روستای نگل ؛ قدیمی‌ترین قرآن جهان را از نزدیک ببینید

اگر هنوز به کردستان سفر نکرده‌اید و هیچ تصور ذهنی از جذابیت‌های این استان ندارید توصیه می‌کنیم این فرصت تکرار نشدنی را از خودتان دریغ نکنید. کردستان استانی با شگفتی‌های طبیعی و تاریخی بی‌نظیر است که بسیاری از آن‌ها متاسفانه از دید خیلی از ما پنهان مانده‌. روستای نگل با قدمت ۱۰۰۰ ساله یکی از این شگفتی‌های تاریخی کردستان است.

امروز در این مطلب پینورست به غرب کشور سفر می‌کنیم و از پیچ‌و‌خم جاده‌های زیبای استان کردستان عبور می‌کنیم تا شما را با یکی از دیدنی‌ترین روستاهای کشور و نگین درخشان کردستان یعنی روستای نگل و قرآن تاریخی این روستا آشنا کنیم.

معرفی روستای نگل

روستای زیبا و تاریخی نگل از توابع بخش کلاترزان سنندج است. این روستا در 63 کیلومتری سنندج و در مسیر جاده سنندج به مریوان قرار گرفته است و به گفته خیلی‌ها قدمتی بیش از هزار سال دارد. روستای نگل در دره‌ای سرسبز قرار دارد که دورتادور آن به وسیله کوه‌های بلند محاصره شده است. موقعیت قرارگیری روستا در این دره به شکلی است که رودخانه‌ شو شیر از جنوب آن عبور می‌کند.

نگل از شمال به کوه حسن عالی، از جنوب به کوه قژاکان، از سمت شمال غرب به دره کانی چرمو و کوه کوره میانه، از شمال شرق به رسنی دره، از جنوب شرق به کوه پل چرمو و در نهایت از غرب و جنوب غربی به کاچول منتهی می‌شود.

از دلایل اینکه روستای نگل به نگین استان کردستان معروف است می‌توانیم به مناظر زیبا و سرسبز روستا، جاذبه‌های طبیعی مختلف، آب‌وهوای مناسب خصوصا در فصول گرم سال و اثر تاریخی بسیار ارزشمند این روستا یعنی قرآن نگل اشاره کنیم. حالت پلکانی خانه‌های روستا که روی یکدیگر قرار گرفته‌اند ناخودآگاه ما را به یاد معروف‌ترین روستای پلکانی کشور یعنی ماسوله می‌اندازد.

بیشتر بخوانید: حمام خان سنندج ؛ حمامی از دل تاریخ

قرآنی که باعث شکل‌گیری یک روستا شد

تاریخچه روستا و ماجرای کشف یکی از قدیمی‌ترین قرآن‌های جهان در محل این روستا تا حد خیلی زیادی با یکدیگر مرتبط هستند. به نوعی می‌توانیم بگوییم با کشف قرآن تاریخی روستای نگل شکل گرفت.

قرآن نگل که به عنوان یکی از چهار نسخه خطی قرآن در صدر اسلام شناخته می‌شود و این روزها در موزه روستا نگهداری می‌شود در دوران خلافت عثمان نوشته شده است. این قرآن با خط کوفی نوشته شد و اعراب گذاری‌های آن با استفاده از آب طلا انجام شده است. به دستور عثمان چهار نسخه از این قرآن تاریخی برای چهار اقلیم مسلمان‌نشین آن زمان تهیه و هریک از آن‌ها به یکی از این نقاط ارسال شد.

بنا به گفته‌های تاریخی این قرآن که از طرف عثمان برای مسلمانان ایران ارسال شده بود به طرز عجیبی برای مدت‌ها گم شده بود تا اینکه یک اتفاق عجیب باعث پیدا شدن این قرآن شد. حدود 10 قرن پیش چوپانی که مشغول چراندن گوسفندان در دشت‌های سرسبز اطراف روستای نگل امروزی بود جذب یک گل زیبا و خوش‌رنگ شد. چوپان تصمیم می‌گیرد برای آسیب ندیدن گل، آن را به‌طور کامل از ریشه در بیاورد که ناگهان متوجه یک شی صندوقچه مانند در زیر خاک می‌شود.

چوپان که نتوانسته بود صندوقچه را از داخل خاک بیرون بکشد اهالی روستایی در همان نزدیکی را خبر می‌کند تا به او کمک بدهند. بعد از باز کردن جعبه اهالی روستا متوجه می‌شوند که قرآن داخل جعبه یک اثر تاریخی مقدس و بسیار ارزشمند است و به همین خاطر در محلی که قرآن کشف شده بود مسجد می‌سازند. با گذشت زمان مردم روستا برای اینکه به مسجد نزدیک باشند به این نقطه نقل مکان می‌کنند و روستا شکل می‌گیرد.

بیشتر بخوانید: اورامان ؛ سفری به سرزمین اهورایی یا پایتخت خورشید

بر اساس تعبیری که به عقیده خیلی‌ها معتبر است اهالی روستا تصمیم می‌گیرند که نام روستا را با توجه به داستان کشف قرآن تاریخی نوگل بگذارند. با گذشت زمان و با توجه به ویژگی‌های منحصربه‌فرد زبان کردی نام روستا به نگل تغییر پیدا کرد.

جالب است بدانید که خصوصیات شگفت‌انگیز قرآن نگل باعث شده بود که اسم این اثر تاریخی ارزشمند به گوش خیلی‌ها خصوصا سارقان عتیقه برسد. آیات قرآن نگل بر روی پوست آهو نوشته شده‌اند و دور صفحات با طرح و نقش گیاه تزئین شده است. در نوشتن قرآن هم از آب طلا استفاده شده است. این اثر تاریخی که در فهرست آثار ملی کشوربا شماره 2 به ثبت رسیده است به دفعات از روستا دزدیده شد؛ اما هر بار مجددا پیدا و به روستا برگردانده شد.

سوغات روستای نگل 

خرید سوغاتی‌های خوشمزه و صنایع‌دستی روستای نگل شما را عاشق این روستا و مردم دوست داشتنی آن خواهد کرد. در سفر به روستای نگل می‌توانید نان‌های خوشمزه محلی، عسل‌های کاملا طبیعی و خوش عطر و طعم، صنایع‌دستی معروف این روستا مثل جاجیم و … تهیه کنید. با این کار می‌توانید از این روستا چیزی به یادگار داشته باشید و درعین‌حال به اقتصاد مردم این ناحیه هم کمک کنید.

مردم روستا و معماری خانه‌ها

مثل سایر روستاهای پلکانی، مردم روستای نگل هم به دلیل ناهموار بودن زمین سعی کرده‌اند تا به بهترین شکل از فضای موجود استفاده کنند. خانه‌ها به گونه‌ای قرار گرفته‌اند که سقف خانه پایین‌دستی حکم حیاط خانه بالادستی را دارد. خصوصیات معماری روستای نگل تقریبا مشابه معماری اورامان است؛ ولی با این تفاوت که در معماری پلکانی روستای نگل علاوه بر این که از سنگ استفاده شده عموما مردم روستا نمای خانه‌هایشان را با کاهگل پوشانده‌اند. 

بر اساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال 1400 جمعیت روستای نگل 1732 نفر (526خانوار) بوده ‌است. یکی از بخش‌های جذاب سفر برخورد رو در رو با مردم دوست‌داشتنی روستا و گپ زدن با آن‌ها است. اهالی روستا به زبان کردی سورانی صحبت می‌کنند و اهل تسنن هستند.

مسیر دسترسی به روستای نگل 

اگر برای سفر به کردستان مسافت طولانی در پیش دارید خوشبختانه برای دسترسی می‌توانید علاوه بر خودروی شخصی از اتوبوس و هواپیما هم استفاده کنید. روستای نگل در 63 کیلومتری سنندج و 64 کیلومتری مریوان قرار دارد.

مسیر دسترسی به روستا همان مسیر جاده سنندج – مریوان است. اگر از سمت سنندج حرکت کنید تابلوی روستای نگل را کنار جاده خواهید دید.

دیدنی ها و تفریحات روستا

با وجود اینکه نگل روستای کوچکی به نظر می‌رسد؛ اما به دلیل اینکه در بیشتر ایام سال خصوصا تعطیلات میزبان تعداد زیادی از مسافران است به‌خوبی شناخته شده و می‌توان گفت این روستا یکی از معروف‌ترین روستاهای مقصد گردشگری ایران است. جاذبه‌های دیدنی روستا منحصربه‌فرد هستند و نمونه آن‌ها را در کمتر جایی پیدا خواهید کرد.

موزه روستا نگل

قرآن تاریخی نگل در موزه این روستا نگهداری می‌شود. این موزه که داخل صحن اصلی مسجد عبدالله بن عمر قرار دارد در سال 1392 تاسیس شد و از آن زمان به عنوان اولین موزه روستایی کشور شناخته می‌شود. موزه نگل از دو قسمت مردم‌شناسی و قرآنی تشکیل شده است و در آن علاوه بر قرآن نفیس و ارزشمند آثار باستانی دیگری مثل چرخ ریسندگی، کوزه‌های نگهداری عسل، زیورآلات قدیمی، ظروف نگهداری حبوبات و اشیای مربوط به دوره اشکانیان هم وجود دارند.

در موزه روستای نگل اشیایی را می‌بینید که به‌وسیله اهالی روستا به موزه اهدا شده‌اند. قدمت بعضی از این اشیا به 200 سال می‌رسد. به نمایش گذاشتن این آثار ارزشمند تاریخی باعث شده تا بازدیدکنندگان بتوانند درک بهتری از زندگی روستایی و تاریخ این روستا داشته باشند.

آبشار قه لوه زه

در مسیر روستا به سمت قله کوره میانه و در دره کانی چه رمو آبشار زیبا و مرتفعی قرار گرفته که دیدن آن را به شما توصیه می‌کنیم. آب سرد این آبشار از ذوب شدن برف‌های ارتفاعات به وجود می‌آید.

بیشتر بخوانید: دریاچه زریوار ؛ نگین فیروزه‌ای غرب کشور

دریاچه چال ئاو

دریاچه چال ئاو یکی دیگر از جاذبه‌های دیدنی و تفریحی روستای نگل است که در مسیر دسترسی به قله کوره میانه قرار گرفته و حدود 5 کیلومتر از روستا فاصله دارد.

تپه‌های باستانی روستا

تپه قلعه گاه و تپه می‌خان از جمله تپه‌های باستانی حوالی روستا هستند. تپه باستانی قلعه گاه ۲۳ شهریور ۱۳۸۲ به عنوان یک اثر ملی به ثبت رسید.

پل خشتی روستای نگل

نخستین پل خشتی نگل در 1 کیلومتری روستا قرار دارد. این پل به عنوان راه ارتباطی میان سنندج و مریوان ساخته شد. پل خشتی روستای نگل که به پل بزرگ هم معروف است در زمان حکومت امان الله خان اردلان، والی سنندج هم‌زمان با ساخت مسجد دار الاحسان سنندج ساخته شد. دلیل این موضوع علاقه ویژه امان الله خان اردلان به روستای نگل و قرآن تاریخی آن بوده است.

توصیه‌های ضروری و وسایل مورد نیاز

به‌طور کلی استان کردستان یک منطقه کوهستانی و مرتفع با زمستان‌های خیلی سرد است. بهترین زمان برای سفر به نگل فصل‌های بهار و تابستان است. اگر سفرتان به این روستا را در فصل بهار برنامه‌ریزی کنید می‌توانید از طبیعت بی‌نظیر و سرسبزی این منطقه نهایت لذت را ببرید. در این موقع از سال زیبایی‌های بهشتی دامنه اورامانات شما را شگفت‌زده‏ خواهند کرد.

جاده‌های کردستان معمولا همگی باریک و پر از پیچ‌و‌خم‌های تیز و تند هستند. در سفر به روستای نگل با احتیاط کامل رانندگی کنید و سعی کنید با سرعت مطمئن رانندگی کنید تا از تماشای زیبایی‌های مسیر هم لذت ببرید.

در روستا مغازه و فروشگاه وجود دارد پس برای خرید خوراکی و مواد موردنیاز مشکلی نخواهید داشت؛ اما متاسفانه به جز خانه‌های روستایی مردم در این روستا جای دیگری برای اقامت پیدا نخواهید کرد. بهتر است یکی از شهرهای اطراف روستا را برای اقامت انتخاب کنید.

بیشتر بخوانید: روستای پالنگان؛ مسیر دسترسی، جشن‌ها و ماهی‌کباب مخصوص

شما تا به‌حال به روستای نگل سفر کرده‌اید؟ از موزه روستا و قرآن قدیمی نگل هم دیدن کردید؟ به نظر شما هم این قرآن ۱۰۰۰ ساله شگفت‌انگیز است؟ از آبشار‌ها و دیگر جاذبه‌های این روستا دیدن کردید؟ حتما تجربه سفرتان به نگل را برای ما بنویسید.

اگر اهل سفر رفتن باشید باید خوب بدانید که پیدا کردن محل اقامت مناسب یکی از دغدغه‌های سفر است. شما می‌توانید بهترین نرخ اجاره ویلا، آپارتمان مبله، سوئیت و دیگر انواع اقامتگاه را در این سایت مشاهده کنید.

محمدرضا قاسم شیرازی

دانشجوی ژنتیک دانشگاه اصفهان - عاشق روانشناسی و نویسندگی
من خستگی ناپذیرم؛ خستگی ناپذیر از سفر کردن، دیدن چیزهای جدید و نوشتن