کویر کاراکال ؛ کویر برنزی در بافق یزد

زمانی که از یزد به سمت کرمان می‌روید، از کنار کویری با نام کاراکال عبور خواهید کرد. نکته‌ی جالبی که شاید از آن اطلاع نداشته باشید شکل کلی این کویر است. کاراکال در عکس‌های هوایی تا حدودی شبیه به نقشه‌ی ایران به نظر می‌رسد. نکته‌ی دیگر این است که این منطقه اساساً به اشتباه کویر نامگذاری شده. با پینورست همراه باشید تا درباره کویر کاراکال بیشتر بدانیم.

معرفی کویر کاراکال

کویر کاراکال در سمت شرق استان یزد و در مناطق حفاظت شده بافق و کالمند قرار گرفته. اگر تصمیم دارید به کاراکال سفر کنید پیشنهاد می‌کنیم تماشای زیبایی‌های راه مثل آسمان تمیز در ترکیب با شن‌های طلایی یا در بعضی قسمت ها مزارع یونجه و گندم و یا حتی نخلستان هایی که در زمینه آسمان آبی خودنمایی می‌کنند را از دست ندهید.

اگر بیشتر دقت کنید ممکن است شترهایی که در بیابان مشغول قدم زدن هستند را هم ببینید. کاراکال پوشش گیاهی قوی ندارد و بیشتر می توان در حاشیه آن گیاهان ماسه‌پسند و شور پسندی مثل تاغ، گز و اسکنبیل را دید. و همین خالی بودن منطقه از پوشش گیاهی که معمولاً چشم ما به آن عادت دارد، تجربه جالبی از آرامش و حظ بصری را به فرد خواهد داد. 

همانطور که می‌دانید بخش زیادی از استان یزد با بیابان پوشیده شده. نام هر منطقه با توجه به تفاوت خصوصیات زمین‌شناسی، متفاوت است و این نام، می‌تواند علاوه بر این‌که ویژگی‌های مهمی از منطقه را مشخص کند  اطلاعات زیادی را هم در اختیار ما قرار دهد.

اهمیت دانستن اطلاعات مربوط به منطقه از این نظر است که از این طریق می‌توانیم نحوه‌ی درست برخورد کردن با منطقه و جانداران درون آن را مواجه شویم و در عین حال می‌توانیم تجربه‌ی بهتری از سفر داشته باشیم.کویر کاراکال تا مدتی پیش، ریگزار صادق آباد نامیده می شد. ولی امروزه، در جهت برندسازی و حفاظت بیشتر، نام این منطقه هم تغییر کرده.

به طور کلی به منطقه‌ای که بارش آن کمتر از ۵۰ میلی متر در سال باشد بیابان گفته می شود. خود بیابان‌ها دسته‌بندی‌های کوچکتری مثل ریگزار یا کویر دارند. به پست‌ترین نقطه بیابان که هیچ ناهمواری ندارد و در آن ترک‌های ناشی از خشکی دیده می شود کویر می گویند.

ریگزارها اما همانطور که از نامش پیداست فضایی از جنس ریگ و  ماسه هستند و در آن تپه‌های شنی وجود دارد که ارتفاع بعضی از آن‌ها حتی به ۳۰ متر هم میرسد. کاراکال امروزی، همان ریگزار صادق‌آباد است و صحیح‌تر است که آن را از این به بعد با نام ریگزار معرفی کنیم.

بیشتر بخوانید: سفر به سرزمین اسرار آمیز کویر لوت؛ اینجا زندگی در جریان است

علت نام‌گذاری ریگزار کارکال

کاراکال نام حیوانی از خانواده‌ی گربه‌سانان است که محل زندگی آن به شمال قزاقستان، آفریقا و برخی مناطق کویری ایران محدود می‌شود. در ایران یکی از مناطقی که بیشترین تعداد گربه‌ی کاراکال در آن وجود دارد ریگزار صادق آباد است و به دلیل اینکه این گونه حیوان تا حدودی در معرض انقراض قرار دارد با تغییر نام این منطقه سعی شده که توجه افراد به این گربه‌سان جلب شود.

کاراکال به نام‌های سیاه گوش یا منگوله گوش هم خوانده می‌شود و در گذشته پروانه، پروانک، فرانک یا شاطرشیر نامیده می‌شده. این نام‌گذاری ها به خاطر ویژگی‌های ظاهری یا شخصیتی این حیوان است.

کاراکال، گربه ای با رنگ زرد شنی متمایل به قرمز است که زیر بدن او با موهای سفید رنگ پوشیده شده. گوش‌های بزرگ و مثلثی شکلی دارد که  نوک آن‌ها پوشیده از موهای سیاه است و خط سیاه باریکی از چشم ها به سمت دهان کشیده شده.

کاراکال گربه‌ای کوچک، با دست و پای تقریبا بلند و بسیار قوی است. وزن کم، سرعت زیاد و قدرت فراوان دست و پای این حیوان به همراه بینایی فوق العاده و بویایی قوی او کمک می کند که شکارچی ماهری باشد. همین مهارت او در شکار باعث ارتباط نزدیکی  بین این حیوان و شیر شده. این ارتباط به این شکل است که کاراکال با مشام تیزی که دارد به گونه‌ای راهنمای شیر به سمت شکار  می‌شود و از طرفی شیر، پس از سیر شدن، کاراکال از غذای او تغذیه می‌کند.

بیشتر بخوانید: کویر ورزنه ؛ هیجان‌انگیزترین کویر ایران

کاراکال‌ها همچنین هوش فراوان و قابلیت رام شدن  بسیار زیادی دارند. این ویژگی ها باعث شده که از دوره باستان انسان‌ها، این حیوان را به عنوان حیوان شکاری تربیت کنند. البته کاراکال برای شکار، بیشتر به سمت حیوانات کوچکی مثل خرگوش، غزال، موش، بره های کوهی و پرنده ها می‌رود. بنابراین برای استفاده به عنوان حیوان شکارچی ‏یوز همیشه در اولویت بوده.

با این حال دیده شده که کاراکال برای گرفتن شکارهای پرنده، از حالت ثابت و بدون دویدن تا ارتفاع 2 متری هم بپرد. همین قابلیت پریدن، در گذشته برای انسان‌ها بهانه‌ای برای برپایی مسابقه‌ای با نام کبوتری یا کاراکال بوده که در آن کاراکال ها در تعداد شکار کبوتر با یکدیگر رقابت می‌کردند.

تغییرات آب و هوا و در نتیجه آن از بین رفتن پوشش گیاهی بیابان ها و پایین آمدن سطح آب های زیرزمینی باعث شده طعمه‌های کاراکال ها کمتر شود و در نتیجه این گونه نیز تا حدودی در معرض انقراض قرار بگیرد.

مسیر دسترسی

اگر تصمیم به سفر به ریگزار کاراکال  از یزد را دارید. در جاده ای که به سمت کرمان راه دارد شروع به حرکت کنید و در بزرگراه بافق- یزد  مسیر خود ادامه دهید. پس از رسیدن به بافق،  وارد شهر شوید و در  اواسط بلوار اصلی شهر  به سمت چپ بپیچید.  بعد از عبور از روستاهای باقرآباد و صادق آباد، درست در جایی که روستا به پایان میرسد تپه‌های ماسه‌ای خودنمایی می کنند.

 در صورتی که از هر شهر دیگری تصمیم به سفر به سمت کاراکال دارید در ایستگاه اتوبوس یا قطار مربوط به شهر بافق پیاده شوید و  ادامه مسیر را با ماشین های سواری طی کنید.

روی نقشه ببینید!

تفریحات در ریگزار کاراکال

ریگزار کاراکال به خاطر دور بودن از مناطق پر ازدحام، آلودگی نوری و صوتی ندارد. این ویژگی‌ها باعث شده این بخش از کویر برای رصد آسمان مناسب باشد. تپه‌های ماسه‌ای که گاهی ارتفاع آن‌ها تا 50متر می‌رسد هم در روز منظره‌ی زیبایی دارد هم در شب، شن‌های آفتاب خورده محل مناسبی برای دراز کشیدن و تماشای ستاره‌ها هستند. درختان نخل، انار و باغ‌های پسته، کمی دورتر از ریگزار، در آبادی‌های صادق‌آباد و باقرآباد، روزها مناظر زیبایی را می‌سازد.

برای کسانی که به تفریحات دسته‌جمعی علاقه دارند، توصیه می‌کنیم به  مجموعه رفاهی شهید برزگری، در حاشیه‌ی ریگزار کاراکال سر بزنند. این مجموعه رفاهی فضای مناسبی برای تفریحاتی مثل شتر سواری، موتور سواری، والیبال ساحلی، آفتاب گرفتن و سافاری فراهم کرده. علاوه بر این خدماتی مثل  پارکینگ، سرویس بهداشتی و سوئیت هایی برای شب‌مانی در اختیار گردشگران قرار می‌دهد.

بیشتر بخوانید: کویر مرنجاب؛ از تپه‌های شنی تا کاروانسرای تاریخی

کمی قبل‌تر از ریگزار کاراکال، در روستای باقرآباد، قلعه‌ای وجود دارد که قدمت آن به دوره‌ی قاجار می‌رسد. هدف از ساخت این قلعه، ایجاد فضایی برای پناه گرفتن در برابر طوفان‌های شن رایج در منطقه بوده. در سال‌های اخیر، این قلعه به یکی از بزرگ‌ترین اقامتگاه‌های بومگردی ایران تبدیل شده.

چند توصیه خیلی مهم قبل از سفر

به طور کلی زمان مناسب برای سفر به هر کویری از ابتدای پاییز تا ابتدای بهار است. البته در این بازه‌ی زمانی زمستان‌های کویر برای کسانی که آب و هوای بسیار سرد و خشک عادت ندارند می‌تواند گاهی حتی خطرناک باشد. چرا که بادهای شدید، طوفان‌های شن و اختلاف دما در بیابان می‌تواند به شکل باور نکردنی آزاردهنده شود. بنابرین برای افراد مبتدی که تصمیم به دیدن کویر دارند پیشنهاد می‌کنیم که در روزهای ابتدای پاییز از کاراکال دیدن کنند.

ریگزار کاراکال جزو مناطقی است که پیمایش آن تقریبا ساده و در بیشتر قسمت های آن آنتن‌دهی موبایل راحت است. با این حال بهتر است توصیه های عمومی در سفر به مناطق بیابانی و پیمایش کویر و‏ ریگزار را رعایت کنید.

به طور مثال اگر تصمیم به شب‌مانی  و کمپ کردن در این منطقه را دارید، حتماً زیرانداز مناسب، کیسه خواب و چادر مناسب به همراه داشته باشید. آب کافی بنوشید و مقداری آب نیز به عنوان ذخیره نگه دارید. در صورتی که بدون راهنمای محلی و مسلط به منطقه سفر می کنید حتماً از موقعیت جغرافیایی خود و همراهانتان مطلع باشید.

در ریگزار کاراکال، به خاطر جنس زمین، راه رفتن کمی دشوار است و احتیاج به نیروی زیادی دارد. و کسانی که دچار مشکل قلبی هستند و یا قدرت بدنی زیادی ندارند  باید به این نکته توجه کنند.

بیشتر بخوانید: کویر مصر؛ از چاه یوسف تا تپه‌های شنی و آسمان پر ستاره

 نکته دیگری که باید در مناطق کویری رعایت کنیم احترام به محیط زیست منطقه است.

 صداهای بلند و یا نورهای بسیار شدید می‌تواند حیوانات موجود در منطقه را بترساند. علاوه بر این سعی کنید سوخت مورد نیاز برای روشن کردن آتش را به همراه داشته باشید تا نیاز نباشد که از گیاه‌های کویری استفاده کنید. این گیاه‌ها  جزو زنجیره غذایی حیوانات منطقه هستند. علاوه بر این در طول زمان تبدیل به خاک می شوند و حیاط  کویر را ادامه می دهند.

اگر تا به حال به کویر کاراکال سفر کرده‌اید، به نظر شما این کویر چه فرق‌های مهمی با کویرهای دیگر منطقه یزد و کرمان دارد؟ برای رفتن به این کویر باید چه نکته‌هایی را رعایت کرد؟ اگر تجربه‌ای دارید که به نظرتان خواندن آن به درد دیگر مسافرهای این کویر می‌خورد حتما برای ما در بخش نظرات همین مطلب بنویسید.

در ضمن اگر کویرگرد هستید به نظرتان به جز کاراکال چه کویرهای دیگری در منطقه یزد و کرمان هستند که ارزش دیدن را دارند؟

دنا منتظر

من دنا هستم.
شیراز به دنیا اومدم، اصفهان بزرگ شدم و یزد درس خوندم.
رشته‌م گردشگری بوده و عاشق آشپزی، سفر و داستان تعریف کردنم.
همه اینا باعث شده مشتاق بشم به اینکه با نوشتن داستان‌هام رو برای آدم‌ها تعریف کنم.