بوژان ؛ اینجا را با ماسوله اشتباه نگیرید!

با نگاه به آمار و ارقام فضای مجازی متوجه می‌شویم که حدود 37 هزار روستا در کشورمان داریم و از این بین چیزی حدود 465 روستا به‌عنوان روستاهای هدف گردشگری شناخته می‌شوند. یکی از روستاهای خاص، دیدنی و درعین‌حال تاریخی کشورمان در نزدیکی نیشابور در استان خراسان رضوی قرار دارد. با ما همراه باشید تا درباره روستای زیبا و سرسبز بوژان صحبت کنیم و نگاهی به حال و هوای این روستا، مردم آن، دیدنی‌های آن و … داشته باشیم.

درباره روستای بوژان چه می‌دانید؟

روستای بوژان که با نامهای بژ، بجو یا بژو هم شناخته می‌شود از توابع بخش مرکزی شهرستان نیشابور است که در فاصله 20 کیلومتری نیشابور و حدود 150 کیلومتری مشهد قرار دارد. این روستا ازلحاظ موقعیت جغرافیایی در شمال شرق نیشابور و در ارتفاعات جنوبی رشته‌کوه بینالود قرار گرفته و از اطراف به روستاهای سوقند، دربهشت، بوژآباد و حصار محدود شده است.

ارتفاع زیاد روستا از سطح دریا و قرار گرفتن آن در نزدیکی رشته‌کوه بینالود در کنار معماری پلکانی خاص و جذاب روستا و طبیعت بی‌نظیر اطراف همگی دست‌به‌دست هم داده‌اند تا بوژان تبدیل به یکی از بهترین مقاصد گردشگری استان خراسان رضوی بشود. بوژان با بیش از 1200 هکتار وسعت در ارتفاع 1600 متری از سطح دریا قرار دارد و همین موجب شده است تا شاهد آب‌وهوای کوهستانی با زمستان‌های سرد و تابستان‌های معتدل در این منطقه باشیم.

سفر به بوژان و تماشای این روستای زیبا شمارا یاد بقیه روستاهای پلکانی کشورمان که معروف‌ترین آن‌ها ماسوله است می‌اندازد! با تماشای روستا از دوردست متوجه می‌شوید که خانه‌ها به‌صورت پلکانی بالای یکدیگر قرار گرفته‌اند و سقف هر خانه حیاط خانه بالادستی است. درختان سرسبز خصوصا در نیمه اول سال همه جای روستا را پر کرده‌اند و جلوه بسیار زیبایی به این روستای دیدنی و جذاب بخشیده‌اند.

بیشتر بخوانید: دره هفت غار واقعا هفت غار دارد؟

چرا این روستا بوژان نام گرفته است؟ اگر بخواهیم خلاصه بگوییم باورها و دلایل مختلفی برای نام روستای بوژان وجود دارد که تقریبا هیچ‌کدام از آن‌ها صد در صد ثابت شده نیست! به‌عنوان مثال برخی می‌گویند علت این اسم وجود گیاهی به نام بوژانه است که در حوالی روستا رشد می‌کند و بوی تند آن موریانه‌ها را فراری می‌دهد. عده‌ای دیگر می‌گویند که بوژ در فرهنگ دهخدا به معنی گرداب یا سیلاب سهمگین است و وقتی با پسوند ان ترکیب می‌شود تبدیل به بوژان یعنی محل سیلاب‌های سهمگین می‌شود. همچنین بوژان به معنی درختان پر از شکوفه و گل در فصل بهار نیز هست و احتمالا به خاطر سرسبزی و زیبایی روستا این نام را بر روی آن گذاشته‌اند.

نگاهی به تاریخچه، معماری و فرهنگ مردم روستای بوژان

ابتدای مطلب اشاره کردیم که بوژان هم یک روستای زیبا و سرسبز با آب‌وهوای عالی و هم یک منطقه تاریخی بااهمیت بالا است. سه مورد سیل وحشتناک در این روستا اتفاق افتاده که اولین آن‌ها حدود 7 قرن پیش و آخرین مورد سال 1365 بوده است. علاوه بر سیل‌های سهمگین، سقوط یک هواپیمای مسافربری در سال 1365 که همه مسافران آن فوت کردند نیز باعث شد تا بوژان دیگر رونق گذشته را نداشته باشد؛ تا اینکه اهالی روستا رفته‌رفته به اینجا بازگشتند و با کمک هم روح دوباره به این روستای بکر و زیبا بخشیدند. اینکه بعضی از مردم، بوژان را یک روستای ترسناک و طلسم شده می‌دانند اصلا با عقل جور در نمی‌آید!

مردم روستا از قدیم همگی مسلمان شیعه بوده‌اند و اکثرا به شغل‌های کشاورزی، دام‌پروری و یا تولید صنایع‌دستی مثل قالی و فرت مشغول هستند. جمعیت روستا در طول سال متغیر است؛ مثلا با شروع فصل زمستان و سرد شدن هوا حدود 3 هزار نفر از اهالی روستا به شهر می‌روند و با از راه رسیدن بهار دوباره به روستا برمی‌گردند. ساکنین روستای بوژان باوجود گذشت سالیان سال هنوز هم متعهد به آداب‌ورسوم و سنت‌هایشان هستند و هرساله مراسم‌های خاص و جالبی مثل رقص چوب و شمایل خوانی محرم را برگزار می‌کنند.

معماری روستا و مدل کنار هم قرار گرفتن خانه‌ها ما را یاد ماسوله در استان گیلان یا حتی روستای معروف دیزباد در همان نزدیکی نیشابور می‌اندازد!

حتی از فاصله دور و بلندی‌های اطراف روستا هم که نگاه کنید متوجه خواهید شد که بافت مسکونی روستای بوژان در حاشیه رودخانه به دو قسمت جدا از هم تقسیم شده است. خبری از نظم در کوچه‌پس‌کوچه‌های روستا نیست و خانه‌های روستا ترکیبی از ساختمان‌های جدید و قدیمی هستند که با استفاده از شیوه معماری خاصی ساخته شده‌اند.

ازآنجاکه زمین‌های روستا اکثرا دارای شیب هستند و فضای کافی برای ساخت خانه در اختیار نبوده است می‌بینیم که خانه‌ها به‌صورت پلکانی و اکثرا به شکل دوطبقه ساخته شده‌اند. طبقه پایین به‌عنوان محل نگهداری دام و علوفه دام استفاده می‌شود و طبقه بالا محل زندگی اهل خانه است.

بیشتر بخوانید: آرامگاه عطار نیشابوری ؛ یادبودی برای بزرگ‌مرد ادبیات فارسی

تفریحات و دیدنی‌های اطراف

باوجوداینکه بوژان یک روستا در حاشیه کوه است؛ اما اندازه یک شهر بزرگ دیدنی دارد! وقتی وارد بوژان می‌شوید در کنار گشت‌وگذار در دل طبیعت بی‌نظیر روستا بخشی از وقتتان را هم صرف بازدید از جاهای دیدنی روستا بکنید. رودخانه بوژان که 10 کیلومتر طول دارد و از کوه‌های بالادست سرچشمه می‌گیرد در طول مسیر آبشارهای کوچک و بزرگ زیادی تشکیل می‌دهد که معروف‌ترین آن‌ها آبشار بوژان با ارتفاع 15 متر در 6 کیلومتری روستا است. برای رفتن به آبشار باید حتما از راهنمای محلی کمک بگیرید تا گم نشوید!

علاوه بر رودخانه و آبشار و منظره پلکانی و سرسبز روستا حتما به تخت هلاکوخان، بازه صدر با درخت کاج معروفش، مرغزار دره با انبوهی از درختان گردو، چشمه معروف کلاغ چین، خرمنگاه و خانه شیطان، محله میان، منطقه کال عرب، آرامگاه امامزاده سلیم و امام‌زاده خواجه گل علی سر بزنید و عکس‌های به‌یادماندنی بگیرید.

علاوه بر گشت‌وگذار و طبیعت‌گردی در کنار عکاسی می‌توانید دست‌به‌کار شده و از گیاهان محلی اطراف روستا بچینید. حدود یک‌چهارم گیاهانی که در روستای بوژان رشد می‌کنند دارای خواص درمانی هستند.

خبر خوب برای علاقه‌مندان به کوه‌نوردی اینکه به دلیل موقعیت بسیار مناسب بوژان می‌توانید از اینجا به ارتفاعات قله شیرباد، کلمیش، دریاچه مرتفع و زیبای چشمه سبز، خط الراس پایور و … دسترسی داشته باشید.

بیشتر بخوانید: هفت حوض مشهد ؛ سفر به دل کوهستان

توصیه‌های ضروری و لوازم موردنیاز

هوای نیشابور به این صورت است که شما باید انتظار تابستان‌های گرم و خشک و زمستان‌های سرد را داشته باشید؛ اما میانگین دمای هوا در بوژان 5 تا 10 درجه سردتر از نیشابور است. بهترین زمان برای سفر به این روستای زیبا بهار و تابستان است؛ چون هوا معتدل رو به خنک است و خبری از گرمای هوا نیست. حتی‌الامکان در زمستان به این روستا سفر نکنید؛ چون هوا خیلی سرد است و بیشتر ساکنین خود روستا هم به شهرهای اطراف نقل مکان می‌کنند.

اگر قصد اقامت در روستای بوژان را دارید بهتر است از قبل به دنبال محل مناسب بگردید. اقامتگاه‌های بومگردی روستا، خانه معلم و کمپینگ در دل طبیعت گزینه‌های مناسبی به نظر می‌رسند. البته اگر قصد رزرو هتل دارید می‌توانید به هتل‌های نیشابور در 20 کیلومتری بوژان نگاهی بیندازید.

امکانات نسبتا خوبی در روستای بوژان برای مسافران و گردشگران وجود دارد؛ اما برای اینکه با خیال راحت سفر کنید توصیه می‌کنیم لوازم ضروری مثل کفش مناسب، تجهیزات صخره و کوهنوردی (اگر حرفه‌ای هستید)، چادر مناسب برای کمپینگ، لباس گرم و مقداری آب و غذا به همراه داشته باشید.

بیشتر بخوانید: مرکز خرید پروما ؛ یکی از پاساژهای مدرن مشهد

مسیرهای دسترسی

برای رفتن به بوژان باید از هرکجا که هستید خودتان را به شهر نیشابور در 124 کیلومتری غرب مشهد برسانید. از نیشابور دو مسیر به سمت بوژان وجود دارد که جاده باغرود و جاده بوژان نام دارند. 

مسیر اول: جاده بوژان در بزرگراه مشهد نیشابور قرار دارد و شمارا مستقیما به روستای بوژان می‌رساند. این مسیر تماما آسفالته حدود 28 کیلومتر طول دارد و از کنار روستاهایی مثل حمیدآباد، حصار و فوشنجان عبور می‌کند.

مسیر دوم: مسیر جاده باغرود حدود 20 کیلومتر طول دارد. برای رفتن به جاده باغرود باید خودتان را به میدان امام رضا یا همان میدان باغرود برسانید. 

شما به این روستا سفر کرده‌اید؟ از تفریخات آن خبر دارید؟ دیدنی‌های کمتردیده‌شده مشهد را گشته‌اید؟ از تجربه خود برای ما بنویسید  دیدنی‌های کمترشناخته‌شده مشهد را به دیگران پیشنهاد دهید.

راستی مشهد مقصد مجبوب ایرانی‌هاست. اگر برنامه سفر به مشهد را دارید برای اجاره سوئیت مشهد نزدیک حرم وارد سایت پینورست شوید و بهترین سوئیت خود را پیدا کنید و به راحتی آن را رزرو کنید.

محمدرضا قاسم شیرازی

دانشجوی ژنتیک دانشگاه اصفهان - عاشق روانشناسی و نویسندگی
من خستگی ناپذیرم؛ خستگی ناپذیر از سفر کردن، دیدن چیزهای جدید و نوشتن