همه چیز درباره کشتی رافائل بوشهر

فکر کردن به سفرهای دریایی لوکس یادآور کشتی‌های تفریحی عظیم‌الجثه است. کشتی‌های تفریحی که با آنها سفرهای گران‌قیمت به دور اروپا انجام می‌شود. اما شاید ندانید که کشتی رافائل که در زمان ساختش نظیر نداشت جایی در آب‌های بوشهر آرام گرفته است.

کشتی رافائل بدهی ایتالیا به ایران

روزگاری مردم بوشهر از ورود کشتی به آب‌های خلیج فارس می‌گفتند که عظیم و پر از امکانات خاص است. در آن زمان صحبت از کشتی تفریحی با چنین امکاناتی مثل خیال‌پردازی بود اما در واقع کشتی رافائل تحقق آن خیال‌پردازی بود که در بندر بوشهر جا خوش کرده بود. کشتی که روزی با شکوهش همه را میخکوب می‌کرد.

شهرت کشتی رافائل به زمانی برمی‌گردد که هنوز قابل استفاده بود. دورانی که مردمان بوشهر می‌گفتند رافائل مانند یک شهر کامل همه چیز درون خود دارد. هرچند سال‌ها از آن زمان می‌گذرد اما رافائل هنوز به مانند شهری رویایی در زیر آب باقی مانده است.

سال 1976 بود که رافائل و میکل آنژ دو کشتی بی‌نظیر ایتالیایی توسط محمد رضا شاه پهلوی از ایتالیا خریداری شدند. در آن زمان این دو کشتی هر کدام به قیمت 2 میلیون دلار به ایران داده شدند. البته قیمت اصلی آن‌ها مجموعاً چیزی بیش از 90 میلیون دلار بود اما اوضاع اقتصادی ایتالیا تعریف چندانی نداشت.

ایتالیا از قبل به دولت ایران بدهکار بود و به همین دلیل مجبور شد دو شاهکار فلزی خود را با قیمتی بسیار کم به ایران بفروشد. رافائل به عنوان یک کشتی تفریحی و برای گردش توریست‌ها به بوشهر آمد و میکل آنژ که از رافائل کوچک‌تر بود برای استفاده سربازان نیروی دریایی به بندر عباس رفت. کشتی میکل آنژ قبلاً در مسیر بندر جنوا و نیویورک در رفت و آمد بود و رافائل هم در آب‌های مدیترانه.

کشتی SS Raffaello که به نام رافائل شناخته می‌شود با ورودش به بندر تبدیل به نمادی ارزشمند در بوشهر شد. شاید چیزی که باعث شد کشتی رافائل به کشتی خاص تبدیل شود خلاقیت ایتالیایی‌ها در ساخت این کشتی باشد. این کشتی‌ها آن‌چنان مشهور بودند که حتی مستندهایی درباره آنها ساخته شده است.

بیشتر بخوانید: از برازجان تا بوشهر ؛ سفرنامه جنوب (قسمت سوم)

سفر رافائل از ایتالیا تا سواحل خلیج فارس

کشتی رافائل ترکیبی از هنر ایتالیایی و مهندسی پیشرفته بود. ایتالیایی‌ها در آن زمان کشتی ساخته بودند که برای ساختش هر چه در چنته داشتند رو کرده بودند. زیبایی در کنار امکانات یک کشتی لوکس رافائل را از هر کشتی دیگری متمایز کرده بود. به همین دلیل از دست دادن آن برای ایتالیایی‌ها سخت و غم‌انگیز بود.

سفر رافائل چندان هم بی دردسر نبود. عبور رافائل از کانال بندر کار بسیار دشواری بود. به‌طوری که بسیاری از کاپیتان‌ها اعتقاد داشتند اصلا ممکن نیست این کشتی عظیم بدون آسیب از کانال باریک و کم‌عمق موجود در آن زمان عبور کند. عبدالله گل‌افشان و تیم همراهش کسانی بودند که مسئولیت عبور کشتی را بر عهده گرفتند و در عرض سه ساعت کشتی از پاشنه (انتهای کشتی) وارد بندر شد.

بومی‌های زیادی برای تماشای رافائل زیبا به بندر می‌آمدند. در آن زمان رافائل نظیر نداشت و تمام توجهات را به خود جلب می‌کرد. مردم با کشتی رافائل عکس می‌گرفتند و به نوعی در دل بومیان جا باز کرده بود. اما در نهایت اعماق آب‌های بوشهر خانه ابدی رافائل شد.

بعد از انقلاب اسلامی ایران میکل آنژ به پاکستان فروخته شد و نهایتاً در آنجا اوراق شد. اما رافائل مدت طولانی‌تری را در بندر بوشهر سپری کرد. هرچند کشتی رافائل هرگز مسافر و توریستی را جا به جا نکرد اما بخشی از هویت بندر بوشهر شده بود.

با آغاز جنگ ایران و عراق محل قرارگیری کشتی مورد حمله قرار گرفت و موشک‌باران شد. با اینکه با کمک یدک‌کش کشتی رافائل را 1000 متر جابه‌جا کردند اما نهایتاً در سال 1362 در بحبوحه بمباران بوشهر دو موشک به رافائل برخورد کرد.

با برخورد موشک‌ها آسیب زیادی به کشتی رافائل وارد شد. به‌طوری‌که کشتی تا نیمه به داخل آب فرو رفت. بسیاری از تجهیزاتی که هنوز سالم بودند از کشتی خارج شدند. برای مثال سیستم مخابراتی کشتی تا سال 1384 در بوشهر مورد استفاده بود.

اما این پایان کار رافائل نبود. هنوز زمان زیادی از برخورد موشک‌ها نگذشته بود که کشتی باری به نام ایران سیام به صورت اتفاقی با رافائل برخورد کرد و همین برخورد کافی بود تا کار رافائل به پایان برسد. رافائل در دو کیلومتری نیروگاه اتمی و در عمق 7 متری دریا آرام گرفت.

بیشتر بخوانید: یک گردش کوتاه در کوچه فستیوال بوشهر

تمایز کشتی رافائل

کشتی رافائل 276 متر طول و 31 متر عرض و 13 طبقه داشت. در ابتدا قرار بود این کشتی به رنگ سیاه و با دو دودکش سفید ساخته شود. اما در هنگام ساخت طرح به شکل مدرن‌ترین ایجاد شد. رافائل سفید رنگ و دارای دو دودکش بزرگ بود. امکانات این کشتی در زمان خود بسیار زیاد بود.

ظرفیت کشتی در هنگام ساخت 1775 نفر بود و آن‌قدر بزرگ بود که داخل آن 18 آسانسور، 30 سالن اجتماعات، 6 استخر و 750 کابین طراحی شده بود. علاوه بر اینها داخل کشتی درمانگاه، کلیسا، رستوران، باشگاه ورزشی و زمین ورزشی هم طراحی شده بود.

تمام این امکانات باعث شده بود نگه‌داری از رافائل هزینه‌بر باشد و علاوه بر قیمت بالای کشتی دلیل دیگری بود که کمتر کشوری توان خریدش را داشته باشد. هرچند با توجه به معامله ایتالیا و ایران ساخت این کشتی‌ها هیچ سود مالی برای کشتیرانی ایتالیا نداشت.

وجود این همه امکانات که با سنگ‌های مرمر گران قیمت و بهترین مصالح ساخته شده بود باعث شد که بعد از غرق شدن کشتی رافائل غواصان محلی زیادی به سرعت به کشتی بروند و بسیاری از قطعات باارزش آن را بردارند. هرچند رافائل بخش بزرگی از شکوه و عظمتش را از دست داد اما هنوز اهمیت زیادی برای بومیان و البته محیط زیست منطقه دارد.

بیشتر بخوانید: کشتی یونانی ؛ عروس به گل نشسته خلیج فارس

خانه آبزیان و آرامش بومی‌ها

هنوز که هنوز است و با گذشت سال‌ها از غرق شدن کشتی رافائل این کشتی نتوانسته به آرامشی که لایقش است برسد. در طول سال‌ها افراد بسیاری تلاش کردند رافائل را از آب بیرون بکشند. اما خواست بومیان و فعالان منطقه باعث شده این موضوع به شکل کامل عملی نشود.

علاوه بر اینکه کشتی رافائل یک نماد برای مردم بوشهر است این همه سال ماندن در زیر آب باعث شده رافائل زیستگاه آبزیان شود. این موضوع از نظر زیست محیطی اهمیت زیادی دارد. با توجه به گرمایش زمین زیستگاه‌های بسیاری در آب‌ها در خطر نابودی کامل قرار گرفته است.

حالا که رافائل محیط امنی برای مرجان‌ها و سایر آبزیان شده بیرون آوردنش می‌تواند منجر به از بین رفتن تعداد زیادی از آبزیان و نابودی زیستگاه به وجود آمده شود و همین موضوع نگرانی‌های زیادی ایجاد کرده است. درحالی‌که وجود رافائل در زیر آب می‌تواند از چند وجه مفید باشد.

نگه داشتن رافائل در زیر آب به عنوان یک زیستگاه مصنوعی بحث‌های زیادی را به دنبال دارد. در حال حاضر رافائل بزرگ‌ترین زیستگاه مصنوعی در خلیج فارس است. زیستگاه‌های مصنوعی در واقع سازه‌های بشرساختی هستند که در زیر اقیانوس‌ها به صورت عمدی یا تصادفی قرار می‌گیرند تا بخشی از زخم‌ها و آسیب‌های زیستگاه‌های دریایی را جبران کنند.

این سازه‌ها برای این کار طراحی نشده‌اند اما به این منظور استفاده می‌شوند. برای مثال ممکن است کارشناسان زیستگاه‌های دریایی یک تانک فرسوده را که متعلق به جنگ جهانی اول یا دوم است در بخشی از آب‌ها قرار دهند تا سطح سفت و فلزی آن زیستگاه جدید جانوران دریایی شود.

گردش در کشتی غرق شده

غواصان محلی کشتی رافائل را یکی از زیباترین مکان‌ها برای غواصی می‌دانند و این موضوع می‌تواند به کمک صنعت توریسم منطقه بیاید. البته این امر نیاز به کارشناسی و امکان‌سنجی دقیق دارد. چراکه غواصی در کنار چنین سازه‌هایی می‌تواند خطرآفرین باشد. در حال حاضر هیچ استفاده‌ی توریستی از کشتی رافائل نمی‌شود.

علاوه بر عرق بومیان به کشتی علاقه آنها به محیط زیست هم باعث می‌شود برای بقای رافائل تلاش کنند. شاید رافائل برای مردمان ایتالیا و بوشهر از بین رفته باشد اما قطعاً خانه‌ای ایده‌آل برای آبزیان خلیج فارس شده است. تنوع زیستی موجود در رافائل قابل توجه است. رسیدگی به این منطقه می‌تواند کمک زیادی به محیط زیست خلیج فارس کند.

هرچند با تمام این تفاسیر چند سال پیش حرف از بیرون کشیدن رافائل به میان آمد که تن و بدن دوستداران این کشتی تاریخی را لرزاند. در آن زمان پروانه کشتی از آب بیرون کشیده شد و نهایتاً سر از کوره‌های ذوب آهن درآورد و برای همیشه از بین رفت.

به نظر می‌رسد افراد زیادی به فکر تکه‌تکه کردن و خارج کردن کشتی رافائل هستند و با تمام مخالفت‌های موجود تا حدی موفق هم بوده‌اند. به نظر می‌رسد برای عملی کردن چنین تصمیمی مجوزهای زیادی لازم باشد اما افراد زیادی وجود دارند که برای سودجویی از هر مانعی عبور می‌کنند.

شما هم این کشتی را دیده بودید؟ چه جاهای دیدنی دیگری در بوشهر می‌شناسید؟ راستی اگر به این شهر سفر کردید برای اجاره سوئیت لوکس به پینورست سر بزنید و در این سایت بهترین اقامتگاه‌های بوشهر را ببینید.

سبا خورشیدی

من یه نویسنده عاشق سفرم. اگه فرصت سفر پیش نیاد با نوشته‌هام سفر می‌کنم.