موزه آذربایجان تبریز ؛ دومین موزه تاریخی ایران

موزه‌ها واقعا مکان‌های عجیبی هستند. اگر فکرش را بکنید؛ شما پول می‌دهید تا مشتی خرت‌و‌پرت قدیمی را از پشت شیشه تماشا کنید؛ غیر از این است؟ البته اگر از موزه آذربایجان تبریز بازدید کرده باشید، قطعاً با این عقیده مخالفت می‌کنید. 

پس با ما در ادامه این مطلب همراه باشید تا یک گشت کامل در این موزه تاریخی بزنیم.

معرفی موزه آذربایجان تبریز؛ چه شد که این موزه ساخته شد؟

بگذارید این‌طور بگوییم که موزه آذربایجان تبریز با دست خالی مهمانان تاریخ‌دوست خود را میزبانی نمی‌کند. 12000 اشیا تاریخی از دوره‌های تاریخی مختلف نشان‌دهنده این موضوع است. این مقدار آنقدر زیاد است که بسیاری از این اشیا به علت کمبود جا حتی به نمایش هم گذاشته نمی‌شوند؛ احتمالا به‌خاطر همین هم است که از آن به عنوان دومین موزه باستان‌شناسی ایران پس از موزه ملی ایران یاد می‌کنند. البته این روایتگر تاریخ باید تاریخ جالبی هم از خود برای تعریف داشته باشد.

قدمت این موزه به سال 1341 شمسی بر می‌گردد؛ اگر این مطلب را می‌خوانید بعید است قصه‌ تاسیس این موزه را شفاف به خاطر بیاورید. ماجرا اینجاست که تبریزی‌ها مردم خوش‌مرام و هنردوستی هستند. در سال‌های 1306 و 1307 مشتی سکه‌ قدیمی در گورستان تاریخی گجیل پیدا شد که تبریزی‌ها را حسابی به هیجان انداخت. آن زمان که هنوز موزه‌ای در این شهر نبود و جایی برای نمایش آثار ارزشمند شکل نگرفته بود شهرداری تبریز این سکه‌ها را در محل قبلی کتابخانه‌ تربیت به نمایش گذاشت. بله؛ جرقه شکل گرفتن موزه آذربایجان تبریز همین‌جا زده شد. 

این ماجرا به همین ترتیب گذشت تا سال 1335. البته در طول این زمان مردم تبریز شاهد نمایشگاه‌های تاریخی زیادی بودند ولی هیچ کدام مکان ثابتی نداشتند؛ بعضی‌ها در دبیرستان نجات برگزار می‌شدند و بعضی‌ها با میزبانی کتابخانه تربیت. تا اینکه در سال 1328 اولین موزه‌ تبریز در دانشکده‌ ادبیات دانشگاه تبریز برپا شد. ولی آن هم کفاف تاریخ‌دوستی جماعت تبریزی را نمی‌داد.

بیشتر بخوانید: عمارت شهرداری تبریز ؛ نوای ساعت در نقطه مرکزی شهر

همین شد که گفتند بیاید یک موزه درست و حسابی در خور شان مردم تبریز بسازیم؛ اینحا یک آقایی وارد قصه می‌شود به اسم علی دهقان. این آقا که مدیر کل وقت فرهنگ آذربایجان شرقی بوده، انجمنی را برای ساخت موزه آذربایجان تشکیل می‌دهد. این انجمن جای موزه و اشیا قدیمیش را پیدا می‌کند و از معمار شهیر فرانسوی، آندره گدار می‌خواهد تا با کمک اسماعیل دیباج، نماینده اداره کل باستان شناسی وقت، طرح ساخت سازه موزه تهیه شود. سرانجام در سال 1336 کلنگ موزه آذربایجان تبریز به زمین می‌خورد تا صدایش امروز به گوش من و شما هم برسد.

حالا این همه روضه خواندیم برای چه؟ شاید چون برخلاف چیزی که اول صحبت گفتیم، محتوا این موزه آنقدر هم خرت‌و‌پرت‌طور نیست. راستش این اشیا ارزش بسیار زیادی دارند. باور ندارید؟ بگذارید کمی اطراف را نشانتان بدهیم.

کمی در موزه آذربایجان تبریز بچرخیم؛ تاریخ سه هزار ساله

دیگر وقت آن رسیده که با هم وارد موزه آذربایجان تبریز شویم. روبه‌رویمان یک بنا‌ی آجری با معماری اصیل ایرانی قرار دارد که از سه طبقه مجزا به مساحت 3000 مترمربع تشکیل شده است. اگر تا اینجای کار را دوست نداشتید بگذارید توجهتان را به قوس‌های جناغی طرح این سازه جلب کنیم. نگرش سنتی این ساختمان البته در ایوان‌های نمای جنوبی هم واضح‌ است.

هنگام ورود با درب چوبی عظیمی مواجه می‌شوید که اسم آذربایجان، طلایی و درشت سر در آن نقش بسته است. از ما بپرسید می‌گوییم وقتی صحبت از نقش‌و‌نگار بنا باشد، آذری‌ها واقعا سلیقه خوبی دارند. 

طبقه همکف

طبقه همکف برای شما باستانی‌پسند‌ها طراحی شده‌ است. فرقی ندارد عرق آریایی در سر دارید یا به مطالعه‌ سقوط ساسانیان می‌پردازید، برای همه‌ شما اینجا چیزی به چشم می‌خورد. بگذارید واضح‌تر بگوییم، اصلا سنگ‌هایی معدنی به نام «سرپانتین» در این طبقه قرار گرفته‌اند که قدمت آن‌ها به دوران پیش از تاریخ می‌رسد.

از حدود سه هزار سال پیش مجسمه‌ الهه زن را در این طبقه داریم که امروز حاضر و سالم سر جای خود نشسته تا شما بیاید و عظمت و زیبایی او را تماشا کنید. اگر دل و جگرش را ندارید شاید بهتر باشد از مورد بعدی با چشمان بسته عبورکنید؛ زن و مردی مدفون که از هزار سال پیش از میلاد مسیح برای هم صحبت می‌کنند. خوب گوش دهید، چند کلمه‌ای از حرف‌هایشان را خواهید شنید.

طبقه اول

از دنیای باستان که خارج شویم پا در طبقه اول می‌گذاریم. تا شما می‌روید از کتابخانه‌ موزه آذربایجان تبریز در این طبقه دیدن کنید، ما هم همین حوالی خود را سرگرم می‌کنیم. راستش چیز‌های زیادی برای سرگمی اینجا وجود دارد؛ تالار دوره‌ اسلامی در این طبقه مجموعه‌های نفیسی از سکه‌ها و مهر‌های قدیمی را در خود جای داده‌ است. این مهر‌ها که به شکل‌های استامپ و سیلندر در دسترس بوده‌اند قدیم‌تر روی گل و بعد از ورود اسلام با پیشرفت در بسیاری عرصه‌ها از جمله چاپ، رد پای خود را روی نخستین کاغذ‌های ایرانی خشک کرده‌اند.

بیشتر بخوانید: بازار تبریز؛ بزرگترین مجموعه مسقف و آجری جهان

راستی اگر آدم فراموشکاری هستید و دائم رمز حساب‌های خود را فراموش می‌کنید. بد نیست بدانید نیاکانتان در قرن 6 هجری هم احتمالا با این مشکل دست‌و‌پنجه نرم کرده‌اند. چرا که مجموعه‌ای از قفل‌های رمزی با بیش از پنجاه هزار احتمال برای هر قفل در تالار اسلامی این طبقه از موزه قرار گرفته‌اند.

جایزه‌ قدیمی‌ترین آثار این طبقه هم به گنجینه‌های نیشابوری قرن 4 هجری تعلق می‌گیرد. این آثار هزار سال پر قدرت سرپا ایستاده‌اند تا خطوط کوفی و نقش و لعاب‌های اسلیمی خود را برای ما به نمایش بگذارند. هر اسمی از دوره‌های پسا اسلامی ایران که درمورد خیلی‌هایشان هم در کتاب تاریخ مدرسه خوانده‌ایم بیاورید می‌توانید چیزی از آن دوران را در این تالار پیدا کنید.

زیرزمین

 بیاید به طبقه زیرزمین برویم؛ از آن‌جایی که زیرزمین است شاید فکر کنید که چیز زیادی برای دیدن آن‌جا نباشد. اما نه؛ این‌طور که پیداست با تمام تاریخ بشر به‌طور یکجا مواجه‌ایم.

مجسمه‌هایی که در این طبقه مشاهده می‌کنید توسط احد حسینی ساخته شده‌اند تا سرگذشت انسان نخستین تا انسان مدرن را به نمایش بگذارند. اگر از دید تاریخی به آن‌ها نگاه کنید خبر از موانع، ناکامی‌ها و دستاورد‌های بشر می‌دهند و اگر نگاهی فلسفی داشته باشید اخلاق و منطق بشر را برایتان به تصویر می‌کشند.

در نهایت هم بخش سنگ‌نگاره‌ها را پیش‌رو داریم که از نامش پیداست چه چیز‌هایی را قرار است به ما نشان دهد. سنگ‌نگاره‌هایی از ادوار تاریخ مختلف از پیکره‌های قوچ و گربه و انسان گرفته تا سنگ گور‌ها و کنیبه‌های مهم تاریخی. حسابی دستتان برای بازدید در این بخش بازست.

حجم اشیا و اطلاعات موجود در موزه آذربایجان تبریز به‌قدری زیاد است که بعید می دانیم کسی بتواند تمامش را در یک‌بار بازدید هضم کند.

مسیر دسترسی و اطلاعات بازدید

امیدواریم این بازدید خیالی شما را خسته نکرده باشد. چون تازه وقت بازدید اصلی خودتان است. آدرس را کامل برایتان این پایین قرار می‌دهیم ولی توجه داشته باشید که اگر پیاده می‌روید اول باید خود را به مرکز شهر تبریز برسانید. سوار اتوبوس‌های خط راه آهن – آبرسان شده و در ایستگاه مسجد کبود پیاده شوید.

از مترو هم می‌توانید استفاده کنید؛ کافی‌ است در ایستگاه شهید بهشتی پیاده شوید و با 500 متر پیاده‌روی به سمت موزه راهی شوید. پیشنهاد می‌کنیم چند ساعتی را برای بازدید از این موزه کنار بگذارید. ولی برای بازه‌های زمانی کوتاه هم خیلی بیشتر از آنچه بخواهید می‌توانید از این موزه لذت ببرید.

اگر زمانی به تبریز سفر کردید حتما از این موزه جالب هم دیدن کنید. این را هم فراموش نکنید که می‌توانید برای رزرو آنلاین اقامتگاه به سایت پینورست سر بزنید.

آدرس: استان آذربایجان شرقی، تبریز، خیابان امام خمینی، جنب مسجد کبود

بهای بلیت: گردشگران داخلی: 5,000 تومان / گردشگران خارجی: 50,000 تومان

شماره تماس: 04135261696

ساعت بازدید:  نیمه اول سال: همه روزه از ساعت 9:00 تا 18:30 / نیمه دوم سال: 9:00 تا 17:30

بیشتر بخوانید: موزه آب یزد ؛ قدیمی‌ها چه‌طور به آب دسترسی داشتند؟

البته باید توجه داشته باشید که ساعت بازدید موزه ممکن است در روزهای مختلف سال فرق کند بنابراین بهتر است قبل از رفتن به موزه با تماسی از باز بودن آن اطمینان حاصل کنید. 

نکته: موزه آذربایجان در روزهای تاسوعا، عاشورا، رحلت پیامبر، شهادت امام جعفرصادق و 22 بهمن تعطیل است. البته امکان دارد درب این موزه بعد از ظهرِ روز 22 بهمن به روی علاقه مندان باز باشد. 

شما تا به‌حال از موزه آذربایجان تبریز دیدن کرده‌اید؟ به تاریخ و اشیای تاریخی علاقه‌ دارید؟ از پیکر مدفون‌شده زن و مردی که در طبقه همکف قرار داده شده دیدن کردید؟ آیا شی خاصی در این موزه وجود دارد که نظر شما را به خودش جلب کرده باشد؟ حتما نظر و تجربه خودتان را برای ما بنویسید.

اگر اهل سفر و دیدن جاهای جدید باشید باید خوب بدانید که پیدا کردن محل اقامت مناسب کمی سخت است. شما می‌توانید با اجاره آنلاین اقامتگاه در پینورست خیال خودتان را از این بابت راحت کنید. در پینورست انواع مختلف اقامتگاه از کلبه جنگلی و خانه روستایی تا ویلا نزدیک ساحل با قیمت مناسب و کیفیت خوب گلچین شده است.

امیرمسعود قلی‌زاده