روستای نایبند ؛ جزیره‌ای در دل کویر

نایبند یکی از زیباترین روستاهایی‌ است که می‌توان به آن سفر کرد؛ روستایی که انگار از دنیایی دیگر به منطقه‌ای کویری راه پیدا کرده. ویژگی‌های منحصر‌به‌فرد این منطقه گردشگران و دوستداران طبیعت‌های بکر را به خود جذب می‌کند.

با ما همراه باشید تا به روستای نایبند سفر کنیم و همه چیز را به شما بگوییم.

نایبند؛ جایی که دو منطقه را بهم وصل می‌کند

نایبند روستایی‌ است در نزدیکی شهر طبس که بر دامنه‌ کوهستان و مشرف بر کویر لوت واقع شده است. این روستا مثل جزیره‌ای در دل کویر است؛ پوشیده از کشتزار‌های گندم و جو، باغ‌های مرکبات و نخلستان‌هایی زیبا.

این روستا بر روی دامنه‌ کوه نایبند به ارتفاع 3 هزار متر قرار گرفته است. کوه‌های اطراف نایبند مثل دیوارهای دفاعی طبیعی عمل کرده و آن را از گرد و غبار کویر لوت حفظ می‌کنند.

ویژگی‌های جغرافیایی روستای نایبند باعث شده که با وجود آب‌وهوای کویری و گرم منطقه اراضی قابل کشت و سرسبز زیادی در آن وجود داشته باشد. این اراضی و محصولات آن‌ها خیلی از مواد اولیه و مصرفی ساکنان را از گذشته تا به امروز تامین کرده است. در ضمین اهال روستا به‌خاطر وجود نخلستان‌ها به تولید صنایع‌دستی مثل زنبیل، حصیر و زیرانداز هم مشغول هستند.

پوشش گیاهی روستا بسیار متنوع و خاص است؛ بادام کوهی، انجیر وحشی، بادام خاکستری، تاغ، چوبک تماشایی، زیره کرمانی و زیره سیاه فقط بعضی از گیاهان و درختان نایبند هسند. همچنین جانورانی مثل قوچ، میش، روباه، شغال، یوزپلنگ ایرانی، خارپشت و انواع مارها و پستانداران هم از ساکنان همیشگی این روستا هستند.

بیشتر بخوانید: باغ گلشن طبس ؛ بهشتی در دل کویر

اما نام روستای نایبند هم بسیار جالب است و اشاره به موقعیت جغرافیایی آن دارد. نای به مسیر باریک و تنگ گفته می‌شود. بند هم به معنی وصل کننده‌ی دو یا چند بخش. نایبند در واقع به جایی گفته می‌شود که دو منطقه را به هم وصل کرده است؛ جاده‌ی شرقی و غربی کویر.

از چه زمانی مردم در روستای نایبند زندگی می‌کنند؟

بر اساس شواهدی که باستان‌شناسان از درون حفره‌ها و غارهای منطقه پیدا کرده‌اند قدمت روستای نایبند به قرون اولیه‌ تاریخ اسلام برمی‌گردد. در نوشته‌های بومی از این روستا با عنوان سرزمین نایبندان یاد شده. گفته می‌شود که این روستا در زمان بیرون راندن افغان‌ها اردوگاه نادرشاه افشار بوده است.

طبق سرشماری سال 95 نایبند روستایی با 427 نفر سکنه و زبان اهالی آن هم گویش خراسانی است. صنایع‌دستی تهیه شده از بخش‌های مختلف درختان نخل و محصولاتی مثل خرما، شیره‌ خرما، کشک و پرتقال، سوغات این منطقه هستند.

نکته‌ جالب در مورد روستای نایبند این است که این روستا در قدیم جزو استان یزد بوده و در تقسیم‌بندی‌های جدیدتر و از سال 1391 به خراسان جنوبی ملحق شده است.

روستای نایبند؛ ماسوله کویر

یکی دیگر از چیزهایی که روستای نایبند را خاص و البته زیبا می‌کند معماری پلکانی و شیب تند آن است؛ مهم‌ترین دلیلی که به ماسوله کویر معروف شده است.

خانه‌های نایبند به صورت متراکم در کنار هم قرار گرفته‌اند و درست مثل ماسوله پشت‌بام هر خانه، حیاط خانه‌ای دیگر است. چنین روشی در ساخت خانه‌ها در این منطقه احتمالا شاهد دیگری بر آب‌وهوای فوق‌العاده‌ی روستا باشد.

ساکنان روستا خانه‌هایشان را در منطقه‌ای خوش‌ آب‌و‌هوا اما کوچک به‌صورت فشرده در کنار هم ساخته‌اند. البته این فشردگی خانه‌ها در عصر صفوی بیشتر بوده و در دوره‌ قاجار و پهلوی ساختار معماری روستای نایبند کمی دچار تغییر شد. چون اهالی روستا به ساختارهای متنوع فضایی و خانه‌های چند اتاقی تمایل پیدا کردند.

اگر از دور به روستا نگاه کنید مجموعه‌ای از مکعب‌های کوچک دو طبقه را می‌بینید که کنار هم چیده شده‌اند و بافتی نامنظم اما ارگانیک و زیبا را به وجود آورده‌اند. از طرفی خیلی از کوچه‌های روستای نایبند توسط ساباط‌ها سرپوشیده شده‌اند. ساباط‌ها باعث سایه‌اندازی و خنک شدن کوچه‌ها شده و فضای مناسبی را برای گردهم آمدن اهالی فراهم می‌کند.

بیشتر بخوانید: روستای ماخونیک ؛ سفر به دیار شگفت‌انگیز آدم‌های قدکوتاه

مصالحی که در ساخت خانه‌های روستای نایبند استفاده شده سنگ، خشت و کاهگل است. خانه‌ها با توجه به شن‌های تیره‌ی این منطقه عمدتا خاکستری رنگ هستند. در خیلی از خانه‌ها هم از تنه‌ نخل و برگ‌های درخت خرما در ساخت سقف استفاده شده است.

سه برج نگهبانی در این روستا وجود دارد که تا همین قرن اخیر هم برای حفاظت و نگهبانی منطقه از آنها استفاده می‌شده است. برج‌ها از دژی با قدمت 300 ساله باقی مانده‌اند که در هنگام حمله‌ی دشمن، ساکنان روستا را از خطر آگاه می‌کردند.

مسیر دسترسی

برای رفتن به روستای نایبند باید خودمان را به جنوب طبس برسانیم؛ منطقه‌ای به نام دیهوک.

اول باید خودمان را به خراسان جنوبی برسانیم؛ اگر هم که ساکن این استان هستید که چه بهتر. بعد از آن از جنوب طبس وارد جاده‌ طبس-کرمان شوید و دیهوک و زنوغان را رد کنید تا در کنار جاده تابلو نایبند را ببینید. از این خروجی مسیر شما به سمت روستا آغاز می‌شود.

از تهران تا طبس از مسیر کاشان یا از مسیر سمنان با سواری چیزی حدود 9:30 ساعت راه است. هرچند که مسیر کاشان و انارک کمی کوتاه‌تر است و جاده کیفیت بهتری دارد. همچنین از طبس تا روستای نایبند 2:30 ساعت راه در پیش دارید.

اگر زمانی خواستید برای دیدن این روستا راهی طبس شوید می‌توانید برای اجاره آنلاین اقامتگاه به سایت پینورست سر بزنید.

گشت‌وگذار در بین دیدنی‌های روستای نایبند

بخش بزرگی از دیدنی‌های روستای نایبند در معماری آن است. همان‌طور که گفتیم معماری پلکانی، کوچه‌های باریک ساباط‌بندی شده و برج‌های دیده‌بانی به‌جا مانده از چندین قرن پیش برای مسافران خیلی جذاب است. اما زیبایی‌های نایبند به همین‌ها خلاصه نمی‌شود؛ یکی دیگر از مشخصه‌های اصلی روستا نخلستان‌های آن است که آثار وجودشان را در معماری خانه‌ها و صنایع‌دستی منطقه هم می‌توانید ببینید. 

آب این باغ‌ها و نخلستان‌ها از کجا تامین می‌شود؟ از چشمه‌های نایبند.

چشمه زردگاه و آبگرم دیگ رستم از منابع اصلی آب نخلستان‌ها و باغ‌های روستا هستند. اگر کمی از نایبند به سمت کرمان بروید چشمه دیگ رستم و چند استخر آبگرم دیگر را می‌بینید. این آبگرم وارد مردابی می‌شود که در میانه‌ نخلستان قرار گرفته است. آب این چشمه به قدری داغ است که مستقیما وارد استخرها نمی‌شود.

جالب است بدانید که این استخرها به دو بخش زنانه و مردانه تقسیم شده و آب‌تنی در آنها، آن هم در دل کویر، تجربه‌ای خاص و به‌یاد ماندمی‌ است.

فراموش نکنید که در حین پیاده‌روی و روستاپیمایی از غارهایی که در دل کوه‌های روستای نایبند قرار دارند هم دیدن کنید. قدمت این غارها تا هزاران سال پیش تخمین زده شده. به گفته اهالی نایبند در گذشته‌های دور مردم در آن‌ها زندگی می‌کردند. امروزه این غارها و حفره‌ها تبدیل به مکانی برای نگهداری دام شده‌اند.

بیشتر بخوانید: چشمه مرتضی علی ؛ کلکسیونی از چیزهای عجیب اما واقعی

یکی دیگر از باید‌ها در هنگام سفر به نایبند شب‌مانی در طبیعت و تماشای ستارگان شب است. به‌خصوص اگر پیش از این به منطقه‌ای کویری سفر نکرده‌اید توصیه‌ ما این است که آسمان نایبند را در شب از دست ندهید. 

برای داشتن تجربه‌ای بهتر از سفر به نایبند حتما غذاهای محلی آن را امتحان کنید؛ دو غذای آب‌گوشت و قوروت از غذاهای روستای نایبند هستند. قوروت غذایی شبیه کله‌جوش است که مواد اولیه و اصلی آن کشک سیاه بیرجند است.

و در نهایت اگر حوصله‌ کوهپیمایی داشتید می‌توانید از ارتفاعات قله‌ نایبند دهکده‌های اطراف و کویر لوت را ببینید. 

در چه زمانی و با چه تجهیزاتی سفر کنیم؟

همان‌طور که گفتیم روستای نایبند به‌خاطر شرایط بیابانی و کویری‌اش آب‌و‌هوای گرم و خشکی دارد. بنابراین اگر قصد سفر به این منطقه را دارید بهترین زمان پاییز، زمستان و فرودین ماه است.

بیشتر امکانات رفاهی ضروری مثل فروشگاه، سرویس بهداشتی و مسجد در روستا وجود دارند. اما در نزدیکی روستا هیچ پمپ‌بنزینی نیست. بنابراین قبل از رسیدن به آنجا حتما باک بنزین ماشین را پر کنید. 

مشهد

سفر به روستای نایبند نیازمند طی کردن مسافتی طولانی با ماشین است، بنابراین پیشنهاد ما این است که بعد از رسیدن به روستا کمی استراحت کنید، شب را در روستا بمانید و سر فرصت و با انرژی از نایبند دیدن کنید.

برای اینکه در هنگام پیاده‌روی‌ و همچنین طی کردن مسیرهای شیب‌دار روستا راحت‌تر باشید، کوله‌ای جمع‌وجور و سبک با خود حمل کنید. مقداری تنقلات، بطری آب، لباس گرم برای فصول سرد، عینک آفتابی و کلاه نقاب‌دار و لوازم شخصی‌ ضروریتان کفایت می‌کند. کفش پیاده‌روی راحت هم از واجبات این سفر است.

شما تا به‌حال به روستای نایبند سفر کرده‌اید؟ به‌نطر شما هم معماری پلکانی روستا اینجا را خیلی جذاب کرده‌ است؟ در کوچه‌پس‌کوچه‌های روستا گشت زدید؟ سه برج تاریخی را هم دیدید؟ تجربه خوابیدن در طبیعت و دیدن آسمان شب روستا را دارید؟ غذاهای محلی روستا را امتحان کردید؟ حتما نظر و تجربه خودتان را برای ما بنویسید.

اگر تصمیم دارید که برای سفر بعدیتان برنامه‌ریزی کنید می‌توانید همین الان برای رزرو آنلاین اقامتگاه در شهر مورد نظرتان به سایت پینورست سر بزنید. در پینورست انواع مختلف اقامتگاه از آپارتمان مبله و ویلای استخردار تا کلبه جنگلی با قیمت مناسب و کیفیت خوب گلچین شده است.

شادی علی شیری

من عاشق سفر کردن و طبیعت‌گردی، دیدن مکان‌ها و آدمهای جدید هستم. دوست دارم از این طریق تجربه کسب کنم و یاد بگیرم.