خانه داروغه ؛ امتداد تاریخ در قلب مشهد

وقتی صحبت از سفر به مشهد می‌شود حرم امام رضا بیشترین عبارتی است که در ذهنمان نقش می‌بندد. بعد از آن هم شاید رستوران‌های شاندیز و پسران کریم، بازدید از مقبره فردوسی یا نهایتا طرقبه. اسم خانه‌های سنتی که می‌آید برای همه اسم شهرهای کاشان و شیراز و … تداعی می‌شود؛ اما این‌ بار قصد داریم که یک خانه تاریخی در قلب مشهد را به شما معرفی کنیم؛ خانه داروغه.

پس در ادامه این مطلب از مجله گردشگری پینورست با ما همراه باشید تا همه چیز درباره این خانه زیبا را به شما بگوییم.

خانه داروغه کجاست؟

خانه داروغه رد پای یک اثر تاریخی به‌جا مانده از زمان قاجار در خیابان نواب، راسته حوض مسگران مشهد است. خانه‌ای 1100 متر مربعی که با شماره 6357 به عنوان یکی از آثار ملی ایران در سال 1381 در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است. 

این خانه به دستور یوسف خان هراتی، آخرین داروغه مشهد و نخستین رییس نظمیه بعد از مشروطه و به دست معماران و حتی بناهای روسی در مشهد بنا شد. خانه داروغه در واقع خانه شخصی یوسف خان بوده که مراسم‌های پذیرایی رسمی از سران و بزرگان در آن انجام می‌شده است. بعدها اما در سال 1366 توسط ورثه یوسف خان این ملک به نمایندگان یکی از هیات‌های مذهبی روستای شهیدیه شهرستان میبد یزد فروخته شد.

از آن تاریخ تا همین چند سال پیش یعنی تا سال 1391 از این بنا به عنوان محل تجمع و اسکان هیات‌های مذهبی در شهر مشهد استفاده می‌شد. بعد از آن این مکان به شهرداری مشهد واگذار و به خرج همان شهرداری هم مرمت شد. خانه داروغه از بعد از مرمت تا امروز به یک بنای تاریخی قابل بازدید تبدیل شده که یک کافه سنتی هم در آن مشغول به کار است.

بیشتر بخوانید: آرامگاه نادرشاه کجاست؟ ناپلئون ایرانی و فاتح هند را بیشتر بشناسید

مسیر دسترسی و اطلاعات بازدید

آدرس: خراسان رضوی، مشهد، محله‌ قبر میر، خیابان نواب صفوی، راسته‌ حوض مسگران، کوچه‌ داروغه، خانه داروغه

شما می‌توانید هم با ماشین شخصی و هم با استفاده از تاکسی‌های اطراف حرم به‌راحتی به این خانه برسید . (این بنا و حرم امام رضا در نزدیکی هم قرار دارند) 

مسیر اتوبوس هم در همان نزدیکی است و به این ترتیب اتوبوس هم به یکی از گزینه‌هایتان می‌تواند اضافه شود.

نکته: البته پیشنهاد ما به شما این است که حتی‌الامکان از وسایل نقلیه عمومی مثل اتوبوس و تاکسی استفاده کنید. چون در نزدیکی حرم جای پارک برای ماشن به سختی گیر می‌آید.

بهای بلیت: هزینه ورودی خانه داروغه مشهد برای هر نفر ۳۰۰۰ تومان است.

ساعت کاری: ساعت بازدید از این خانه همه‌ روزه به‌جز جمعه‌ها از 8 صبح تا 2 بعدازظهر و سپس از ساعت ۴ تا ۷ عصر است.

تلفن تماس: 05133691610 

اگر زمانی به مشهد سفر کردید حتما از این خانه زیبا هم دیدن کنید. این را هم فراموش نکنید که می‌توانید برای اجاره سوئیت مشهد نزدیک حرم به سایت پینورست سر بزنید.

معماری خانه دارغه مربوط به چه سبک و دوره‌ای است؟

نوع معماری خانه داروغه سه طرف ساخت است. دو ضلع نشیمن و یک ضلع غلام‌رو که هر سه به‌هم وصل می‌شوند. این خانه سرداب هم دارد و یکی از اولین شومینه‌های مشهد در آن نصب شده است. جالب است بدانید که خانه داروغه اولین خانه‌ای در مشهد است که حمام شخصی دارد. تا قبل از آن تمام زنان و مردان ساکن در یک خانه باید برای حمام کردن به گرمابه‌ها می‌رفتند. اما در خانه داروغه از این خبرها نبود و هر کس هر زمان که میلش می‌رسد حمام داغ در اختیار داشت. علاوه بر حمام این خانه 2 طبقه نانوایی هم داشته و زنان نان مصرفی خانواده را خودشان تهیه می‌کردند.

طرح تراس پله‌های دوطرفه، تزئینات و اروسی‌ها هم نشانگر الگوبرداری از طرح‌های معماری شرقی است. درست است که این بنا به دستان معماران روسی ساخته شده. اما از آجرهای قالبی در شکل‌های مختلف هم در معماری آن استفاده شده.

کاشی‌های هفت رنگ، تزیینات چوبی زیر سقف‌ها، تندیس‌های گچی قالبی و تراشیده شده هم در نمای رو به حیاط به‌کار رفته است. در واقع نمای رو به حیاط ساختمان مزین به آجرهای قالبی است و در بعضی از قسمت‌های آن تندیس‌های گچ‌بری شده و قالبی هم به چشم می‌خورد. این تندیس‌ها شامل سر شیر، سر انسان، فرشته بال‌دار و… هستند. حیاط خانه داروغه هم از یک حوض و چهار باغچه کوچک تشکیل شده است.

جالب است بدانید که علاوه بر نانوایی و حمام شخصی و … سازندگان ابداعات جالب دیگری هم برای زمان خودشان انجام داده‌اند. برای مثال می‌توان به ساختن قسمت زمستان‌نسین و تابستان‌نشین در دو طرف حیاط این خانه اشاره کرد.

بیشتر بخوانید: پخانه ملک مشهد ؛ منزل بزرگ‌ترین خیر ایران

در بخش زمستان‌نشین تمامی وسایل گرماساز و مطبخ در طبقه زیرین قرار گرفته تا همان‌طور که می‌دانید هوای گرم به خاطر سبک بودنش به بالا حرکت و دمای هوای بخش زمستاننشین را مطبوع کند. گرچه اهالی خانه هم از نظر وسایل گرمایشی بسیار جلوتر از زمانه خود بودند. برای مثال بخاری دیواری و پنجره‌های دو جداره که از عجایب این معماری محسوب می‌شود هم در این خانه استفاده شده تا سوز و سرمای هوای سرد و برفی مشهد خاطر ساکنین خانه داروغه را مکدر نکند. 

در بخش تابستان‌نشین خانه داروغه وجود اتاق‌های بادگیر، حوض آب جاری سنتی و سبک خاص معمار باعث خنک شدن هوای قسمت تابستان‌نشین شده؛ آن هم بدون هیچ وسیله خنک کننده‌ای.

خانه داروغه ایوان‌های بسیار زیبایی هم برخوردار دارد. در اطراف ستون‌ها نام خدا و محمد رسول‌الله به‌چشم می‌خورد. همچنین روی بعضی از آنها نقش و نگارهای سنتی قرار دارد و به همین دلیل است که این بنا علاوه بر معماری روسی، معماری اسلامی هم دارد.

امروزه کاربری خانه داروغه چیست؟

این روزها و در قلب مدرنیته شهر مشهد این خانه را می‌توان یادگاری از ایران دوره قاجار دانست. امروزه یک قهوه خانه سنتی در این خانه ساخته شده که به شما اجازه می‌دهد تا علاوه بر نشستن و از اتمسفر لطیف و دلنشین خانه لذت بردن، یک چای دبش قند پهلو یا یک قهوه قجری سفارش دهید و لذتتان را دوچندان کنید.

علاوه بر این قسمتی از خانه هم تبدیل به یک عکاسخانه سنتی شده است. شما می‌توانید لباس‌های محلی اطراف مشهد را در همان‌ جا اجاره کنید و از این بازدید خاطره انگیز عکسی به یادگار ثبت کنید؛ آن هم با لباس محلی خراسانی.

بیشتر بخوانید: بازار فردوسی مشهد در نزدیکی حرم

شما پیش از خواندن این مطلب با خانه داروغه آشنایی داشتید؟ تا به‌حال از این خانه زیبا دیدن کردید؟ به نظر شما هم معماری این خانه واقعا زیبا و دیدنی‌ است؟ چه چیزی در معماری و تزئینات این خانه نظر شما را به خودش جلب کرد؟ حتما نظر و تجربه خودتان را برای ما بنویسید.

اگر تصمیم دارید که به مشهد یا سایر شهرهای ایران سفر کنید می‌توانید برای اجاره اقامتگاه به وب سایت پینورست سر بزنید. رزرو انواع مختلف اقامتگاه از ویلای لوکس ساحلی و آپارتمان مبله تا رزرو بوم گردی در پینورست ممکن است.

زهرا صفوی فرد

سلام
من زهرام
مهتاب صدام میکنن
کارشناس مدیریت جهانگردی از دانشگاه شیراز
اهل شیراز