اینکه پاسارگاد شیراز این دیدنی تاریخی و یادگار کوروش کبیر چه ویژگیهای خاصی دارد و از چه بخشهایی تشکیل شده دقیقا همان چیزی است که ما در ادامه مطلب برای شما خواهیم گفت پس با ما همراه باشید.
اینجا فقط مقبره کوروش را نمیبنید بلکه آثار تاریخی دیگری هم در آن وجود دارد که درمورد جزئیاتش باهم در پینورست صحبت میکنیم.
راستی اگر به شیراز برای دیدن این آثار باارزش رفتهاید با اجاره سوئیت در شیراز از سایت پینورست یک اقامت به صرفه و تروتمیز را تجربه کنید.
پاسارگاد شیراز یکی از معروفترین جاهای شیراز است. شیراز که سفر کنید حوصلهتان سر نمیرود. یا دارید طبیعت و باغهای سرسبزش را میگردید یا جاهای تاریخی درست حسابی که حتما باید یک بار دیده باشید.

پاسارگاد شیراز منطقه وسیع شامل مجموعهای از سازههای باستانی باارزش است که در شهرستان پاسارگاد استان فارس قرار گرفتهاند.
فقط هم سازه دیدنیاش مقبره کوروش نیست بلکه این در این ناحیه علاوه بر مقبره کوروش دیدنیهایی از جمله باغ پادشاهی، کاخ دروازه، مقبره کمبوجیه، دو کوشک، پل پاسارگاد، کاخ بارعام، کاخ اختصاصی، آبنماهای باغ شاهی، محوطه مقدس پاسارگاد، تنگه بلاغی، سازههای دفاعی تل تخت و کاروانسرای مظفری هم قرار گرفتهاند.
این جواهر تاریخی و یادگار هخامنشیان پنجمین مجموعه ثبت شده کشورمان در فهرست میراث جهانی یونسکو است. در نشست یونسکو که در تیر ۱۳۸۳برگزار شد نام اینجا با صد در صد آرا در فهرست میراث جهانی جاودانه شد.
خب اول بیایید مسیر پاسارگاد را باه برویم و بعد از تمام خصوصیاتش و دیدنیهایش حرف بزنیم.
پاسارگاد یا به قول معروف شهر سلیمان در 133 کیلومتری شمال غربی شیراز و 70 کیلومتری تخت جمشید قرار گرفته است. این منطقه تاریخی و دیدنی در شهرستان پاسارگاد قرار گرفته و دشتی كه آن را در بر گرفته به نام دشت مرغاب شناخته میشود.
این منطقه به خاطر وجود رودخانه پلوار به یک جلگه بارور با شرایط آب و هوایی مناسب تبدیل شده و در طول تاریخ همیشه محل سکونت اقوام مختلف بوده است و قدمتی در حد و اندازه دوران پارینهسنگی دارد.
چه کسی دستور ساخت این شهر سنگی عظیم را داده است؟ در منابع تاریخی اینطور گفته شده که کوروش کبیر دستور ساخت شهر پاسارگاد را داده است. از قرار معلوم شهر پاسارگاد اولین پایتخت هخامنشیان بوده.
در حال حاضر از بیشتر قسمتهای پاسارگاد تقریبا فقط مقداری تکه سنگ باقیمانده ولی اینجا در زمان هخامنشیان یک شهر باشکوه بود و بناهای عظیم، باغهای بزرگ و تالارهای با ستونهای سنگی عظیمالجثه در آن وجود داشته.
کوروش بزرگ بهعنوان بنیانگذار سلسله هخامنشی در سال 546 قبل از میلاد مسیح تصمیم گرفت تا پاسارگاد را بهعنوان مرکز فرمانروایی خودش انتخاب کند.
امپراتوری نوپای کوروش به یک پایتخت زیبا و همه چیز تمام نیاز داشت که از همه نظر برازنده نام و قدرت او باشد.
کوروش تصمیم گرفت برای ساخت پایتخت تعدادی معمار کار بلد را از نقاط مختلف دنیا دور هم جمع کند. نتیجه این همکاری را میتوانیم امروزه در اسناد مربوط به کاوشهای باستانشناسی جستجو کنیم. از نظر متخصصان باستانشناسی، در ساخت پاسارگاد از ترکیب ماهرانه معماری ایرانی، بینالنهرین، و آناتولی استفاده شده است.
فاصله پاسارگاد از شیراز حدود 133 کیلومتر است. اگر از شیراز به سمت پاسارگاد حرکت کنید باید یک مسیر نسبتا طولانی اما دیدنی را بگذرانید.
حدود 50 کیلومتر از مسیر بزرگراه مرودشت – سعادت شهر را که طی کنید به مرودشت یعنی همانجایی که تخت جمشید در نزدیکیاش قرار دارد خواهید رسید. اگر 65 کیلومتر دیگر هم در مسیر بزرگراه مرودشت – سعادت شهر یعنی همان بزرگراه شماره 65 طی کنید به سعادت شهر خواهید رسید.
از سعادت شهر تا ابتدای جاده فرعی منتهی به پاسارگاد شیراز باید 16 کیلومتر دیگر را طی کنید. جاده فرعی پاسارگاد یک جاده زیبا و پوشیده از درخت است که شما را یک راست به حوالی جذابترین بخش پاسارگاد یعنی مقبره کوروش بزرگ میرساند.
متاسفانه امروزه بخش زیادی از بناهای شهر پاسارگاد که همگی در اوج ظرافت و هماهنگی با یکدیگر ساخته شده بودند از بین رفته است. ناگفته نماند که کم لطفی مسئولان هم در این موضوع چندان بی تاثیر نیست.
چند سالی میشود که مسئولان به فکر مرمت بخشهایی از پاسارگاد شیراز افتادهاند و این میتواند خبر خوبی برای همه ما باشد. اطراف این منطقه تاریخی درختکاری و چمنکاری انجام شده و با وجود این کارها میبینیم که تا حد زیادی طراوت و زیبایی و حال خوب به پاسارگاد برگردانده شده است.

جالب است بدانید که طراحی پاسارگاد شیراز توسط خود کوروش بزرگ انجام شده است.
استفاده از سبکهای معماری مختلف در کنار هم باعث شده تا پاسارگاد یک نمونه بینظیر از آثار تاریخی کشورمان باشد. کنار هم قرار دادن شیوههای معماری مختلف کاری است که فقط از دست معماران ماهر و درجه یک آن زمان بر میآمد. در ساخت بناهای مختلف پاسارگاد عمدتا از مصالحی مثل آجر، سنگ، خشت و چوب استفاده شده است.
استفاده از قطعات سنگی بزرگ و گاها غولپیکر اولین چیزی است که نظرتان را جلب خواهد کرد. از خشت خام برای پر کردن حفرههای دیوار و لایه گذاری روی سکوها استفاده شده است. برای استحکام سقف بناهای مختلف از قطعات چوبی کوچک و بزرگ استفاده شده است. ملاط به کار رفته در ساخت بناهای پاسارگاد هم نوعی قیر طبیعی است که نسبت به نفوذ آب مقاومت خوبی دارد.
بیشتر بخوانید: ۸ اقامتگاه شیراز ؛ ویلاهای استخردار
اگر شناخت قبلی نسبت به پاسارگاد شیراز نداشته باشید حتما فکر خواهید کرد که پاسارگاد یعنی همان مقبره کوروش؛ اما چنین چیزی نیست.
مقبره پادشاه بزرگ هخامنشی فقط بخشی از شهر تاریخی پاسارگاد شیراز است. البته باید اعتراف کنیم که تخریب و نابودی بسیار از بخشهای پاسارگاد باعث شده که مقبره کوروش که سالم مانده بیشتر به چشم بیاید!
اولویت اول خیلی از آنهایی که به پاسارگاد سفر میکنند تماشای مقبره کوروش از نزدیک است. این مقبره ساده و درعینحال بینظیر که حاصل ترکیبی از معماری ایرانی، معماری میانرودان، مصر و یونان است در گذشتههای دور به مشهد مادر سلیمان هم معروف بوده است. این بنا به شکل مربعمستطیلی با وسعت 165 مترمربع و بر اساس نظر و ایده خود کوروش کبیر ساخته شده است.
آرامگاه کوروش روی شش پله سنگی ساخته شده است. نمای کلی بنا به شکلی است که ما را به یاد سازههای زیگوراتی میاندازد. سه پله اول هرکدام یک متر و سه پله دوم هرکدام نیم متر ارتفاع دارند. استفاده از این پلههای بلند باعث شده که ارتفاع سقف آرامگاه از سطح زمین به 11 متر برسد. سقف آرامگاه از بیرون به شکل شیروانی است و در ورودی آن در جهت شمال غربی قرار گرفته است. روی سقف دو حفره بزرگ قرار گرفته که باعث کاهش فشار وارده به سقف آرامگاه میشوند.
یک نکته عجیب و غریب درباره معماری این بنای ارزشمند که همه را شگفتزده میکند عدم استفاده از ملات در ساخت آن است. حتما برای شما هم سوال میشود که پس چطور سنگهای بزرگ مقبره را در کنار هم نگه داشتهاند؟ برای کنار هم نگهداشتن بلوکهای سنگی از بست های آهنی استفاده شده است.
طبق منابع تاریخی، کوروش در جنگ با سکاها کشته میشود و بعد از مومیایی شدن در این محل دفن میشود. اینجا بعد از مرگ کوروش به محلی مقدس تبدیل میشود و هخامنشیان مراسم تاجگذاری را در این منطقه انجام میدادند. ۷ ام آبان هرسال مردم در این نقطه از پاسارگاد شیراز تجمع بینظیری تشکیل میدهند و یاد کوروش بزرگ را گرامی میدارند.
صد متر آنطرف تر از آرامگاه کوروش بقایای بنایی را خواهید دید که به کاروانسرای مظفری معروف است. البته درباره اینکه این مکان تاریخی کاروانسرا بوده یا مدرسه اختلاف نظر وجود دارد ولی احتمال اینکه این بقایا مربوط به کاروانسرا باشند بیشتر است. این کاروانسرا در دوره آل مظفر یعنی قرن هشتم هجری و به دستور شاه شجاع مظفر ساخته شده است.
یک نکته درباره این کاروانسرا اینکه برای ساخت آن از سنگهای ربوده شده مقبره کوروش استفاده شده است.
بقایای کاروانسرا شامل دیوارها و شالوده بنا هنوز هم قابل مشاهده هستند. برخلاف بقیه بناهای پاسارگاد شیراز ، کاروانسرا بهصورت نامنظم ساخته شده و شامل اتاقهای بزرگ و کوچک است.
سنگهای کاروانسرا با کمک ملاط گچ به هم وصل شدهاند. البته در ساخت بخشهایی از بنا از ملاط استفاده نشده است.
کاخ نشیمن یا همان کاخ اختصاصی کوروش 3192 مترمربع وسعت دارد و باوجود اینکه فقط بخش کوچکی از آن باقی مانده اما هنوز هم زیبا و پر ابهت به نظر میرسد. این کاخ که در 1300 متری شمال شرق آرامگاه کوروش قرار گرفته بهعنوان منزل شخصی کوروش بزرگ مورد استفاده قرار میگرفته است.
معماری کاخ نشیمن شما را شگفتزده میکند. برای پی بردن به عظمت و شکوه گذش
ته این بنا کار سختی ندارید چون همان جزئیات ریز باقی مانده همهچیز را به شما نشان خواهند داد.
سرتاسر کاخ نشیمن از ستونهای بزرگ و پهنی تشکیل شده است که شبیه ستونهای تخت جمشید هستند. برای ساخت این کاخ از سه نوع سنگ سفید مرمرنما، سنگ آهکی و سنگ ماسهای کبود استفاده شده است.
کاخ بهطور کلی از یک تالار در بخش مرکزی و ایوانهایی در دو جهت شرق و غرب تشکیل شده است. البته در قسمتهای شمالی و جنوبی ایوان غربی کاخ نشیمن دو اتاق قرار داشت که متاسفانه امروزه اثری از آنها باقی نمانده است. از قرار معلوم کاخ دو در اصلی داشته که به سمت ایوانهای شرقی و غربی باز میشدند. نزدیک در شرقی یک سکوی سنگی قرار دارد که احتمالا شاه از آنجا برای استراحت و تماشای باغ استفاده میکرده است.
در درگاههای کاخ تصاویری از شاه وجود دارند که به همراه مستخدمش ایستاده است. بالای یکی از درگاههای کاخ یک سنگ نوشته به خط میخی و به سه زبان فارسی باستان، بابلی و ایلامی وجود دارد که نوشته “من کوروش شاه هخامنشیام” روی آن خودنمایی میکند.
یکی دیگر از کاخهای پاسارگاد شیراز که برای پذیرایی از مهمانها و شخص پادشاه به کار گرفته میشده کاخ بارعام است. حضور شخصیتهای مهم از سراسر دنیا و تشکیل گردهماییها و جلسات مهم خصوصا در زمینه مسائل حقوق بشری زیر سقف بلند این کاخ باعث شده که اینجا بهعنوان اولین مقر سازمان ملل شناخته شود.

این کاخ بزرگ حدود 2472 مترمربع وسعت دارد و از یک سالن بزرگ همراه با هشت ستون اصلی تشکیل شده است که فقط یکی از آنها باقیمانده و بین 11 تا 13 متر ارتفاع دارد. از روی همین یک ستون باقیمانده میشود فهمید که برای ساخت زیر ستونها و سر ستونهای تالار مرکزی از سنگ سیاه و برای ساخت قلمه ستونها از سنگ سفید استفاده شده است.
در قسمت شمال غربی تالار و روی سنگهای بهجا مانده از کاخ بارعام درگاهی وجود دارد که جزئیات آن نسبت به بقیه نقاط تقریبا سالم ماندهاند و نقش ماهی، عقاب، گاو و پای انسان روی آن حک شده است. گفته شده که این نقشها برگرفته از سنت ملتهای مختلف هستند.
امروزه از این مجموعه باغ بینظیر چیز زیادی باقی نمانده و بیشتر قسمتها از بین رفتهاند ولی این باغ در زمان احداث یک نوآوری بزرگ محسوب میشد. باغ شاهی در پاسارگاد شیراز اولین نمونه از باغهای سلطنتی در فلات ایران است. همه باغهای ایرانی که بعدا ساخته شدند به نوعی از آن الگوبرداری کردهاند.
با سرنخهایی که از نوشتههای تاریخی به دست میآوریم متوجه خواهیم شد که باغ شاهی بخش زیادی از مجموعه پاسارگاد شیراز را تشکیل میداده است. این باغ در دوران اوج شکوهش پر از درختان و گلهای رنگارنگ بوده و از روشهای خاصی برای گردش آب در آن استفاده شده بود. این باغ بزرگ و سرسبز با روش گردش آب در آبنماها و آبراههها و گذر از جویهای سنگی آبیاری میشده است.
در دو سمت باغ دو کوشک ساخته شده بود که کاخنشینها از آنها برای استراحت و تماشای مناظر زیبای باغ استفاده میکردند. مجموعه باغ شاهی در سال 2011 همراه با هشت باغ دیگر کشورمان در فهرست میراث جهانی یونسکو به ثبت رسید.
همانطور که از اسم کاخ مشخص است اینجا دروازه ورود به پاسارگاد بوده است. الان از کاخ دروازه چیزی جز قطعات سنگی و ستونهای در هم شکسته باقی نمانده؛ اما باز هم دیدنی و پر از جزئیات است. این کاخ در بخش شرقی مجموعه پاسارگاد قرار گرفته و حدود 726 مترمربع مساحت داشته است.
کاخ دروازه پاسارگاد شیراز بیشباهت به کاخ دروازه ملل در تخت جمشید نیست و سقف بلند آن با کمک هشت ستون سنگی که هرکدام 16 متر ارتفاع داشتند در جای خود نگه داشته میشد. در حال حاضر برای محافظت پایه باقیمانده از ستونها روی آنها را با کاهگل پوشاندهاند.
تالار کاخ دو در اصلی در قسمت شمالی و جنوبی و دو در فرعی در شمال شرقی و جنوب غربی داشته است. متاسفانه امروزه فقط یکی از جرزهای در شمالی باقی مانده است. روی همین جرز باقی مانده طرحی از یک انسان بالدار معروف به “نقش انسان بالدار” قرار گرفته که در حال نیایش است. این سنگنگاره واضحترین سنگنگاره باقی مانده از کل مجموعه پاسارگاد شیراز است.
از بین انبوه سنگنگاره یا همان نقش نگارههای پاسارگاد تنها سنگنگاره انسان بالدار برایمان باقی مانده که جزئیات آن تا حدود زیادی واضح و مشخص است. این سنگنگاره قدمتی در حد دوره هخامنشیان دارد؛ پس طبیعی است که آن را یکی از ارزشمندترین سنگنگارههای موجود تا به امروز بنامیم.
این سنگواره ارزشمند که کنار کاخ دروازه قرار گرفته تصویر مردی با ریش و ردای بلند و تاج بزرگ را نشان میدهد که در حال نیایش است. پشت این مرد چهار بال قرار گرفته و روی تاج با دستهگل و گویهای خورشیدی و پر پرنده تزئین شده است. دستهای مرد بالدار یکی به سمت جلو و دیگری در امتداد بال به سمت بالا قرار گرفتهاند و پاها اینطور که به نظر میرسد عریان هستند. تا سال ۱۲۴۳ شمسی بالای این نقش برجسته یک سنگنوشته میخی سه زبانه قرار داشت که روی آن نوشته شده بود “من کوروش شاه هخامنشیام. این سنگ نوشته پیش از سال ۱۲۵۶ از بالای سنگنگاره برداشته شده است.
بیشتر بخوانید: مقبره کوروش کبیر؛ مقبرهای که خودش ساخت!
وسط دشت وسیع پاسارگاد شیراز یکی از چیزهایی که خیلی خودنمایی میکند یک برج سنگی است که حدس و گمانهای مختلفی درباره آن وجود دارد. برج سنگی که با نامهای آرامگاه کمبوجیه یا زندان سلیمان هم شناخته میشود یک برج چهارگوش به ارتفاع حدود 14 متر بوده که روی یک سکوی سه پلهای قرار گرفته بود؛ اما ما امروز فقط یکی از دیوارهای آن را میبینیم. این برج سنگی شباهت زیادی به کعبه زرتشت در مجموعه نقش رستم دارد؛ هرچند که قدیمیتر و باسابقهتر از کعبه زرتشت است.

درباره کاربری این برج نظرات مختلفی وجود دارد. بعضیها آن را بهعنوان مقبره کمبوجیه پسر ارشد کوروش، آتشکده یا گنجخانه کوروش میشناسند؛ ولی کارشناسان بیشتر احتمال میدهند که این بنا برای برگزاری آئینها کاربرد داشته است.
یکی از بخشهای مهم پاسارگاد شیراز که جا دارد بابت تخریب و از بین رفتن آن واقعا افسوس بخوریم مسجد پاسارگاد، مسجد مادر سلیمان یا همان مسجد اتابکی است. اتابک زنگی در قرن هفتم هجری دستور داد تا یک مسجد در اطراف مقبره کوروش ساخته شود؛ به شکلی که طبق طرحهای ارنست هرتسفلد باستانشناس آلمانی مقبره کوروش وسط مسجد قرار میگرفت.
مسجد با استفاده از ستونهایی که از کاخهای شاهی آورده شده بودند شکل گرفت. بقایای این مسجد تاریخی تا حوالی سال ۱۳۵0 باقیمانده بود و ستونهای آن در جشنهای ۲۵۰۰ ساله شاهنشاهی قابلمشاهده بودند؛ اما از سال 1350 و به بهانه مرمت آثار باستانی پاسارگاد، دروازه و کتیبههای قرآنی به مکانی دیگر برده شدند.
برای بازدید از بعضی بخشهای پاسارگاد باید مسافتهای نسبتا طولانی را طی کنید. یکی از دیدنیهای جذاب پاسارگاد شیراز که بالای یک تپه به ارتفاع 50 متر قرار گرفته تل تخت است. تل تخت که در انتهای شمال شرقی پاسارگاد و بالای یک تپه قرار گرفته در واقع همان ارگ سلطنتی پادشاه بزرگ هخامنشیان یعنی کوروش است. این بنای سنگی پر ابهت حدود 15 متر ارتفاع دارد و با استفاده از سنگهای مكعبی بزرگ و در نهایت ظرافت و دقت ساخته شده است. جالب است که وزن هریک از تکه سنگها گاها به ۶ تن هم میرسد.

با مرگ کوروش ساخت این ارگ متوقف شد. هشت سال بعد و به دست پسر کوروش یعنی داریوش تغییراتی در آن اعمال شد و در نهایت اینجا تبدیل به گنجخانه شد. امروزه به تل تخت دژ داریوش یا تخت مادر سلیمان هم میگویند.
بیشتر بخوانید: باغ های شیراز را بهتر بشناسید ؛ یک راهنما به بهشت
پشت تپه ماهوریهای سنگی مشرفبه دشت پاسارگاد یعنی حدود 2 کیلومتر آنطرفتر از مقبره کوروش به محوطه تاریخی میرسید که در آن دو سکوی سنگی سفید رنگ و یک تپه مستطیلی وجود دارد. اینجا همان محوطه مقدس پاسارگاد است. دو سکوی سنگی در این محوطه با فاصله حدود 9 متر از یکدیگر قرار گرفتهاند. شکل و شمایل سکوها نشان میدهد که در گذشته بهعنوان آتشدان و محلی برای نیایش و راز و نیاز مورد استفاده قرار میگرفتهاند.
یکی از این سکوهای سنگی حدود 16 متر ارتفاع دارد و سکوی دیگر ارتفاع کمتر یعنی حدود 10 متر دارد. ظاهرا سکوی بزرگتر برای پادشاه بوده که روی آن میرفت و جلوی آتش به دعا و راز و نیاز میپرداخت. در ۱۲۰ متری غرب این سکوها یک بنای چهارگوش از جنس سنگ و خشت با ارتفاع ۵ متر خودنمایی میکند. کاربری دقیق آن معلوم نیست؛ ولی احتمالا از آن برای اجرای مراسم مذهبی یا قربانی کردن استفاده میشده است.
برای اینکه خیالتان از سفر و گشتوگذار راحت باشد بهتر است همیشه قبل از سفر درباره اطلاعات بازدید و موارد جزئی که خیلیها به آنها توجه نمیکنند باخبر باشید.
برای تهیه بلیت مجموعه پاسارگاد شیراز باید هزینه بپردازید. مبلغ بلیت برای گردشگران داخلی 5 هزار تومان و برای گردشگران خارجی 50 هزار تومان است. برای تهیه بلیت در بهار و تابستان از ساعت 8:00 تا 19:00 و در پاییز و زمستان از 8:00 تا 17:00 فرصت خواهید داشت.
زمان بازدید از پاسارگاد با توجه به فصلی از سال که در آن هستید متفاوت خواهد بود. معمولا درهای مجموعه پاسارگاد در نیمه اول سال از ساعت 8:30 تا 19:30 و در نیمه دوم سال از ساعت 8:30 تا 17:30 به روی بازدیدکنندگان باز است. ازآنجاکه پاسارگاد شیراز یک منطقه بسیار وسیع است و شما برای بازدید از همه بخشها باید چند ساعت پیادهروی کنید امکاناتی مثل دوچرخه، اسکوتر و ون در نظر گرفته شدهاند تا زمان بازدید را به حداقل برسانند.
خودتان را برای پیادهروی آماده کنید! برای اینکه بتوانید از پیادهروی و تماشای قسمتهای مختلف لذت ببرید باید کفش مناسب به همراه داشته باشید. در صورت امکان کلاه، عینک آفتابی و کرم ضد آفتاب هم به همراه داشته باشید تا از تابش نور آفتاب و گردوخاک در امان بمانید. برای رفع تشنگی بد نیست که یک بطری آبمعدنی به همراه داشته باشید.
بیشتر بخوانید: همه چیز درباره نقش رستم شیراز در نزدیکی تخت جمشید
تابستانهای پاسارگاد واقعا گرم خواهد بود؛ پس اگر با هوای گرم و خورشید سوزان میانه خوبی ندارید بهتر است بازدیدتان را به زمان دیگری موکول کنید. از طرف دیگر زمستانهای این منطقه هم معمولا سرد است و شاید آنطور که باید و شاید نتوانید از حضورتان در پاسارگاد شیراز لذت ببرید. ما توصیه میکنیم بهار و پاییز را برای سفر انتخاب کنید؛ چون در این زمان از سال استان فارس بهترین شرایط جوی را دارد.
فراموش نکنید که 7 آبان هرسال روز جهانی کوروش است و در پاسارگاد غلغله خواهد بود. اگر شما هم قصد ادای احترام به این پادشاه بزرگ هخامنشی دارید میتوانید با یک تیر دو نشان بزنید.
شما به پاسارگاد شیراز رفتهاید؟ حستان بعد از دیدن یک بنا با این سن و سال چه بوده؟ چه جاهای دیگری در شیراز میشناسید که دیدنش را پیشنهاد میدهید؟ برای ما بنویسید.
راستی اگر به شیراز سفر کردید بدانید پینورست همسفر شما خواهد بود و گلچینی از بهترین سوئیتها بوم گردیهای شیراز را برای شما در سایت خود دارد.
دانشجوی ژنتیک دانشگاه اصفهان - عاشق روانشناسی و نویسندگی
من خستگی ناپذیرم؛ خستگی ناپذیر از سفر کردن، دیدن چیزهای جدید و نوشتن