اسرار قلعه ضحاک ؛ ارگ افسانه‌ای شاه ماربه‌دوش

    voted 3 stars voted 4 stars voted 4 stars voted 4 stars voted 4 stars
0نظر
اسرار قلعه ضحاک ؛ ارگ افسانه‌ای شاه ماربه‌دوش

استان آذربایجان شرقی برای طبیعت‌گردها مقصد مهمی به شمار می‌رود ولی جالب است بدانید در کنار زیبایی‌های طبیعی تاریخچه دور و درازی هم دارد که به دوران ساسانی و هخامنشی و حتی خیلی قبل‌تر از آن برمی‌گردد. یکی از این دیدنی‌ها قلعه ضحاک است.

همانطور که از اسمش پیداست این قلعه یاد آور داستان پادشاهی افسانه‌ای است که به خاطر ظلم و ستمش در قلعه‌ای دورافتاده در ارتفاعات زندانی می‌شود. ولی در واقعیت این قلعه مربوط به چه دورانی است و چه کسی آن را ساخته؟ برای شناختن راز و رمز این قلعه اسرارآمیز با ما همراه شوید.


چرا این قلعه به اسم ضحاک معروف شده است؟

هشترود

در گذشتگان در ایران پادشاهی‌های مختلفی وجود داشته است که هر کدام برای خودشان قصر و قلعه‌های متفاوتی ساخته‌اند. اغلب این قلعه‌ها برای نگهبانی و امنیت بوده است و افراد زیادی هم در آنها زندگی می‌کرده‌اند. با این وجود بیشترشان بعد از مدتی بدون استفاده مانده‌اند و حتی به فراموشی سپرده شده‌اند. تا این که بعد از سال‌ها دوباره کشف شده‌اند و اسم‌های جالبی به خودشان گرفته‌اند.

یکی از این قلعه‌های قدیمی در منطقه‌ی هشترودِ آذربایجان شرقی ساخته شده است و هنوز هم یادگاری از تاریخ برای ماست. قلعه ضحاک در میان کوهستان و صخره‌ها ساخته شده است و از دوره‌های دور، از زمان اشکانیان و ساسانیان آمده است و یادبود آدم‌های باهوشی است که این قدر قلعه را با جزئیات و دقیق ساخته‌اند.

به قلعه ضحاک، قلعه آژدهاک هم گفته می‌شود. محلی‌های این منطقه، آن را به اسم نارین قالا هم می‌شناسند. محقق‌ها تحقیقات زیادی روی این قلعه انجام داده‌اند و اطلاعاتی را شرح داده‌اند که نشان می‌دهد این قلعه تا دوره‌ی تیموریان هم وجود داشته است و آن زمان آن را به اسم قلعه‌ی آژدهاک ماد می‌شناختند.

قلعه ضحاک از دل همان افسانه‌ی معروف در شاهنامه می‌آید که ما بارها داستانش را با کاوه آهنگر شنیده‌ایم و بارها فیلم و انیمیشن‌هایش را دیده‌ایم و از خاطره‌انگیزترین داستان‌ها برای ایرانی‌ها است که معمولاً از زبان مادربزرگ و پدربزرگ‌ها یا کتاب‌های درسی به ما گفته می‌شود.

بیشتر بخوانید: ۲۰ قلعه برای طرفداران جنگ‌های باستانی – زیباترین قلعه‌های ایران و کشورهای همسایه

قصه‌ی ضحاک ظالم در شاهنامه؛ همان پادشاهی که فرمانروای دشت نیزه‌وران بود و بعد از اینکه پدرش را می‌کُشد، برای کشتن جمشید و نشستن بر تخت پادشاهی نقشه‌ها می‌کِشد. ضحاکی که دو مار بر شانه‌اش داشت و همه‌ی ما را از کودکی متعجب می‌کرد که چطور با بوسه‌ی ابلیس روی شانه‌های او، این دو موجود خطرناک رشد کردند.

قسمت وحشتناک‌تر برای ما این بود که برای زنده ماندن ضحاک، باید مغز جوانان را به خورد مارها ‌داده می‌شد. ولی دوست‌داشتنی‌ترین شخصیت، قهرمان داستان، کاوه آهنگر بود که شجاعتش برای نجات مردم ستودنی است. اما جالب است بدانید این داستان احتمالا ریشه در اتفاقات واقعی دارد.

بعضی‌ها قلعه ضحاک را مربوط به آژدهاک، پادشاه مادها می‌دانند که به وسیله‌ی کوروش، پادشاه هخامنشی، شکست سختی خورد. این نظریه بر اساس نقش و نگاره‌ها و اسناد موجود در قلعه منطقی‌تر است. ولی به احتمال قوی نام واقعی قلعه فراموش شده و بعده‌ها نامی جالب و افسانه‌ای روی آن گذاشته‌اند. مثل تخت جمشید که به آن تخت سلیمان هم می‌گفتند.


قلعه ضحاک کجاست؟

قلعه ضحاک

قلعه ضحاک در 20 کیلومتری جنوب شرقی شهرستان هشترود قرار گرفته است. در شرق ایستگاه راه‌آهن خراسانک، در نزدیکی روستای عربلو، این قلعه قدیمی را می‌توانید پیدا کنید که در کوهستان و در مسیر رودخانه قرانقلو قرار دارد.

روی نقشه ببنید!

یادتان نرود که برای رفتن و دیدن این قلعه حتماً دوربین عکاسی و موبایل دوربین‌دار به همراه داشته باشید. نداشتن عکس از نگارهای گوشه‌گوشه‌ی قلعه و موزه آن و نمای کلی‌اش ممکن است بعداً باعث حسرتتان شود.

همچنین چون در محیطی در دشت و کوه است کفش راحتی، آب و غذا و وسایل ضروری را فراموش نکنید که با خود به همراه داشته باشید یا قبل از رسیدن به آنجا تهیه کنید.

غیر از نمای زیبا و خاص قلعه، دشت‌های پر از شقایق و سبزه‌ها و گیاهان درمانیِ کوهستان در اطراف قلعه ضحاک شما را به وجد می‌آورد و مکان مناسبی برای استراحت و توقف است.


تاریخچه و پیشینه واقعی قلعه ضحاک

قلعه ضحاک

همان‌طور که گفتیم قلعه ضحاک از دوره‌ی اشکانیان و ساسانیان به جا مانده است. درباره‌ی اینکه چرا قلعه ضحاک ساخته شده است و دقیقاً برای چه چیزی از آن استفاده می‌شده است، اطلاعات دقیقی به دست نیامده است.

این قلعه هم شبیه به قلعه آناهیتا ساخته شده که به قلعه دختر هم معروف است. شبیه معماری آن در فیروزآباد و ارگ بم هم قابل مشاهده است. قلعه در ارتفاعات ساخته شده و این یعنی کاربرد اصلی آن دوام آوردن در برابر حمله نیروهای دشمن بوده است. حمله کردن و تسخیر قلعه‌ای که در ارتفاعات ساخته شده تقریباً غیر ممکن است. مگر این که راه مخفی ورود به قلعه را بلد باشید.

بیشتر بخوانید: قلعه کوتول شاه – دژ 500 ساله متروکه در دل جنگل‌های شمال

به خاطر اشیایی که در قلعه پیدا شده حدس می‌زنند این قلعه یا معبدی برای زرتشتی‌ها بوده و یا پادگان نظامی. برج‌های نیم استوانه‌ای و دروازه‌های باقی مانده از قلعه و پوشش دیوارهای آن از سنگ‌های مکعب مستطیلی‌، نشان‌دهنده‌ی این است که در دوره‌ اشکانیان و ساسانیان متولد شده است اما سفال‌هایی که درونش است یعنی بعده‌ها اسماعیلیان هم در آن مدتی ساکن بوده‌اند.

عجیب نیست چون حشاشین علاقه زیادی به قلعه‌های مرتفع داشته‌اند و استراتژی‌ اصلی‌شان برای جنگ همین بوده است.

گاهی آدم در سفر دلش می‌خواهد در خانه‌هایی زندگی کند که روستاییان زندگی می‌کنند. دلش می‌خواهد با تمام وجود یک سبک دیگر از زندگی را تجربه کند غذاهای محلی بخورد و چندروزی آدم دیگری بشود. برای این تجربه جالب به شما پیشنهاد می‌کنیم با ورود به سایت پینورست  از نرخ اجاره خانه روستایی باخبر شوید و بنا به شهری که به آن سفر کرده‌اید آن را اجاره کنید.


معماری قلعه ضحاک

هشترود

قلعه ضحاک سه هزار سال قدمت دارد. این قلعه جوری ساخته شده است که از سه طرف به پرتگاه دید دارد. روی دیوارهای قلعه، کنده‌کاری شده است. داخل قلعه مخازن و انبارهای سنگ و آب تعبیه شده است و آسیاب و حمام و خیلی امکانات دیگر هم قابل بازدید است. این یعنی ساکنانش تا ماه‌ها می‌توانستند هر محاصره‌ای را دوام بیاورند.

قلعه چهار طاق اصلی دارد که از آجر و گچ است. طاق‌ها به مرور پوشش خود را از دست داده‌اند و یکی از پایه‌های آن هم دچار آسیب شده است که البته تعمیر و ترمیم شده است.

بیشتر بخوانید: قلعه رودخان؛ درباره‌ تعداد پله‌ها، راز تونل مخفی و تاریخچه‌

راهروهای داخل قلعه طرح‌های هنری و برجسته از انسان‌ها و حیوانات و گل و گیاه و اشکال هندسی را دارد و با رنگ‌های زرد، آبی و سبز تزئین شده‌اند.

تعدادی از اتاق‌های قلعه بدون سقف و در زمین کنده شده‌اند و بقیه اتاق‌ها در دل کوه به صورت حفره‌های بزرگ و کوچک ساخته شدند.

قلعه روی تپه‌ای بلند و مسطح احداث شده اما جالب این که منبع آب آن چشمه‌هایی در دامنه‌ی کوه است. با لوله‌کشی ماهرانه در داخل زمین، آب را با فشار متوسط به بالای قلعه کشیده‌اند.

جالب است بدانید لوله‌هایی در زمین این قلعه گذاشته‌ بودند که آب چشمه کوه مقابل را به طبقات بالای قلعه برساند. مسیر این لوله‌کشی در قلعه قابل مشاهده است.


چند نکته جالب در مورد قلعه ضحاک

قلعه ضحاک

قلعه ضحاک نقش و نگارهای زیادی دارد که چشم‌گیر و متفاوت هستند. از زیباترین نگارهای داخل قلعه نقش کلاغی است که پنجه‌اش را بر پشت یک گاو زده است. از دیگر نقش‌های خاصِ قلعه، سرباز پارتی، تصویر یک فرشته، تصویر مردی در دل یک گل نیلوفر با پرتوهای خورشید و سر چند شیرِ در حال غرش است.

برای اینکه خیلی راحت بتوانید از یادگاری‌های قلعه دیدن کنید و تصاویر قلعه ضحاک را در هر زمانی ببینید، سایتی به عنوان موزه راه‌اندازی شده که عکس اشیا و عتیقه‌های قلعه در آن گذاشته می‌شود. 

پله‌هایی سیمانی به منظور آسان‌تر شدن رسیدن به قلعه و بازدید از آن برای گردشگران ایجاد شده است. برق‌رسانی و نورپردازی مناسبی هم برای قلعه در نظر گرفته شده است که شب‌های قلعه را روشن و زیباتر می‌کند. مسیر قلعه را آسفالت کرده‌اند و خدمات رفاهی و امنیتی بیشتری برای قلعه برقرار کرده‌اند تا سفر و بازدید از این قلعه را بین تمام دیدنی‌های هشترود برایتان آسان‌تر کنند.


تا به حال به قلعه ضحاک سفر کرده‌اید؟ به نظر شما این‌جا چرا معروف شده؟ چه چیزهایی در این سفر نظر شما را به خودش جلب کرد؟ تجربه سفر خودتان را با ما در بخش نظرات به اشتراک بگذارید!

فرزانه حقیقی
بقیه‌ نوشته‌ها

برچسب ها :

اقامتگاه های همین حوالی

این‌ها رو هم ببینی ضرر نمی‌کنی

نمایش همه
نظرت چی بود؟

نظر خواننده‌ها