قمرود ؛ سفرنامه رودخانه‌ای که از کوه‌های زاگرس به شهر قم می‌رود

رودخانه قمرود یکی از رودخانه‌های پرآب و دیدنی شهر قم است. می‌توانید در ادامه مطلب همراه ما باشید تا باهم در طبیعت و تاریخ شهر قم گشت‌وگذار کنیم.

اگر برنامه سفر به قم را دارید که راه را درست آمده‌اید. با پینورست همراه بشوید تا قبل از سفرتان با جاهای دیدنی این شهر آشنا بشوید.

رودخانه قمرود کجاست؟

رودخانه قمرود که آن را به اسم «اناربار» هم می‌شناسند، با طول ۲۹۰ کیلومتری‌اش جلوه‌ای دیدنی از طبیعت قم است.

شهر قم از آن شهرهایی نیست که از آن انتظار چشمه و رودخانه‌های پرآب داشته باشید. این شهر جزو شهرهای مرکزی با اقلیم گرم، خشک و نیمه خشک است. برای همین اگر راهی این منطقه بشوید و جریان آب این رودخانه را ببینید، انگار معجزه شده و رودخانه‌ای آبی از دل کویری خشک جوشیده.

جالب‌تر از همه این است که آب رودخانه قمرود مسیر طولانی‌ای را جاری می‌شود تا در نهایت مهمان قم بشود. قمرود همان آب خنک و زلال چشمه‌های کوه‌های زاگرس است. این آب روان در مسیرش به استان‌های مختلفی سر می‌زند و در نهایت خودش را به شهر قم می‌رساند.

منبع: گوگل مپ عکاس: شهاب

درست است که هدف اصلی این‌ رودخانه آبیاری زمین‌های کشاورزی است، ولی این رود حس و حال مردم قم را هم شادتر کرده است. قمرود علاوه بر اینکه هوای گرم و خشک شهر را لطیف‌تر کرده، فضای آن هم محلی برای تفریح خانواده‌های قم است.

قدم به قدم با رودخانه همسفر شویم

سرچشمه رودخانه قمرود در دل کوه‌های زاگرس در لرستان، گلپایگان و خوانسار است. به این شاخه اصلی «دربند» یا «گلپایگان» می‌گویند که اتفاقا از آن رودهای پر آب است. دربند از شرق به غرب جاری می‌شود تا به رود «خوانسار» در دشت گلپایگان برسد. رود دربند و رود خوانسار دست به دست هم می‌دهند و در پایین گلپایگان رودخانه‌ای جدید به اسم «خرقاب» را به‌جود می‌آورند.

منبع: گوگل مپ عکاس: م.ع. رازقی

خرقاب هم که تنهایی جاری شدن را دوست ندارد، در ۲۳ کیلومتری شرق خمین در منطقه‌ای به اسم گلهاگرد به رود جدیدی می‌رسد. این‌جاست که رود خمین که خودش از کوه‌های آشناخور سرچشمه می‌گیرد، با خرقاب یکی می‌شود و باهم مسیرشان را ادامه می‌دهند.

داستان این‌طور تمام می‌شود که این آب روان آن‌قدر مسیرش را ادامه می‌دهد تا به منطقه‌های نیم‌ور، محلات و غرب دلیجان برسد و در نهایت وارد استان قم بشود. درست از همین لحظه‌ای که وارد قم می‌شود، تبدیل به رودخانه پر آب می‌شود.

بیشتر بخوانید:‌ خانه یزدان پناه قم، لذت کباب در یک خانه‌ی تاریخی به تمام معنا

ماجراجویی‌های رودخانه قمرود تمامی ندارد

 همان‌طور که اشاره کردیم، رودخانه ۲۹۰ کیلومتری قمرود از دامنه‌های شرقی رشته‌کوه زاگرس شروع می‌شود و خودش را به استان اصفهان می‌رساند. از آن‌جا هم از سمت جنوب وارد استان مرکزی می‌شود. بعد از ورود به استان مرکزی، از جنوب غربی به شمال شرقی استان جاری می‌شود و در نهایت از سمت شرق از استان مرکزی خارج می‌شود. از آن‌جا هم خودش را به مخزن سد ۱۵ خرداد در استان قم می‌رساند.

اگر برای اجاره سوئیت در اصفهان دنبال یک مرجع معتبر هستید، پینورست را امتحان کنید. تجربه اقامت در گلچینی از سوئیت‌های پینورست می‌تواند در خاطره‌تان بماند و برای سفرهای بعدی هم به‌دردتان بخورد.

منبع: گوگل مپ عکاس: شهاب

سد ۱۵ خرداد سدی در ۵ کیلومتری شمال شرقی شهرستان دلیجان است که منبع اصلی آن آب باران و رودخانه قمرود است. از آن‌جایی که قم شهری خشک و نیمه خشک است، مخزن سد به‌طور معمول کم آب است. ولی وقت‌هایی که ابرهای منطقه تصمیم می‌گیرند دست و دلباز بشوند و حسابی ببارند، مخزن سد ۱۵ خرداد پر و لبریز می‌شود. نتیجه این پر شدن هم این است که آب را آزاد می‌کنند تا به این رودخانه بریزد و آن را پر آب کند.

قمرود آخرین ایستگاه این آب‌های روان نیست. آب رودخانه در نهایت در ۲۰ کیلومتری شمال شرقی قم در ناحیه «پل دلاک» با رودخانه «قره چای» یکی می‌شود. قره چای هم که خودش یک رود ۵۴۰ کیلومتری و بزرگ استان مرکزی است، مقصد آخرش دریاچه نمک استان قم است.

بیشتر بخوانید: بازار قدیم قم کجاست و چه دارد؟

روستای قمرود ؛ دیدنی‌های تاریخی نزدیک به رودخانه قمرود

به شما حق می‌دهیم اگر خواندن درباره طبیعت و تاریخ قم برایتان حس آشنایی نداشته باشد. ممکن است قم را بیشتر به زیارتی بودنش بشناسید. شاید هم حتی از آن‌جایی که در مسیر تهران است آن را گذرا دیده باشید. ولی شهر قم به‌جز رودخانه طبیعی و دیدنی قمرود که بالاتر مفصل درباره‌اش گفتیم، دیدنی‌های تاریخی و جالبی هم در اطراف خودش دارد.

روستاي قمرود که در شمال شرقي و حدود ۲۰ کليومتری قم است، یکی از روستای قدیمی قم و همین‌طور ایران است. این روستا از شمال به دهستان فشافویه و دریاچه حوض سلطان، از شرق به کویر نمک، از جنوب به قنوات و شهر قم و از غرب به خلجستان و جعفرآباد می‌رسد.

 تاریخچه روستای قمرود به سال‌های قبل از میلاد مسیح برمی‌گردد. برای همین هم آثار تاریخی جالبی از دوره‌های حکومتی مختلف ایران در آن دیده می‌شود. در ادامه چند مورد از این دیدنی‌های این روستا و اطراف آن را می‌خوانید:

قلعه مظفرآباد

قلعه مظفرآباد به دست «میرزا نظام غفاری» در دوران قاجاریان ساخته شد. میرزا نظام زمان حکومت قاجارها برای خودش کسی بود و با اسم «مهندس الممالک» صدایش می‌کردند. او یکی از اولین کسانی بود که برای درس خواندن به فرانسه رفت. میرزا نظام در دوره مظفرالدین شاه خودش را در دربار او جا کرد و به‌عنوان وزیر تجارت انتخاب شد.

منبع: گوگل مپ عکاس: masume Sam

خلاصه اینکه او قلعه‌اش را به پسرش «مظفر» هدیه داد و برای همین هم اسم قلعه مظفرآباد شد. این قلعه چهار برج در چهار گوشه و یک برج در وسط ضلع شرقی‌اش دارد. از دیوارهای بلند قلعه این‌طور به‌نظر می‌رسد که هم برای زندگی و هم برای کارهای نظامی استفاده می‌شد. متاسفانه بخش‌های زیادی از قلعه مظفرآباد تخریب شده ولی هنوز هم دیدن باقی‌مانده‌های آن خالی از لطف نیست.

آدرس: استان قم، شهر قم، ۵ کیلومتری شرق روستا

قلعه قمرود

قلعه قمرود هم مثل قلعه مظفرآباد به دست میرزا نظام غفاری ساخته شد. شاید تفاوتش این است که او این قلعه را به‌عنوان محل زندگی خود و خانواده‌اش ساخت. معماری این قلعه شامل یک حیاط با اتاق‌های اطرافش است. بالای دیوارش هم یک بادگیر دیده می‌شود که برای متعادل کردن هوای گرم کویری بوده.

آدرس: استان قم، شهر قم، روستای قمرود، قسمت شمالی کوه سفید

قلعه سام آباد

قلعه سام آباد هم در زمان قاجار و به دست مهندس الممالک یا میرزا نظام غفاری ساخته شد. طبیعی است اگر تا اینجای مطلب را خوانده‌اید و دارید از خودتان می‌پرسید که میرزا نظام چرا انقدر ساخت و ساز کرد. کسی چه می‌داند، شاید میرزا نظام خیلی خانواده دوست بود. او سه فرزند به اسم مظفرالدین، سام الدین و طلعت داشت و بناهایی که ساخت را به اسم آن‌ها کرد. همان‌طور که گفتیم، از آن‌جایی که قلعه مظفرآباد را به اسم پسرش مظفر کرد. قلعه سام آباد را هم به اسم پسرش سام الدین گذاشت. تازه یک آسیاب هم ساخت و اسم آن را به‌خاطر طلعت، آسیاب طلعتی گذاشت.

قلعه سام آباد از جنس خشت و گل بود و در بعضی از قسمت‌ها کاه‌گل و گچ هم دیده می‌شود. این قلعه دو دروازه و چهار برج نگهبانی هم دارد. درباره کاربرد آن هم این‌طور گفته شده که این قلعه برای زندگی و به‌عنوان کاروانسرا استفاده می‌شد و کاربرد نظامی نداشت.

آدرس: استان قم، شهر قم، ۵ کیلومتری شرق روستای قمرود

بیشتر بخوانید: چرا دریاچه حوض سلطان قم را ببینیم؟

قره تپه قمرود

این‌جا از آن تپه‌های باستانی و جالب موردعلاقه باستان‌شناس‌هاست. گفته می‌شود که تاریخچه قره تپه به هزاره چهارم تا ششم قبل از میلاد برمی‌گردد.

سال ۱۳۷۲ بود که جستجو و تحقیق روی این تپه با سرپرستی «استاد میرعابدین کابلی» شروع شد. باستان‌شناس‌ها علاوه بر اطلاعات زیادی که در این گشت و گذار به دست آوردند، آثار و وسایل مختلفی را در آن پیدا کردند. همه این آثار و ظرف‌های سفالی مربوط به ۶۴۰۰ سال پیش بودند. این آثار را به موزه ملی ایران بردند و اگر امروزه به این موزه سر بزنید می‌توانید آن‌ها ببینید.

استاد میرعابدین کابلی کتابی به اسم کاوش‌های قره تپه قمرود هم نوشت. اگر طرفدار این حوزه هستید می‌توانید در این کتاب جزئیات بیشتری بخوانید.

آدرس: استان قم، شهر قم، نرسیده به روستا

کاروانسرای سنگی محمدآباد

کاروانسرای سنگی محمدآباد در دوران حکومت سلجوقیان در مسیر جاده ابریشم معروف ساخته شده بود. برای همین هم کاروان‌های مسافر زیادی آن را برای استراحت و صبح کردن شبشان انتخاب می‌کردند.

منبع: گوگل مپ عکاس: amir rahi

این کاروانسرا کاملا سنگی است و در ساخت آن از سنگ‌های کوه استفاده شده. در معماری آن چهار ایوان با حصارهای بزرگ سنگی و هشت برج برای دیده‌بان‌ها دیده می‌شود. خود کاروانسرای سنگی محمدآباد و جاده کنارش تا آخرین لحظه حکومت صفویان، جزو پر رفت‌وآمدترین مسیرهای منطقه بود. تا اینکه قاجارها آمدند و مسیر قم به ری را تغییر دادند. بعد از آن مسیر کاروان‌ها عوض شد و این بنا شهرت قبل را نداشت.

آدرس: استان قم، شهر قم، حدود ۵۰ کیلومتری شمال شرقی قم، نزدیک به روستای محمدآباد کاج

قلعه گلی محمد آباد کاج

قلعه گلی محمد آباد کاج درست کنار کاروانسرای سنگی محمدآباد است. این قلعه در جاده تاریخی قم به ری و ساوه ساخته شده بود و در مسیر جاده ابریشم بود.

این قلعه در واقع یک قلعه خشتی روی یک تپه بلند است. می‌گویند تاریخچه ساخت این قلعه به دوره اشکانیان برمی‌گردد و جزو محدود قلعه‌هایی است که هنوز هم از آن دوره باقی مانده. البته قلعه گلی محمد آباد کاج تا همین ۴۰۰ سال پیش در دوره صفوی‌ها هم استفاده می‌شد. یکی از جالب‌ترین قسمت‌های قلعه چاه آب وسط آن است، چرا که این چاه عمیق درست وسط بیابان است و هنوز هم آب دارد.

معماری قلعه به این شکل است که از سه بخش کلی تشکیل شده. بخش اول و اصلی آن ارگ مرکزی است. چون پادشاه در این بخش زندگی می‌کرد به آن «حاکم نشین» هم می‌گفتند. به دومین بخش قلعه «شارستان» می‌گفتند. این بخش مخصوص نظامی‌ها و بزرگان قلعه بود. بخش سوم که بخش خارجی آن بود برای مردم معمولی بود.

آدرس: استان قم، شهر قم، روستای محمدآباد

سوالات متداول

روستای قمرود کجاست؟

روستاي قمرود یکی از قدیمی‌ترین روستاهای قم است  که در شمال شرقي قم قرار گرفته.

سرچشمه رودخانه قمرود کجاست؟

سرچشمه رودخانه قمرود در دل کوه‌های زاگرس در لرستان، گلپایگان و خوانسار است.

تاریخچه روستای قمرود؟

قدمت روستای قمرود به سال‌ها قبل از میلاد برمی‌گردد. برای همین هم آثار تاریخی جالبی مثل قلعه قمرود، قلعهمظفرآباد و… در آن وجود دارد.

کدام بخش سفر به شهری مثل قم برای شما هیجان‌انگیزتر است؟ طبیعت‌گردی یا تاریخ‌گردی؟ از تجربه سفر خود به قم برای ما در قسمت کامنت بنویسید. راستی برای اجاره انواع اقامتگاه در شهرهای ایران می‌توانید روی پینورست حساب کنید و با تجربه اقامت در باکیفیت‌ترین اقامتگاه‌های ایران برای سفرهای بعدی خود برنامه‌ریزی کنید. 

فرشته حیدری

همه‌چی از اونجایی شروع شد که چرخیدم و رسیدم به حرف بچگیم؛ نوشتن دوای هر دردیه :‌)