شاهاندشت ؛ طبیعت‌گردی در آمل

همین‌طور که مشغول زیر و رو کردن شبکه‌های اجتماعی هستید ناگهان چشمتان به تصاویری از طبیعت زیبای کشورمان می‌افتد. گاهی اوقات برای چند ثانیه خودتان را در آن‌جا تصور می‌کنید؛ ولی چون درگیر ماجراهای زندگی هستید و مشغله‌های کاری ذهنتان را غرق کرده بی‌خیال سفر و تفریح می‌شوید. اما امروز برای طبیعت‌دوستان خصوصا آن‌هایی که وقتشان محدود است مقصدی را در نظر گرفته‌ایم که هم مسیر دسترسی مناسب و سر به راهی دارد و هم بهشتی از دیدنی‌های تاریخی و طبیعی است. با ما در پینورست همراه باشید تا روستای شاهاندشت را به شما معرفی کنیم.

معرفی روستای شاهاندشت

روستای شاهاندشت یا شونا دشت که در بین محلی‌ها به شوندشت هم معروف است از ییلاق‌های بخش لاریجان شهرستان آمل در استان مازندران است.

این روستا حدود 1500 متر از سطح دریا ارتفاع دارد و فاصله آن از آمل 73 کیلومتر و از تهران حدود 121 کیلومتر است. اگر بخواهیم خیلی سریع فهرستی از جذاب‌ترین مناطق اکو توریسم کشورمان تهیه کنیم قطعا استان مازندران تعداد زیادی نماینده در این لیست خواهد داشت.

شاید از بین همه گزینه‌های این لیست بتوانیم شاهاندشت مازندران را به عنوان یکی از 5 گزینه برتر انتخاب کنیم.

شاهاندشت هم از نظر خصوصیات تاریخی و هم از جهت ویژگی‌های طبیعی واقعا حرفی برای گفتن باقی نمی‌گذارد. اینجا در مسیر جاده هراز و در نزدیکی سه جاذبه بسیار پرطرفدار دیگر این محدوده یعنی جنگل الیمستان، فیلبند و آبشار شیرگاه قرار دارد. بر اساس آخرین سرشماری مرکز آمار که در سال ۱۳۹۰ انجام شد جمعیت این روستا۴۵۰ نفر بوده است؛ پس با یک روستای کوچک و در عین حال دنج طرف هستیم.

بیشتر بخوانید: جنگل الیمستان ؛ سفر فراموش نشدنی به طلای سبز مازندران

علی‌رغم کوچک بودن روستا می‌توانیم تعدادی از بهترین جاذبه‌های طبیعی و تاریخی استان مازندران و حتی کشورمان مثل آبشار شاهاندشت، قلعه ملک بهمن، غار الیاس و … را  در این روستا و حوالی آن از نزدیک ببینیم.

به خاطر خصوصیات طبیعی خاص این‌جا  در زمان‌های قدیم به عنوان منطقه‌ای ییلاقی برای تفریح شاهان ایرانی از جمله شاه‌عباس صفوی بوده، به خاطر همین هم نامش شاهاندشت است.

تاریخچه روستا

باوجود اسم روستا و آثار تاریخی که قدمت آن‌ها به چندین قرن می‌رسد متوجه خواهیم شد که شاهاندشت از همان زمان‌های قدیم موردتوجه بوده و گنجینه تاریخی پرباری دارد.

قدمت این روستا حدود 3500 سال است و می‌توان آن را به عنوان یکی از تاریخی‌ترین روستاهای شمال کشور  نام برد. طی سال‌های اخیر کتیبه‌های سنگی با خط کوفی در روستا پیدا شده که نشان می‌دهند این روستا قدمتی چند هزار ساله در حد مادها و آماردها دارد.

فرهنگ روستا و معماری خانه‌ها

قدم زدن در کوچه‌پس‌کوچه‌های روستا می‌تواند شما را بیشتر با مردم روستا و معماری خانه‌ها آشنا کند. هرچند جمعیت روستا کم است اما مردم روستا بسیار خوش‌برخورد و خوش‌سخن هستند. 

معماری خانه‌های روستا تقریبا مشابه با سایر خانه‌هایی است که در مازندران و شمال کشور می‌بینید؛ اما روستا پر از خانه باغ‌های قدیمی و خالی از سکنه است. خیلی از خانه‌های روستا به شکل ویلا در آمده‌اند و ساکنین آن‌ها به‌صورت فصلی به روستا آمده و در آن‌ها ساکن می‌شوند. معمولا جمعیت روستا در بهار و تابستان در بیشترین میزان ممکن است و با از راه رسیدن پاییز و زمستان و سرد شدن هوا اهالی شاهاندشت به نقاط دیگر نقل مکان می‌کنند.

راستی برای اقامت در شهرهای شمالی ایران می‌توانید به سایت پینورست سر بزنید و در آن بهترین اقامتگاه‌ها را پیدا کنید. اگر دنبال اجاره ویلا ساحلی، بومگردی یا هرنوع دیگری از اقامتگاه باشید این‌جا پیدا خواهید کرد.

بیشتر بخوانید: اجاره ویلا روزانه شمال ؛ ۸ ویلا برای جمع‌های دوستانه

سوغات ؛ این‌جا بهترین گردوهای مازندران را دارد.

شاهاندشت در یک منطقه کوهستانی و سرد قرار دارد و خاک حاصل خیر این منطقه باعث شده تا یکی از بهترین گردوهای مازندران در این منطقه کشت بشود. البته علاوه بر گردو در باغ‌های این روستا آلبالو، گیلاس، تمشک، گلابی، زردآلو، شاه‌توت، سیب و گیلاس هم به عمل می‌آید. اگر به این روستا سفر کردید فراموش نکنید که سراغ سوغاتی‌های خوشمزه را از اهالی روستا بگیرید.

علاوه بر گردو و میوه‌های رنگارنگ می‌توانید مزه نان کوهی و نان مخصوص مردم مازندران با انواع سبزی کوهی را هم در سفر به روستای شاهاندشت امتحان کنید.

اگر به جمع‌آوری گیاهان دارویی با خواص ویژه علاقه دارید در روستای شاهاندشت می‌توانید بیش از300 گونه گیاهی از جمله زرشک، پونه، سماق، گلپر، كما، چای كوهی، گزنه، آويشن، كاكوتی و شیرین‌بیان را پیدا کنید.

بیشتر بخوانید: بلیران ؛ روستای رویایی در آمل

دیدنی‌های روستا که حتما باید ببینید

تکیه شاهاندشت

در روستا به تکیه‌ای بر خواهید خورد که برای مردم خیلی با ارزش و محترم است. تکیه شاهاندشت در دوره قاجار با استفاده از چوب و خشت ساخته شده است و با وجود ظاهر ساده و بی‌آلایشی که دارد؛ ولی به عنوان یک اثر ارزشمند در سال 1382 به فهرست آثار ملی کشورمان اضافه شده است. 

آبشار شاهان‌دشت

آبشار زیبا و بزرگ شاهاندشت محبوب‌ترین جاذبه طبیعی این روستا است که به عنوان بزرگ‌ترین آبشار استان مازندران هم شناخته می‌شود. این آبشار پر آب و دائمی در جنوب جاده هزار قرار دارد و هنگام عبور از جاده هزار در حوالی کیلومتر  110 می‌توانید آن را تماشا کنید. آبشار از کنار قلعه ملک بهمن که روی یک ‌کوه هرمی شکل مشرف به روستای شاهاندشت قرار دارد به پایین می‌ریزد. آبشار اصلی شاهاندشت 51 متر ارتفاع دارد و جالب است بدانید که آبشار شاهاندشت درمجموع از هشت آبشار تشکیل شده.

برج سی شاهاندشت

یکی از بناهای تاریخی که قدمت روستا را برای ما مشخص می‌کند برج سی یا گنبد سی شاهاندشت است. این برج مربوط به پیش از ورود اسلام به ایران است و در تاریخ 7 مرداد 1382 به فهرست آثار ملی کشور اضافه شده است.

قلعه ملک بهمن

قلعه ملک بهمن که به ملک قلا هم معروف است ظاهرا به نام ملک بهمن آخرین سلطان لاریجان نام‌گذاری شده است و مربوط به پیش از اسلام است. قدمت این قلعه تاریخی بیش از 3 هزار سال تخمین زده می‌شود. این قلعه عظیم که از قلعه‌های بزرگ البرز و کشور است در همسایگی آبشار شاهاندشت قرار دارد و در ساخت آن از لاشه‌سنگ‌های بزرگ و کوچک و ملات گچ و ساروج استفاده شده است.

قلعه ملک بهمن بر روی صخره‌ای که 220 متر نسبت به اراضی شاهاندشت اختلاف ارتفاع دارد ساخته شده است و متعلق به حکام پادوسبانیان بوده است که به رویان، نور، کجور و رستمدار حکومت داشته‌اند. به گفته منابع تاریخی این قلعه مستحکم در سال 1005 شمسی به دستور شاه‌عباس صفوی فتح شده است.

غار الیاس تنگه

یکی از دیدنی‌های بکر و کمتر دیده شده شاهاندشت غار الیاس تنگه است. ازآنجاکه این غار در منطقه‌ای قرار گرفته که در آن آرامگاهی به نام درویش الیاس وجود دارد؛ بنابراین اسم آرامگاه را بر روی غار هم گذاشته‌اند! البته مردم محلی از اسم آس تنگه برای این غار استفاده می‌کنند! 

روی دیوارها و سقف غار می‌توانید ستون‌ها، آبشار سنگ‌ها، چکنده‌ها و چکیده‌های بسیار زیبایی را ببینید که شکوه غار را به اوج رسانده‌اند ولی تعداد زیادی از استالاگمیتها و استالاکتیتهای داخل غار توسط بازدیدکنندگان تخریب و نابود شده‌اند! فاصله روستا تا غار حدود 2 کیلومتر است.

بیشتر بخوانید: آبشار کلیره، تجربه دلچسب خنکای بهار 

بهترین زمان برای سفر

شاهاندشت یک منطقه کوهستانی است که پاییز و زمستان‌های خیلی سرد دارد و به همین دلیل بعضی از ساکنین روستا در این موقع از سال ترجیح می‌دهند جای دیگری را برای سکونت انتخاب کنند. بنابراین بهترین زمان برای سفر به این روستا نیمه اول سال خصوصا فصل بهار است.

توصیه‌های ضروری و وسایل مورد نیاز

در شاهاندشت اقامتگاه و هتل وجود ندارد؛ بنابراین باید برای اقامت در روستا از خانه‌های محلی و یا از آلاچیق‌ها و محل‌هایی که برای نصب چادر در نظر گرفته شده‌اند استفاده کنید. اگر برای اقامت در روستا به فکر استفاده از چادر هستید حتما چادر مناسب و کیسه‌خواب به همراه داشته باشید.

ترجیحا خوراکی و آب آشامیدنی به همراه داشته باشید؛ اما می‌توانید از مغازه‌های روستا نیز خوراکی و اقلام ضروری مورد نیاز را تهیه کنید. برای گشت‌وگذار در روستا بهتر است از کفش مناسب پیاده‌روی استفاده کنید تا پیاده‌روی برایتان عذاب‌آور نباشد.

بیشتر بخوانید: شاهان دشت، بلندترین آبشار مازندران کجاست؟

مسیر دسترسی

برای دسترسی به روستای شاهاندشت باید مسیر جاده هراز را در پیش بگیرید. فاصله روستا از تهران و آمل به ترتیب 121 و 73 کیلومتر است. 

اگر از تهران به سمت روستا حرکت می‌کنید پس از طی حدود 110 کیلومتر به منطقه گزنک و روستای شنگلده خواهید رسید. در اینجا باید با استفاده از پل فلزی وارنا که مسیر دسترسی به سمت دیگر رودخانه است از روی رودخانه هراز عبور کنید و مسیر جاده آسفالته خلاف جهت رودخانه را در پیش بگیرید تا در نهایت به روستا برسید.

شما از طبیعت بکر مازندران کجاها را دیده‌اید؟ جاهای دیدنی اطراف شاهاندشت را می‌شناسید؟ آبشار زیبای آن را دیده‌اید؟ از طبیعت‌گردی این روستا خاطره یا تجربه‌ای دارید؟ با ما به اشتراک بگذارید.

محمدرضا قاسم شیرازی

دانشجوی ژنتیک دانشگاه اصفهان - عاشق روانشناسی و نویسندگی
من خستگی ناپذیرم؛ خستگی ناپذیر از سفر کردن، دیدن چیزهای جدید و نوشتن