دریاچه مهارلو ؛ شعبده‌بازی رنگارنگ طبیعت

یکی از زیبایی‌های منحصربه‌فرد شهر شیراز و استان فارس داشتن طیف وسیعی از پدیده‌های طبیعی است. یکی از جالب‌ترین تالاب‌ها یا بهتر است بگوییم دریاچه‌های ایران تنها در فاصله چند کیلومتری از شهر شیراز قرار دارد. دریاچه مهارلو که به دریاچه صورتی شیراز هم مشهور است ۶۰۰ کیلومتر مربع وسعت دارد و آب آن به خاطر حضور جلبک‌ها به رنگ صورتی و قرمز در آمده است.

دریاچه صورتی شیراز از آن جاهایی است که تمام تصورات قبلی ما را دگرگون کرده و به ما گوشزد می‌کند که در طبیعت هیچ غیرممکنی وجود ندارد! با پینورست در سفری رویایی به دریاچه صورتی مهارلو همراه باشید تا از رنگ صورتی و پرنده‌های مهاجر آن برایتان بگوییم.

دریاچه مهارلو کجاست؟ مسیرهای دسترسی

در گوشه‌و‌کنار ایران دریاچه‌های مختلفی وجود دارد؛ اما دریاچه مهارلو یک چیز دیگر است. این دریاچه به خاطر رنگ شگفت‌انگیزی که دارد یکی از خاص‌ترین‌ها نه فقط در ایران بلکه در جهان است. دریاچه مهارلو روی نقشه به شکل یک گستره آبی رنگ در جنوب شرقی شهر شیراز دیده می‌شود.

این دریاچه در شرقی‌ترین نقطه جلگه شیراز و در باختر دریاچه بختگان قرار دارد و چیزی حدود ۱۵۰۰ متر از سطح آب‌های آزاد ارتفاع دارد. 

از کوه‌های مشرف به دریاچه می‌توانیم به کوه قلعه گریخته، کوه شرقی و کوه شمالی اشاره کنیم. عمق متوسط آب دریاچه در شرایط عادی حدود ۵۰ سانتی‌متر است که در عمیق‌ترین نقاط به ۳ متر هم می‌رسد. زمانی که ماه‌های گرم سال از راه می‌رسد آب تبخیر می شود و دریاچه مهارلو تبدیل به یکی از کانسارهای بزرگ کشور می‌شود و مزایای اقتصادی فراوانی هم به همراه دارد.

روی نقشه ببینید!

دریاچه مهارلو در فاصله ۲۳ کیلومتری شیراز قرار گرفته و مسیر دسترسی به آن از چیزی که فکرش را می‌کنید ساده‌تر است. برای شروع سفر به سمت این دریاچه کافی است مسیر جاده شیراز – فسا یا همان جاده شیراز – بندرعباس را در پیش بگیرید و حدود ۵۰ کیلومتر رانندگی کنید. مقصد جذاب ما جایی است به نام روستای مهارلو که در حاشیه دریاچه قرار گرفته است.  

دریاچه مهارلو چه تاریخچه‌ای دارد؟ چرا اینجا مهم است؟

دریاچه مهارلو که این روزها به آن دریاچه صورتی مهارلو هم گفته می‌شود در طول تاریخ با نام‌های مختلفی مثل ماهلویه، مهلویه و مهلو شناخته می‌شده است و در گذشته به آن دریاچه نمک یا جنکال هم گفته می‌شد. یکی از جغرافی‌دانان قرن چهارم هجری قمری به نام اصطخری نام جنکان را روی دریاچه گذاشت. ابوالفدا و ابن‌بطوطه هم در نوشته‌های خود به آن جمکان گفته‌اند.

شاید از اهمیت بی‌حدواندازه دریاچه مهارلو بی‌خبر باشید و با خودتان فکر کنید که مگر یک دریاچه با آب بسیار شور چه اهمیتی می‌تواند داشته باشد؟ متاسفانه در سال‌های اخیر به دلیل بی‌توجهی میزان آب دریاچه مهارلو به‌شدت کاهش پیدا کرده است. آب بیشتر قسمت‌های این دریاچه که به‌صورت فصلی است در برهه‌هایی از سال کاملا خشک شده و چیزی جز نمک‌زار باقی نمی‌ماند. 

خوشبختانه آب رودخانه‌های خشک شیراز، چناراه و سلطان‌آباد در پاییز و زمستان به محیط خشک دریاچه مهارلو جان دوباره می‌دهد. اگر برداشت بی‌رویه از سفره‌های آب زیرزمینی این منطقه و رهاسازی فاضلاب‌های صنعتی به رودخانه‌های منتهی به دریاچه را کنار بگذاریم، تصور کنید آب دریاچه به کلی خشک شود و چیزی جز دشتی پر از نمک باقی نماند! اگر این اتفاق بیفتد وزش باد باعث خواهد شد که ذرات نمک تا کیلومترها آن‌طرف‌تر پیش برود و کشاورزی منطقه را به خطر بیندازد.

دریاچه مهارلو بخشی از منطقه شکار ممنوع مهارلو در شیراز است که در فصل‌های خاصی از سال میزبان پرندگان مهاجر است و گل سر سبد آن‌ها فلامینگوها هستند. علاوه بر فلامینگوها این دریاچه پناهگاه پرندگان مهاجر دیگری مثل آبچلیک، حواصیل، اردک سبز، کاکایی، گیلانشاه بزرگ، مرغابی و … است که در صورت مناسب بودن شرایط دریاچه تا اواسط پاییز هر سال مهمان این منطقه خواهند بود. در اطراف دریاچه دیدن حیواناتی مثل شغال، گربه وحشی، کفتار و روباه هم اصلا دور از انتظار نیست!

بیشتر بخوانید: ۵ بهانه برای شیرازگردی: همه عاشق سفر به شیراز هستند که قدری دلشان آرام بگیرد

مهارلو از نظر اقتصادی برای شهر شیراز و استان فارس بسیار حیاتی و مهم است. شاید به چشم خیلی از ما چندان مهم نباشد، اما مهارلو مهم‌ترین منبع تامین نمک خوراکی و صنعتی استان فارس است. علاوه بر این نوعی جلبک به نام دونالیا سالینا یا کشند قرمز در این دریاچه زندگی می‌کند که از آن برای تولید لوازم‌آرایشی و داروها استفاده می‌شود. کشند قرمز یا همان دونالیا سالینا شاید برای موجوداتی مثل ماهی‌ها یا هر آبزی دیگری سمی و خطرناک باشد، اما در کمال تعجب نوعی میگو به نام آرتمیا که عاشق آب‌های شور است از این جلبک‌ها تغذیه می‌کند. 

چرخه زیست‌محیطی دریاچه مهارلو به همین جا ختم نمی‌شود و در نهایت میگوهای آرتمیا تبدیل به غذای فلامینگوهای مهاجر می‌شوند. از آرتمیا در صنعت پرورش ماهی و تولید ماهی‌های خوراکی و زینتی هم به فراوانی استفاده می‌شود و یک ماده بسیار ارزشمند است.

چه کارهایی می‌‌شود در دریاچه انجام داد؟

دریاچه مهارلو آن‌قدر دیدنی و جذاب است که توریست‌ها و گردشگران خارجی از آن سر دنیا به ایران و شیراز سفر می‌کنند تا آن را از نزدیک ببینند تا بلکه بعدا بتوانند از خاطرات این سفر برای بقیه تعریف کنند. اینجا یک سوژه عکاسی ناب و تمام‌ عیار برای همه آن‌هایی است که دوست دارند عکس‌های خاص و غیرتکراری از طبیعت بگیرند و چیزهایی را تجربه کنند که نظیرش را شاید حتی در خواب هم ندیده باشند!

اگر در فصل بهار مهمان شیراز و دریاچه مهارلو باشید در دامنه کوه نزدیک دریاچه درختان بادام را خواهید دید که شکوفه‌های سفیدرنگ آن‌ها نوید رسیدن فصل بهار را می‌دهند. اگر خوش‌شانس باشید و آب دریاچه در حد معمول و مناسب باشد می‌توانید قایق پدالی کرایه کنید و به جای نشستن کنار دریاچه با قایق به دل آن بزنید. 

روستا و دریاچه مهارلو هر چهارشنبه آخر سال میزبان شمار زیادی از مردم شیراز و اطراف آن هست که برای برپایی جشن چهارشنبه‌سوری خودشان را به نزدیکی دریاچه می‌رسانند.

بهترین زمان رفتن به این دریاچه چه زمانی است؟

توصیه می‌کنیم فصل‌های خنک سال مثل پاییز، زمستان و اوایل بهار را برای سفر به دریاچه مهارلو انتخاب کنید. گرمای تابستان در این ناحیه واقعا آزاردهنده است و دریاچه آب چندان زیادی هم ندارد که بتواند زیبایی‌هایش را به نمایش بگذارد.

بیشتر بخوانید: آبشار مارگون و ماجرای رودخانه‌ای که از دل کوه می‌گذرد

چه وسایلی همراه خود ببریم؟

مهم‌ترین چیزهایی که برای سفر به دریاچه صورتی مهارلو نیاز دارید یک دوربین عکاسی و ذوق و شوق سفر به دیار فارس است. برای راحتی در سفر حتما کفش مناسب بپوشید تا نمک‌هایی که روی زمین را پوشانده‌اند باعث سوزش پاها نشوند.

اینجا در اواسط روز شدت تابش آفتاب زیاد است؛ پس فراموش نکنید که آب آشامیدنی، کرم ضد آفتاب، کلاه و عینک آفتابی به همراه داشته باشید.

کجا اقامت کنیم؟

درست بیخ گوش دریاچه مهارلو می‌توانید از روستای مهارلو دیدن کنید که قدمتی در حد و اندازه دوران صفویه دارد و در زمان‌های قدیم به آن دشت گل می‌گفتند. اگر قصد اقامت در نزدیکی دریاچه را داشته باشید می‌توانید در روستا و خانه بومگردی آن جایی برای ماندن پیدا کنید. گشت‌وگذاری در کوچه‌پس‌کوچه‌های روستا داشته باشید و خانه‌های دیدنی و باغ‌های مملو از درختان بادام آن را از نزدیک ببینید.

یا اینکه می‌توانید در شیراز اقامتگاه یا هتل رزرو کنید. فاصله بین شیراز و دریاچه مناسب است و می‌توانید با چند دقیقه رانندگی خودتان را از شیراز به دریاچه و روستای نزدیک آن برسانید.

برای اجاره انواع اقامتگاه مثل آپارتمان مبله ارزان یا سوئیت در شیراز می‌توانید به وب سایت پینورست سر بزنید و برای زمان مورد نظرتان رزرو انجام دهید.

دیدنی‌های طبیعی و تاریخی اطراف دریاچه مهارلو

در روستای مهارلو چشمه آب‌معدنی وجود دارد که سرشار از گوگرد است و برای مردم روستا و خیلی از گردشگران بسیار ارزشمند است. آن‌ها معتقدند که این چشمه خاصیت شفابخشی دارد و آب آن بیماری‌های پوستی را درمان می‌کند. علاوه بر این می‌توانید در ادامه سفرتان از بقایای کاروانسرای تاریخی شاه عباسی مهارلو، قلعه شاهرخی، گورستان قدیمی روستا و امامزاده خدیجه بانو دیدن کنید.

بیشتر بخوانید: قلات شیراز ؛ اینجا هم بهارش دیدنی است و هم پاییزش

آیا شما تا به حال به شیراز سفر کرده‌اید؟ تا به حال دریاچه مهارلو را از نزدیک دیده‌اید؟ شما هم از دیدن رنگ صورتی آن شگفت‌زده شدید؟ پرنده‌های مهاجر و فلامینگو‌هایی که در دریاچه زندگی می‌کنند را دیدید؟ حتما نظر و تجربه خودتان از دیدن این دریاچه صورتی جالب را برای ما بنویسید.

اگر تصمیم دارید که برای سفر به شیراز یا سایر شهرهای ایران برنامه‌ریزی کنید می‌توانید برای رزرو آنلاین اقامتگاه در تاریخ مورد نظرتان به سایت پینورست سر بزنید. انواع مختلف اقامتگاه با کیفیت خوب و قیمت مناسب در این سایت برای شما گلچین شده است.

محمدرضا قاسم شیرازی

دانشجوی ژنتیک دانشگاه اصفهان - عاشق روانشناسی و نویسندگی
من خستگی ناپذیرم؛ خستگی ناپذیر از سفر کردن، دیدن چیزهای جدید و نوشتن