همه چیز درباره دریاچه عباس آباد بهشهر

واژه معروف باغ ایرانی حتما به گوشتان خورده. باغ ایرانی یا پرشین گاردن نوع خاصی از معماری و ساختار باغ و کاخ سازی است که اجداد ایرانی ما با هوش و ذکاوت بی‌نظیرشان آن را ابداع و طراحی کرده‌اند. این نوع باغ با طراحی زیبا و چشم نوازش نمادی از غنای معماری، تاریخ و فرهنگ ایران است. در این مطلب قصد داریم تا به بهشهر در استان مازندران سر بزنیم و در بازدید از باغ عباس‌آباد که از زیباترین باغ‌های ایرانی و یکی از 9 باغ ایرانی ثبت شده در فهرست میراث جهانی یونسکو است شمارا با جاذبه دیدنی این باغ یعنی دریاچه عباس آباد بهشهر آشنا کنیم.

باغ عباس آباد بهشهر کجاست؟

باغ تاریخی عباس آباد بهشهر در استان مازندران و 10کیلومتری جنوب شرق بهشهر قرار گرفته است. این باغ تاریخی در ارتفاعات البرز و در منطقه عباس آباد بهشهر که در گذشته خرگوران نام داشت جا خوش کرده است. اینجا یکی از مهم‌ترین باغ‌های تاریخی ایرانی محسوب می‌شود و نام آن در کنار 8 باغ ایرانی دیگر در فهرست میراث جهانی یونسکو جاودان شده است.

این باغ یا بهتر است بگوییم مجموعه تاریخی و طبیعی که شامل بخش‌های مختلفی از جمله سد، دریاچه، کاخ، حمام، آسیاب آبی و … است در فاصله سال‌های 1020 تا 1021 شمسی به دستور شاه‌عباس اول صفوی ساخته شده است و با وسعت 500 هکتار به عنوان بزرگ‌ترین باغ غیر کویری کشورمان هم شناخته می‌شود.

احتمالا شما هم متوجه شده‌اید که دلیل نام‌گذاری این جاذبه طبیعی و تاریخی کشورمان به نام باغ عباس آباد، شکل‌گیری آن در زمان حکومت شاه‌عباس و به دستور شخص او بوده.

هرچند در گذر از پیچ‌وخم‌های تاریخ بخش‌های مختلف این باغ تخریب شده‌اند؛ اما دریاچه عباس آباد بهشهر که ما امروز به‌طور مفصل به معرفی آن خواهیم پرداخت هنوز هم مثل گذشته با همان شکوه و زیبایی خاص پابرجاست و مثل نگینی تماشایی در گوشه‌ای از این باغ تاریخی خودنمایی می‌کند. 

بیشتر بخوانید: این بخش‌های ایران متعلق به جهان است ؛ میراث جهانی یونسکو در ایران

معرفی دریاچه عباس آباد بهشهر

دریاچه عباس آباد یا بهتر است بگوییم دریاچه عباس آباد بهشهر (عباس آباد یک شهر نیست؛ بلکه منطقه‌ای در نزدیکی بهشهر مازندران است) یک دریاچه تاریخی است که در اثر احداث سدی از جنس خشت و ساروج در دوره صفویه که برای کنترل آب باران و آب جاری از ارتفاعات مورد استفاده قرار می‌گرفت در این منطقه شکل گرفته است! این دریاچه حدود 600 هزار مترمکعب گنجایش آب دارد و مساحت آن بالغ‌بر 10 هکتار است.

آب دریاچه عباس آباد بهشهر از ذوب شدن برف‌های زمستانی ارتفاعات اطراف و بارش‌های باران تامین می‌شود. در آن زمان‌ها آب به کمک کانال‌های جمع‌آوری به دریاچه میریخت و در تابستان برای آبیاری شالیزارهای برنج و تامین آب روستاهای اطراف مورد استفاده قرار می‌گرفت. عمق دریاچه در جاهای مختلف متفاوت است؛ اما در زمان آبگیری دریاچه ارتفاع آب در مرکز آن حتی به بیش از 18 متر هم می‌رسد.

بیشتر بخوانید: باغ های ایران – گردش در ۱۱ باغ شگفت‌انگیز ایرانی

ماجرای چهارطاقی وسط دریاچه از چه قرار است؟

اولین چیزی که در بازدید از دریاچه عباس آباد چشم همه را به خود خیره می‌کند ساختمان چهارطاقی است که در وسط دریاچه قرار گرفته و سقف آن مثل یک جزیره از دل آب بیرون زده است. جنس این بنای تاریخی از سفال و چوب است و رشد انواع گیاهان و درختچه‌ها روی سقف سفالی آن باعث شده تا به شکل یک جزیره سرسبز به نظر برسد.

تصور اینکه این بنای تاریخی وسط دریاچه مربوط به دوره صفویه و شاه عباس اول است و تا الآن یعنی بیش از چهار قرن در برابر رطوبت دریاچه طاقت آورده هوش از سر هر بیننده و شنونده‌ای می‌برد.

زمانی که سد در حال آبگیری و سطح آب دریاچه بالا است ما چیزی جز سقف این چهارطاقی را نمی‌بینیم؛ اما ارتفاع این چهارطاقی در کمال ناباوری 18 متر است.

این چهارطاقی معروف دریاچه عباس آباد بهشهر ، بر روی ۸ جرز در اطراف و۱ جرز در مرکز ساخته شده است. ابعاد جرزها تقریبا 4 در 4 متر است که بر روی یک سکو قرار گرفته‌اند. از دیگر خصوصیات جالب این بنا می‌توانیم به عدم وجود پله در آن اشاره کنیم.

بیشتر بخوانید: گشت‌وگذاری کامل در شهر عباس آباد

درباره اینکه این بنای چهارطاقی به چه علت ساخته شده و وسط دریاچه چکار می‌کند باورهای متفاوتی وجود دارد که همه آن‌ها منطقی به نظر می‌رسند.

بعضا گفته می‌شود که درگذشته یک عمارت و کاخ بر روی این جزیره چهارطاقی وجود داشته و یک پل چوبی این جزیره کوچک را به فضای جنگلی پایین‌دست دریاچه وصل می‌کرده است. اگرچه در حال حاضر خبری از کاخ و پل چوبی نیست؛ اما در بخشی از کتاب عباس نامه آورده شده که روزی شاه‌عباس دوم بعد از شکار در عباس آباد اُتراق کرد و شب را در کاخ خود که وسط دریاچه قرار داشت سپری کرد.

در بعضی از جاها گفته می شود که ساخت این چهارطاقی مرتفع و بسیار مستحکم در وسط دریاچه اهداف مهندسی دارد.

احتمالا این چهارطاقی در این محل بنا شده بود تا وقتی‌که دریاچه پر از آب می‌شد و احتمال وارد آمدن فشار به سد و شکستن آن وجود داشت هم تا حد امکان جلوی وارد شدن فشار آب به بدنه سد گرفته شود و هم آب از طریق کانال‌های زیر این چهارطاقی به زمین‌های پایین‌دست تخلیه شود.

چه تفریحاتی می‌توان انجام داد؟

در جوار دریاچه عباس آباد بهشهر که با انبوهی از درختان سر به فلک کشیده محاصره شده است می‌توانید از شنیدن صدای موج‌های ریز دریاچه و آواز خواندن پرنده‌ها لذت ببرید.

در روزهای تابستانی بازتاب نور خورشید و درختان سرسبز در آب دریاچه، تماشای طبیعت و قدم زدن در اینجا و البته عکاسی کردن از مناظر مختلف را به یکی از زیباترین و فراموش‌نشدنی‌ترین خاطرات زندگی تبدیل خواهد کرد. عباس آباد هنوز هم برای خیلی از گردشگران ناشناخته است؛ بنابراین اگر به دنبال یک جای دنج و خلوت هستید که خبری از سر و صدا در آن نباشد اینجا را نباید از دست بدهید.

در اطراف دریاچه می‌توانید کافه، رستوران، نمازخانه، سرویس بهداشتی و فروشگاه‌های مواد غذایی را به سادگی پیدا کنید. برای پیک‌نیک و تفریح مراجعه‌کنندگان نیز محل‌های مناسبی در نظر گرفته شده است. برای خرید سوغات هم می‌توانید به مراکز خرید این منطقه سر بزنید.

بیشتر بخوانید: مثل یک حرفه‌ای به پیک نیک بروید

جذاب‌ترین بخش سفر به دریاچه عباس آباد شاید اسب‌سواری یا قایق‌سواری باشد. برای استفاده از قایق‌های پدالی داخل دریاچه باید در ازای هر ٣٠ دقیقه 15 هزار تومان پرداخت کنید که قطعا ارزشش را دارد. اسب‌سواری هم از آن دسته تفریحات است که علاقه‌مندان خاص خودش را دارد.

یک عکاس‌خانه سنتی در حوالی دریاچه وجود دارد که اگر مایل باشید می‌توانید در محیط داخل آن که کاملا سنتی است لباس‌های محلی استان مازندران را بپوشید و عکس یادگاری بگیرید.

طبیعت‌گردی و دیدنی‌های اطراف دریاچه

اگر به کنجکاوی در طبیعت علاقه داشته باشید چیزهای جالبی در اطراف دریاچه عباس آباد بهشهر دستگیرتان خواهد شد. همان‌طور که گفتیم باغ عباس آباد یک باغ تاریخی مربوط به دوره صفویه است و دریاچه باغ فقط یک چشمه کوچک از دیدنی‌های اینجا را شامل می‌شود. علاوه بر لذت حضور در این طبیعت زیبا می‌توانید سوار ماشین زمان در تاریخ این منطقه ماجراجویی کنید و به سراغ آثار تاریخی به‌جامانده از دوره صفویه بروید.

حمام و برج‌های قدیمی باغ

در اطراف دریاچه بقایای حمامی به مساحت ۱۶۰ مترمربع  و یکی دو برج قدیمی  وجود دارد که دیدن آن‌ها خالی از لطف نیست. 

سد دریاچه

سد دریاچه از نوع مخزنی است و در دوره صفویه احداث شده است. این سد توسط سازمان میراث فرهنگی با شماره ۷۴۵ در فهرست آثار تاریخی و فرهنگی ایران قرار گرفته است.

کاخ

بالای کوه مشرف‌به دشت بهشهر می‌توانید بقایای یک اثر تاریخی مربوط به دوره صفویه را از نزدیک ببینید. احتمالا این بنای تخریب شده همان کاخ اصلی باغ عباس آباد است که در ساخت آن از کاشی‌های تزئینی لعاب‌دار استفاده شده است.

گلباغ

گلباغ یا همان ایستگاه توزیع آب یکی دیگر از جاهای دیدنی نزدیک دریاچه است که حتما باید از نزدیک آن را تماشا کنید. وسعت این منطقه حدود 3500 مترمربع است و از آن برای تصفیه و توزیع آب به نواحی پایین‌دست استفاده می‌شده است.

بهترین فصل سال برای سفر

اگر از ما بپرسید می‌گوییم بهترین زمان سال برای سفر به دریاچه عباس آباد بهشهر نیمه اول سال خصوصا فصل بهار است. در بهار طبیعت اطراف دریاچه غوغا به پا می‌کند و هرچقدر هم که به تماشای آن بنشینید از دیدنش سیر نخواهید شد. فصل پاییز هم جذابیت و زیبایی‌های خاص خود را دارد؛ اما در این موقع از سال هوا کمی سرد است. فصل زمستان برای سفر به این منطقه زمان خوبی نیست؛ چون سرمای هوا فرصت لذت و تفریح را از شما خواهد گرفت.

توصیه های ضروری

اگر به فکر اقامت در حوالی دریاچه عباس آباد هستید می‌توانید شب را در اقامتگاه‌های بومگردی اطراف سپری کنید. امکان کمپینگ هم در این منطقه وجود دارد؛ اما با توجه به خطر حمله حیوانات وحشی بهتر است دور این گزینه را خط بکشید.

حتما پیش از سفر وضعیت آب و هوا را چک کنید و لباس اضافه، کفش مناسب پیاده‌روی، زیرانداز و چادر به همراه داشته باشید.

مسیر دسترسی به دریاچه

دریاچه عباس آباد بهشهر در 10 کیلومتری بهشهر، 59 کیلومتری ساری، 133 کیلومتری آمل و 350 کیلومتری تهران قرار دارد. اگر از مسیر جاده هراز به‌طرف بهشهر حرکت کنید باید از آمل به قائم‌شهر، از قائم‌شهر به ساری و در نهایت از ساری به سمت نکا و بهشهر حرکت کنید. اگر کوتاه‌ترین مسیر یعنی جاده فیروزکوه را انتخاب کنید باید از قائم‌شهر، ساری و نکا عبور کنید تا درنهایت به بهشهر برسید.

بعد از رسیدن به بهشهر باید وارد کمربندی بشوید یا مسیر بلوار هاشمی نژاد را در پیش بگیرید و از آنجا به‌طرف بلوار امام رضا حرکت کنید. با کمک تابلویی که شمارا به‌طرف دانشگاه علمی – کاربردی مرکز بهشهر راهنمایی می‌کند وارد جاده یوسفی و در آخر وارد جاده عباس آباد بشوید.

دیدنی‌ های بهشهر

بهشهر علاوه بر باغ و دریاچه عباس آباد کلکسیون بی‌نظیری از دیگر دیدنی‌های جذاب تاریخی و طبیعی نیز دارد که می‌توانید بعد از بازدید از منطقه عباس آباد به آن‌ها سر بزنید. شبه‌جزیره و پناهگاه حیات‌وحش میانکاله، محوطه تاریخی گوهر تپه، قبرستان سفید چاه، کاخ صفی‌آباد، چشمه عمارت، چشمه پلنگ خیل، روستای یخ کش، آبشار سنگ نو و آتشکده کوسان فقط بخشی از دیدنی‌های بهشهر هستند که ما در اینجا به آن‌ها اشاره کردیم.

شما هم به این دریاچه سفر کرده‌اید؟ چه لوازمی هنگام رفتن به ای‌جا ضروری‌ست که همراهمان باشد؟ چه فصلی برای رفتن به بهشهر بهترین فصل است؟ برای ما از تجربه‌های خود بنویسید.

اگر قصد طبیعت‌گردی دارید و دنبال اجاره اقامتگاه بومگردی برای محل ماندن خود می‌گردید به سایت پینورست سر بزنید و در آن بوم گردی‌های تمیز و مجهز را پیدا کنید.

محمدرضا قاسم شیرازی

دانشجوی ژنتیک دانشگاه اصفهان - عاشق روانشناسی و نویسندگی
من خستگی ناپذیرم؛ خستگی ناپذیر از سفر کردن، دیدن چیزهای جدید و نوشتن