آرامگاه خواجوی کرمانی در کرمان نیست

آرامگاه خواجوی کرمانی بر خلاف اسمش در کرمان نیست؛ جایی‌ست دیدنی و جالب در شهر شیراز. درست است که به این بنای تاریخی و با اصالت شاید به اندازه دیگر ابنیه تاریخی شیراز توجه نشده اما دیدنش خالی از لطف نیست.

نخل بند شاعران که بود و چه کرد؟

در ورودی شهر شیراز و در کنار دروازه قرآن و هوای پاکیزه ورودی شهر، شاعری نامدار آرام گرفته است. او کسی نیست جز کمال الدین ابوالعطاء محمود بن علی بن محمود مشهور به “خواجوی کرمانی” که یکی از صاحب‌نظران سبک خودش یعنی شعرهایی با مضامین عرفانی به سبک عراقی است.

این شاعر کرمانی که حافظ بسیار از او الهام گرفته، وقتی شهر شیراز و آرامش و هوای مبسوطش را دید، آن را برای زندگی انتخاب کرد.

موقع بازدید از این مقبره، نمای کل شهر در رو به رویتان قرار دارد و همین به جذابی هر چه بیشتر آن اضافه میکند. تصور کنید که مقبرهای در ارتفاع و کنار این چشمانداز ابدی شهری قرار گرفته.

خواجوی کرمانی که به نخلبند شاعران و خلاقالمعانی نیز شهرت دارد، در سال 622 خورشیدی متولد شد و بعد از سفرهای مختلف به مصر، ری، اصفهان، عراق، آذربایجان و شام، شیراز را برای سکونت انتخاب کرد و در همانجا نیز درگذشت. مقبره او امروزه به مقبره سعدی و مقبره حافظ نزدیک است.

زمانی که او درگذشت، حافظ فقط یک جوان 25 ساله بود و بسیار تحت تاثیر خواجو.

از آثار این شاعر اهل دل، می‌توان به مثنوی سام نامه، مناظره نی و بوریا، سبع الثانی و خمسه خواجو که خودش از 5 مثنوی گوهرنامه، همای، همایون، کمال نامه و گل و نوروز اشاره کرد. لذت خواندن این غزلیات دلنشین را از خودتان دریغ نکنید و شعرهای زیبای این شاعر معروف را حتما برای یک بار هم که شده بخوانید تا با سبک شعر عراقی آشنا شوید.

بیشتر بخوانید: دروازه قرآن ؛ محافظ شیراز و زیبایی‌هایش

تاریخچه مقبره

مقبره چند وجهی خواجوی کرمانی که آیه‌ای از سوره الرحمن با خط ثلث روی آن حک شده، در یک قاب شیشه‌ا‌‌ی و در فضای باز قرار دارد که همین قضیه بازدیدکنندگانش را به وجد می‌آورد. در واقع بر روی مقبره او هیچ نام و نشانی از اینکه این مقبره مربوط به چه کسی است وجود ندارد و فقط آیه بر رویش حک شده.

به فاصله‌ کمی در سمت راست سنگ قبر، تندیسی خیالی از خواجو دیده می‌شود که او را در حالی نشان می‌دهد که نشسته است و به کتابی که بر روی زانوانَش قرار دارد نگاه می‌کند و پاهایی برهنه دارد و ردایی بلند پوشیده است.

این تندیس آنقدر زیبا و استادانه ساخته شده است که کاملا متناسب با آنچه از مردی عارف در ذهن می‌توان نقش زد و خیال بست را به تصویر می‌کشد. حتی خیلی واقعی‌تر از آن.

هم‌ردیف با این تندیس، چند ستون سنگی دیده می‌شود که یادآور ستون‌های تخت‌جمشید است و به زیبایی این مجموعه اضافه کرده است. 

جالب است که بدانید که در نزدیکی مقبره غاری دیده می‌شود که خواجوی کرمانی در آن‌جا عبادت می‌کرده و محل عبادت و نیایش زاهدان دیگر هم بوده. غار دیگری نیز وجود دارد که مقبره‌ی خواجه عماد‌الدین محمود، در آن قرار گرفته دارد. این مرد زمانی وزیر شاه ابواسحاق اینجو، واپسین شاه سلسله‌ی کوچک آل اینجو، بوده.

نکته جالب دیگر اینست که در کنار غار، نقش برجسته‌ای از جنگ رستم با شیر دیده میشود. دستور حکاکی این نقش برجسته را حسینعلی میرزا، فرماندار فارس در سال ۱۱۸۲ خورشیدی صادر کرده بود. نقش برجسته‌ بعدی تصویر ناتمامی از فتحعلی شاه و دو پسرش است.

این مقبره در سال 1315 یعنی در زمان حکومت رضا شاه ساخته شد و سپس در سال های بعد چندین سری مورد بازسازی قرار گرفت. در سال 1377 توسط سازمان باستان‌شناسی استان فارس یک اتاق در بالای آرامگاه ساخته شد که امروزه به عنوان فرهنگسرای خواجو مورد استفاده قرار می‌گیرد. سردر این اتاق نیز با دو بیت شعر از خواجو با خط نستعیلق حکاکی شده است.

این غزل‌های زیبا که ذوق هر بازدیدکنندهای را شکوفا میسازد چنین است:

دوش می‌کردم سؤال از جان که آن جانانه کو؟                  گفت: بگذر زان بت پیمان شکن پیمانه کو 

صبحدم دل را مقیم خلوت جان یافتم                             از نسیم صبح بوی زلف جانان یافتم

این‌ بنا در دامنه‌ی باباکوهی (کوه صبوی) و در غرب تنگ الله ‌اکبر قرار دارد. همچنین آب چشمه‌ی معروف رکن‌آباد شیراز که بارها حافظ و سعدی از آن در شعرهایشان نام برده‌اند، از کنار این مقبره می‌گذرد. روزهای تعطیل باباکوهی و مزار خواجوی کرمانی پاتوق طبیعت‌گردان و کوهنوردان و خانوادههای شیرازی است.

کی از مقبره خواجوی کرمانی بازدید کنیم؟ شبش دیدن دارد

خواجوی کرمانی به خاطر وجود مقبره‌اش در فضای باز، هیچ محدودیتی برای بازدیدش وجود ندارد و شما در هر زمانی که خواستید می‌توانید از آن بازدید کنید. پیشنهاد ما پینورستی‌ها به شما این است که ترجیحا در شب از این بنای زیبا دیدن کنید.

دیدن منظره شیراز در شب با آن هوای خنک و لطیف یک خاطره به یاد ماندنی را برای شما می‌سازد. در پایین مقبره و کمی جلوتر از آن بساط‌های چای و قلیان و لبو و نخود پخته و بلال به راه است. ترجیحا با خودتان یک لیوان چای ببرید و از لذتش کیفور شوید. 

بیشتر بخوانید: 8 اقامتگاه شیراز ؛ ویلاهای استخردار

آدرس مقبره خواجوی کرمانی

در ابتدای جاده شیراز اصفهان، در دامنه کوه صبوی، سمت شمال شیراز، آرامگاه خواجوی کرمانی را می‌بینید. این آرامگاه به دروازه قرآن شیراز، مشرف است و از کنار آن، چشمه زلالی می‌بینید که مربوط به چشمه رکن آباد است.

برای رسیدن به مقبره خواجوی کرمانی، اگر با ماشین هستید، از خروجی شهر به سمت اصفهان حرکت کنید، کافی‌ست ماشین‌تان را در پارکینگ دروازه‌ قرآن پارک کرده تا همزمان با بازدید از آرامگاه خواجوی کرمانی، به دیدن لسان الغیب و سعدی هم بروید.

بازدید از مقبره و غارهای آن برایتان نفری 2 هزار تومان آب میخورد که نسبت به بقیه ابنیه واقع شده در شیراز، مقرون به صرفه‌تر است.

شما کدام یک از دیدنی‌های شیراز را بیشتر دوست دارید؟ آرامگاه خواجوی کرمانی را دیده‌اید؟ اطراف آن چه دیدنی‌های دیگری وجود دارد؟ برای ما بنویسید.

راستی اگر به شیراز سفر کردید و دنبال اجاره اقامتگاه در شیراز می‌گردید حتما به سایت پینورست یک سر بزنید و در آن انواع ویلاهای استخردار و…را در شهر شیراز ببینید.

زهرا صفوی فرد

سلام
من زهرام
مهتاب صدام میکنن
کارشناس مدیریت جهانگردی از دانشگاه شیراز
اهل شیراز