محله سنگلج؛ در تهران قدیم قدم بزنید

امروز می‌خواهیم با هم به حصار شاه طهماسبی برویم و یکی از قدیمی‌ترین محله‌های تهران را بشناسیم. محله سنگلج که یکی از ورودی‌های تهران قدیم و در واقع همان دروازه قزوین است. با من همراه باشید تا در این محله تاریخی گشتی بزنیم. 

چرا بهش می‌گن حصار شاه طهماسبی؟

سنگلج یکی از محله‌های قدیمی تهران است که در زمان قدیم در حصار شهر تهران که به حصار طهماسبی مشهور بود قرار داشت. محله‌ای که تا پیش از زمان قاجار در لبه غربی شهر تهران قرار داشت و دروازه قزوین قدیم در اینجا ساخته شده بود. هرچند بعد از ناصرالدین شاه و گسترش شهر تهران، این مرز حرکت کرد و دروازه قزوین به جایی منتقل شد که امروزه به آن میدا قزوین می‌گوییم.

الان این محله در منطقه دوازده شهرداری تهران قرار دارد که مراکز و اماکن تاریخی، اداری، تفریحی و تجاری مهمی در اطراف آن قرار دارد. برای همین سنگلج نه تنها تاریخ زنده بلکه یکی از محله‌های مهم برای تهران امروزی نیز است. 

بیشتر بخوانید: ۴ آپارتمان مبله نزدیک بازار تهران با دسترسی عالی

تاریخچه محله سنگلج

زمانی که شاه طماسب صفوی به حکومت رسید سعی کرد سر و سامانی به تهران بدهد با گودبرداری از دو محله (چاله میدان و چاله حصار) شروع به ساخت حصاری در اطراف شهر تهران کرد و برای عبور و مرور دروازه‌هایی را تعبیه کرد.

محله سنگلج یکی از چندین محله تهران در آن زمان بود که دروازه قزوین در همین محله و در میدان وحدت اسلامی کنونی ساخته شد. این دروازه یکی از چهار دروازه اصلی شهر تهران و تنها ورودی غربی شهر بود. 

این محله در آن زمان ترکیبی از مناطق مسکونی و باغ‌های مختلفی بود. این باغ‌ها از قنات‌ها و چشمه‌های زیرزمینی مختلفی تغذیه می‌شدند.

میزان آب‌های زیرزمینی و آب‌انبارهای این منطقه باعث شده بود تا باغ‌های زیادی در اینجا ساخته شود. باغ حاجی کاظم، باغ معمارباشی، باغ معیرالممالک، باغ قوام‌الدوله و باغ شیخ موسی از جمله باغ‌های معروف این منطقه بود. اصلا می‌گویند نام این محله یعنی سنگلج تغییر یافته واژه سنگ رج است. اصطلاحی که برای تقسیم آب توسط پاره سنگ بیان می‌شده است. 

این اوضاع تا زمان ناصرالدین شاه ادامه داشت تا اینکه او تصمیم گرفت تهران را گسترش دهد. حصار طهماسبی حرکت کرد، تهران بزرگتر شد و حصار ناصری ساخته شد. دیگر سنگلج نه محله‌ای در گوشه غربی تهران بلکه محله‌ای در میانه‌ها بود. با افزایش جمعیت، مساحت باغ‌ها کم و کمتر شد و خانه‌های مسکونی سر بیرون آوردند. اخرین تغییرات اساسی در زمان رضا شاه اتفاق افتاد که بخشی از این محله را تخریب کرد و به جای آن پارکی بزرگ را ساخت که امروزه به آن پارک شهر می‌گوییم. 

این محله محل تولد و پرورش افراد شناخته شده زیادی هم بوده است. کسانی مانند محمد مصدق، محمدرضا پهلوی، ژاله علو، عزت الله انتظامی، سعید راد، سعید امیر سلیمانی، احمد قدکچیان و بسیاری افراد دیگر بوده است.

بیشتر بخوانید: خیابان لاله زار تهران یا شانزلیزه فرانسه؟

سنگلج در تهران امروز

امروزه این محله بین خیابان‌های امام خمینی، وحدت اسلامی، مولوی و خیام قرار دارد. محله‌ای در غرب بازار بزرگ تهران که به همین خاطر همیشه در هیاهو و حرکت است. این محدوده شامل جاهای دیدنی و مهمی می‌شود که چند تایی را با هم مرور می‌کنیم.

پارک شهر

اولین پارک شهر تهران که در شمالی‌ترین قسمت محله ساخته شده است. این پارک 25 هکتاری خودش شامل جاهای دیدنی بسیاری مانند موزه صلح، باغ پرندگان و اکواریوم است. جدا از آن طبیعت زیبا و درختان سر به آسمان کشیده پارک در کنار حوض‌های زیبایش واقعا ارزش دیدن دارند.

بیشتر بخوانید: پارک شهر تهران ؛‌ خوش‌گذرانی در مرکز شهر

تماشاخانه سنگلج

یکی از تماشاخانه‌های قدیمی تهران که در سال 1344 آغاز به کار کرد و هنوز هم مشغول به فعالیت است. ایت سالن تئاتر قدیمی در جنوب پارک شهر و در خیابان بهشت قرار دارد و هنوز هم نمایش‌های جذابی در آن اجرا می‌شود.

خانه مستوفی الممالک

خانه‌ای قاجاری که جزء آثار ملی ایران به حساب می‌آید. این خانه متعلق به حسن مستوفی الممالک نخست وزیر دوران مشروطه بوده است که اکنون توسط شرکت پست خریداری شده است. این خانه زیبا در گذر مستوفی و کوچه مستوفی الممالک قرار دارد. 

کلیسای گئورگ مقدس

تاریخ ساخت این کلیسا به سال 1316 باز می‌گردد اما شکل امروزی کلیسا مربوط به سال 1326 می‌باشد. ترکیبی از معماری قاجاری و معماری کلیسا باعث شده تا اینجا تبدیل به محلی دیدنی و جذاب باشد. این کلیسا جزء یکی از آثار ثبد شده ملی است و برای دیدنش باید به خیابان وحدت اسلامی و انتهای خیابان فرزین بروید.

بیشتر بخوانید: کلیسای سرکیس مقدس ؛ بزرگ‌ترین کلیسای پایتخت

بازارچه شاپور

اینجا با نام بازارچه قوام الدوله هم مشهور است. بازارچه‌ای قاجاری که توسط قوام الدوله از درباریون با نفوذ و متمول قاجاری ساخته شد. بازارچه‌ای مسقف که امروزه سنگفرش شده است. اینجا یکی از آثار ثبت شده ملی است و نکته جالب درباره آن ترکیب بافت مسکونی و تجاری در منطقه است. این بازار در میدان شاپور یا همان میدان وحدت اسلامی قرار دارد.

شما از محله‌های تهران کدام را برای سفر در زمان انتخاب می‌کنید؟ قدم زدن در کدام خیابان‌های تهران حالتان را خوب می‌کند؟ چه دیدنی‌های دیگری در محله سنگلج می‌شناسید؟ برای ما زیر همین مطلب بنویسید.

راستی اگر به تهران سفر کرده‌اید و می‌خواهید جذابیت‌های این شهر شب زنده‌دار را بگردید برای اجاره روزانه آپارتمان در تهران نگران نباشید. پینورست برای شما بهترین آپارتمان ها مبله تهران را گلچین کرده و از لحاظ تمیزی و امکانات بازرسی کرده. کافی‌ست به سایت پینورست سر بزنید و دنبال خانه خودتان بگرید و به راحتی آن را برای اقامت کوتاه‌مدت یا بلندمدت خود رزرو کنید.

محمد عمرانی

من محمدم. عاشق عکاسی و کسی که می‌نویسه چون دوست داره یاد بگیره. برای من نوشتن مثل یک کلاس می‌مونه که چیزای جدیدی یاد میگیرم ازش. بر خلاف اینکه آدم کم‌حرفی هستم، نوشتن برام خیلی راحت‌تره البته نه درباره خودم