دختر)

این معبد در ورودی شهر درست در شمالی‌ترین قسمت قرار گرفته. این معبد به نوعی دروازه اصلی شهر به شمار می‌رود. 

معبد آناهیتا محلی برای پرستش این الهه بوده است. یک سری سرستون‌های به‌جا مانده از دوران ساسانی هم در نزدیکی معبد قرار دارد. بر روی این ستون‌ها که ارتفاعشان به 9 متر هم می‌رسد، کتیبه‌هایی به خط پهلوی اشکانی و ساسانی وجود دارد. این کتیبه‌ها در واقع همان سند مکتوب و تاریخی مربوط به اولین شهر ساخته شده در ایران باستان است.

 بین این ستون‌ها تندیسی از شاپور اول (همان کسی که دستور ساخت این بناها را در این شهر صادر کرد) قرار داشته که در گذر زمان از بین رفته است. در کتیبه‌های حک شده بر روی این ستون‌ها تاریخ ساخت شهر بیشاپور، یعنی فروردین ماه سال ۵۸ از آتش اردشیر و سال ۴۰ از آتش شاپور ذکر شده که مصادف سال ۲۶۶ میلادی است؛ درست ۶ سال پس از پیروزی شاپور بر والرین در سال ۲۶۰ میلادی. 

بیشتر بخوانید: نقش رجب فارس ؛ قصه‌‌گویی کتیبه‌های تاریخی

طبق افسانه و شاید حقیقتی محلی همان‌طور که به چشم هم می‌توانید ببینید در داخل این قلعه دهانه غاری دیده می‌شود که طبق گفته مردمان محلی، راهی به کاخ اردشیر بابکان بوده است. افرادی که داخل قلعه زندگی می‌کردند از این طریق قادر به انتقال کالا و اشخاص به‌خصوص در زمان محاصره نظامی به شهر بوده‌اند. مسیری مخفی که اغلب کاخ‌های بزرگ و استراتژیک چنین مسیری دارند. مثل تونل مخفی قلعه رودخان.

موزه بیشاپور

موزه بیشاپور یکی از موزه‌های کازرون است. در این موزه اشیای به‌دست آمده از جست‌وجوهای باستان‌شناسی این منطقه و چند اثر به‌دست آمده از اطراف کازرون نگه‌داری می‌شود.

متاسفانه اطلاع‌رسانی کمی در مورد این موزه شده است. با این که اشیای داخل آن واقعا دیدنی و ارزشمند هستند.

آتشکده بیشاپور

درست چسبیده به قصر بزرگ بیشابور بقایای آتشکده‌ای پرابهت با معماری رومی قرار دارد. توریست‌های زیادی از سراسر ایران و حتی جهان برای دیدن همین بقایا به کازرون فارس می‌آیند. 

این آتشکده برای مردم آن زمان یک مکان مقدس بوده. این آتشکده به دستور شاپور اول بعد از پیروزی بر والرین (امپراتور روم) ساخته شد. 

تالار تشریفات

این تالار در جنوب شرقی معبد آناهیتا قرار گرفته. می‌شود گفت که این اثر اولین و بزرگترین اثر معماری دارای گنبد در زمان ساسانی محسوب می‌شود. این تالار از چهار ایوان متقارن ساخته شده که بر روی آن گنبدی شلجمی شکل با ۲۵ متر ارتفاع قرار دارد. 

بیشتر بخوانید: رازهای بزرگ کعبه زرتشت ؛ مرموزترین مکعب ایران باستان

ایوان موزاییک

این ایوان دارای ۲۵/۱۱ متر طول و ۶/۱۰ متر عرض است و  یک طاق هلالی شکل دارد. در کف این ایوان موزاییک‌های رنگارنگ که با طرح‌های تزئینی پر شده قرار گرفته‌اند. 

تعداد زیادی از این موزائیک‌ها که از ارزشمندترین و نفیس ترین آثار به‌دست آمده از شهر بیشاپور است امروزه در موزه‌های لوور پاریس و موزه ایران باستان در تهران نگه‌داری می‌شوند. رنگ‌های به‌کار رفته در این موزائیک‌ها و طراحی چشم‌نواز آنها بسیار جذاب است. به‌طوری که مجموع این موزائیک‌ها در کنار یکدیگر به صورت یک فرش یکپارچه و زیبا به نظر می‌رسد. هنوز آثار کمی از این نوع موزائیک‌ها به صورت نواری در کناره‌های دیوار این ایوان‌ها وجود دارند.  

شما پیش از خواندن این مطلب چیزی در مورد بیشاپور شنیده بودید؟ تا به‌حال از این شهر تاریخی دیدن کرده‌اید؟ به‌نظر شما هم معماری ساختمان‌های باقی مانده شگفت‌انگیز است؟ کدام بنا بیشتر از همه نظر شما را به خودش جلب کرد؟ حتما نظر و تجربه خودتان را برای ما بنویسید.

اگر تصمیم دارید که برای سفر بعدیتان برنامه‌ریزی کنید می‌توانید برای رزرو اقامتگاه در شهر مورد نظرتان به پینورست سر بزنید. در پینورست می‌توانید بهترین قیمت اجاره کلبه جنگلی، ویلای ساحلی، آپارتمان مبله و … را مشاهده کنید.

زهرا صفوی فرد

سلام
من زهرام
مهتاب صدام میکنن
کارشناس مدیریت جهانگردی از دانشگاه شیراز
اهل شیراز