غار سهولان ؛ شهر آبی در دل کوه‌ سنگی

اگر مسافر آذربایجان شدید و تصمیم گرفتید تا چند روزی در بین مردم مهمان‌نواز و خونگرم این استان زندگی کنید، بازدید از غار سهولان را از قلم نیندازید. بی‌شک بعد از بازدید از این غار همه شک و تردیدهای شما درباره اینکه یک غار تاریک چه زیبایی‌هایی می‌تواند داشته باشد برطرف خواهد شد.
معمولاً تصوری که بعضی افراد از غارها دارند، مثل فیلم‌ها جاهای تاریکی پر از خفاش‌ و مار هستند و نه‌تنها چیزی برای دیدن در آن‌ها وجود ندارد بلکه موقعیت مناسبی برای ترکیدن زهره آدم‌ها هستند. اما وقتش رسیده که این تصور را دور بیندازید. چرا که غارها یکی از زیباترین جاذبه‌های طبیعی کشورمان هستند و ایران در این زمینه سرآمد است. اگر به سرتان زده تا از غارها دیدن کنید، غرب و شمال غرب کشور یک بهشت بی‌نظیر است که علاوه بر تمام زیبایی‌ها و جذابیت‌هایش، غارهای زیادی را هم در خود جای‌داده است. 

معرفی غار سهولان

غار سهولان در روستای سهولان، در 42 کیلومتری جنوب شرقی شهر مهاباد و در روستای عیسی کند قرار گرفته است. سهولان در زبان کردی به معنی یخ‌بندان است. جالب اینجاست که مردم محلی غار سهولان را «کونه کوتر» به معنی لانه کبوتر هم نامیده‌اند. چون در داخل غار تعداد زیادی کبوتر لانه ساخته‌اند و در آنجا زندگی می‌کنند. این غار از لحاظ جغرافیایی بین شهرستان‌های مهاباد و بوکان قرار گرفته است. فاصله این غار تا شهرستان بوکان حدود 25 کیلومتر است.

تاریخ کشف غار هنوز هم مشخص نیست اما از زمان‌های قدیم، همواره مردم از آن به‌عنوان پناهگاه و محل شکار استفاده می‌کردند. اولین کسی که به‌طور رسمی دست به اکتشاف این غار زد، ژاک دمورگان باستان‌شناس فرانسوی بود که در دهه 1890 میلادی به همراه اهالی بومی در روستای سهولان عازم این غار شد و با ساختن یک قایق چوبی توانستند از مسیرهای آبی غار سهولان دیدن کنند و یک نقشه نیز تهیه کنند.

در سال 75 کمیته‌ای از غارشناسان، غار سهولان را به دقت مورد بررسی قرارداد و اعتقاد کارشناسان بر این بود که بر اساس قدمت لایه‌های سفالی داخل این غار، محل غار سهولان از هزاره‌های اول و دوم پیش از میلاد تا دوران پارتی و ظهور اسلام و حتی در قرون وسطی نیز محل زندگی انسان‌ها بوده است. تا امروز حدود 250 متر از محدوده خشکی غار سهولان که در زبان محلی کونه مالان نامیده می‌شود و حدود 300 متر از بخش‌های آبی غار مورد شناسایی قرار گرفته است.

غار سهولان از سال 1379 در فهرست آثار طبیعی ملی ایران قرار گرفته و به‌عنوان یک اثر ارزشمند تاریخی و ملی از آن یاد می‌شود.

بیشتر بخوانید: راز دریاچه مرگبار تخت سلیمان چیست؟ میراثی جهانی با زندان مخوف

غار سهولان کجاست؟

برای بازدید از غار سهولان باید مسیر شهرستان مهاباد را در پیش بگیرید. غار سهولان در 155 کیلومتری جنوب شرقی ارومیه و در فاصله 42 کیلومتری جنوب شرقی مهاباد و 28 کیلومتری شهر بوکان، در محور مهاباد به بوکان (با نام برهان هم شناخته می‌شود) قرار گرفته است.

اگر از ماشین شخصی استفاده می‌کنید، می‌توانید تا نزدیکی غار پیش بروید و فقط چند متر پایانی را باید پیاده‌روی کنید تا خودتان را به دهانه غار برسانید. روستایی که غار سهولان در آن قرار گرفته به همین اسم است و در دامنه رشته‌کوه‌های زیبا و سرسبز کوتر قرار دارد.

برای ورود به غار باید هزینه بلیط و ورودی به همراه هزینه سوارشدن قایق را پرداخت کنید. قیمت بلیط غار سهولان حدود 12 هزار تومان است. برای بازدید از غار نیز باید بین ساعت 9 صبح تا 5 عصر عازم این ناحیه شوید.

روی نقشه ببینید!

چرا باید غار سهولان را دید؟

غار سهولان دومین غار آبی بزرگ ایران است که قدمت آن به حدود 70 میلیون سال پیش می‌رسد و بسیار شبیه غار علی صدر همدان است.

بعد از وارد شدن به این غار از دو مسیر موجود، و طی کردن پله‌های مسیر ورودی با صحنه حیرت آوری شبیه به شهری که در دل کوه و در میان دریاچه‌ای زیبا بنا شده است مواجه می‌شوید. وسعت اولین دریاچه‌ای که در بدو ورود به غار با آن مواجه می‌شوید 200 متر مربع است.

در انتهای این تالار 200 متری دو دالان وجود دارند که از طریق آن‌ها می‌توانید به بخش‌های دیگر سر بزنید. کافی است سوار قایق‌ها بشوید و ماجراجویی در دل این غار اسرارآمیز را آغاز کنید تا با زیبایی‌های بی‌نظیری که در دل خود جای داده است بیشتر آشنا شوید. در حین گذر از داخل غار، نسیم خنکی صورت و بدن شما را نوازش می‌کند، قطره‌های آب از سقف غار به روی قایق و بدنتان می‌چکند و با چشم می‌توانید شفافیت باور نکردنی آب داخل حوضچه‌ها را ببینید.

در بین مسیر می‌توانید رسوبات شکل گرفته بر در و دیوار آهکی غار را که به شکل‌های مختلف درآمده‌اند ببینید و از تماشای قندیل‌هایی که در جاهای مختلف غار شکل گرفته‌اند لذت ببرید.

یکی از نکات حیرت‌آور در مورد غار سهولان، عمق آب داخل غار است که در برخی نواحی به 30 متر هم رسیده است و به‌طور میانگین حدود 20 متر عمق دارد. فاصله سطح آب تا سقف غار به 50 متر می‌رسد، پس برای عبور از جاهای مختلف غار اصلاً نیازی به خم کردن کمرتان ندارید. بزرگ‌ترین حوضچه داخل غار 1200 متر مربع وسعت دارد و در بخش‌های انتهایی غار قرار گرفته است.

بیشتر بخوانید: آبشار شلماش ؛ تنفس هوای پاک در کنار خانواده

چه موجوداتی در غار سهولان زندگی می کنند؟

در بازدید از غار سهولان، شما در واقع یک مهمان هستید، چون این غار در طول تاریخ همواره محل زندگی موجوداتی از جمله کبوترها و خفاش‌ها بوده است. در بخش‌های مختلف غار می‌توانید لانه‌های کبوتر را مشاهده کنید؛ به همین دلیل محلی‌های سهولان نام این غار را لانه کوتر گذاشته‌اند.

البته ترسی از خفاش‌های غار نداشته باشید، چراکه آن‌ها بیشتر به‌خاطر وجود نور چراغ‌ها در داخل غار پراکنده شده‌اند و در جاهای مختلف به دور از نور زندگی می‌کنند. 

به‌جز کبوتر و خفاش، تقریباً موجود زنده دیگری را نمی‌توانید در این غار مشاهده کنید. تاریکی غار باعث شده است که محل مناسبی برای رشد گیاهان و یا زندگی بسیاری از جانوران نباشد، البته در بخش‌هایی از غار می‌توانید جلبک‌های ایجاد شده بر روی تخته سنگ‌ها را ببینید.

بیشتر بخوانید: دریاچه‌ی ارومیه ؛ یادگار زنده عبور قرن‌ها

یادتان باشد به هرجایی که سفر کردید برای اجاره سوئیت ساحلی یا هرنوع اقامتگاه دیگری می‌توانید به پینورست سر بزنید و در آن با تنوع اقامتگاه‌ها و قیمت‌ها روبه‌رو شوید و بهترین اقامتگاه خود را انتخاب کنید.

توصیه‌ها و لوازم ضروری

توصیه می‌کنیم که فصل‌های گرم سال را برای بازدید از این غار خوش آب‌وهوا انتخاب کنید. دمای داخلی غار سهولان اختلاف زیادی با دمای محیط بیرونی غار دارد (متوسط دمای داخلی 9 الی 12 درجه) و با رطوبت 70 تا 80 درجه‌ای، این غار می‌تواند بهشتی برای فرار از گرمای روزهای گرم سال باشد.

در بازدید از غار و هنگام سوارشدن به قایق‌ها حتماً جلیقه شنا داشته باشید، چون عمق آب حوضچه‌های داخل غار به چندین متر می‌رسد. البته در داخل غار جلیقه نجات موجود است و نیاز نیست که خودتان آن را تهیه کنید.

در حین عبور از دالان‌ها و بخش‌های مختلف غار ممکن است با لانه‌های کبوتر که در چند سانتی‌متری شما قرار دارند مواجه شوید. برای حفظ آرامش این حیوانات به‌عنوان ساکن دیرینه غار سهولان، از دست زدن به لانه‌های کبوتر خودداری کنید.

غار سهولان دو ورودی دارد که 178 و 109 پله دارند. اگر برای پایین رفتن از پله‌های غار مشکل دارید توصیه می‌کنیم ورودی با تعداد پله‌های کمتر را انتخاب کنید.

بازدید کامل از غار سهولان نزدیک 3 ساعت طول خواهد کشید، پس بهتر است برای جلوگیری از اینکه به تاریکی شب بخورید زمان مناسبی برای بازدید انتخاب کنید.

بیشتر بخوانید: دریاچه مارمیشو ، طبیعت گردی میان جاذبه ای کمتر دیده شده

دیدنی‌های نزدیک غار سهولان

مسجد جامع سرخ

مسجد جامع سرخ از دیدنی‌های تاریخی مرکز شهر مهاباد است که مربوط به دوره صفویان است و در سال 1348 به‌عنوان اثر ملی به ثبت رسیده است. این مسجد بعد از خیابان حافظ و در داخل کوچه مسجد جامع قرار دارد.

بازار مهاباد

حتماً به بازار مهاباد سر بزنید و خوردنی‌های رنگارنگ و خوشمزه مهاباد را امتحان کنید. بازار مهاباد یک بازارچه مرزی است و قیمت‌های این بازار نسبت به جاهای دیگر بسیار مناسب‌تر است. پس اگر قصد خرید عمده و یا ارزان‌تر از جاهای دیگر را دارید حتماً به بازار مهاباد سر بزنید.

تپه باستانی قلایچی

تپه قلایچی در روستای قلایچی و در فاصله 12 کیلومتری شهرستان بوکان قرار گرفته است و طبق اطلاعاتی که باستان‌شناسان از این ناحیه به دست آورده‌اند، قدمت این تپه به هزاران سال پیش باز می‌گردد.

حمام تاریخی میرزا رسول

حمام تاریخی میرزا رسول مربوط به دوران صفویه است و در ضلع شرقی خیابان سید نظام قرار گرفته است. این اثر تاریخی هم در سال 1380 به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسید.

فقر گاه مهاباد

دخمه فقرگاه یک مقبره مربوط به زمان مادها است و در روستای اگریقاش در نزدیکی مهاباد قرار گرفته است. قدمت این دخمه سنگی به هزاران سال پیش و زمان سکونت قوم ماد در این نواحی باز می‌گردد.

حوض‌خانه رستم بیگ

در خیابان صلاح‌الدین شرقی و در کوچه قاضی‌زاده می‌توانید از حوض‌خانه رستم بیگ دیدن کنید که یکی از ده‌ها اثر ملی شهرستان مهاباد است. این حوضخانه داخل مسجد رستم بیگ قرار دارد و آجرهای چهارگوش قرمز دارد. این‌ یک حوض‌خانه با سن و سال زمان قاجار است  از آن‌جایی که داخل مسجد قرار دارد احتمالا به عنوان وضوخانه از آن استفاده می‌کردند.

تا به حال نام غار سهولان به گوشتان خورده بود؟ معنی سهولان را می دانستید؟ تا به حال این دومین غار آبی بزرگ ایران را دیده بودید؟ برای رفتن به آن چه تجهیزاتی لازم است؟ چه فصل و زمانی را برای دیدن آن پیشنهاد می‌کنید؟  اطراف این غار چه دیدنی‌های جذاب دیگری را می‌شناسید؟ دیدن غارها برای شما هم اسرارآمیز است یا به پدیده‌های دیگری در طبیعت علاقه‌مندید؟ برای ما در قسمت نظرات بنویسید.

راستی می‌دانید که به هرجای ایران سفر کنید هنگام برنامه‌ریزی برای سفر و اجاره آنلاین اقامتگاه می‌توانید به سایت پینورست سر بزنید و این‌جا انواع اقامتگاه‌های گلچین‌شده را پیدا کنید. روال رزرو در پینورست خیلی راحت بوده کافی‌ست داخل سایت اقامتگاه موردپسند خود را پیدا کنید و آن را رزرو کنید و از تمیزی و امنیت اقامتگاه خود مطمئن باشید.

محمدرضا قاسم شیرازی

دانشجوی ژنتیک دانشگاه اصفهان - عاشق روانشناسی و نویسندگی
من خستگی ناپذیرم؛ خستگی ناپذیر از سفر کردن، دیدن چیزهای جدید و نوشتن