تنگه ارغوان ؛ تابلو نقاشی طبیعت

وقتی معنی کلمه تنگه را جست‌وجو می‌کنیم در بیشتر منابع تنگه به عنوان یک دره عمیق و کوچک یا گذرگاه باریک معرفی شده است. ما در ایران کلکسیون کاملی از انواع و اقسام تنگه‌ها را داریم که هرکدام با توجه به ویژگی‌های منحصربه‌فردی که دارند بسیار تماشایی و دیدنی هستند. تنگه ارغوان یکی از این تنگه‌های دیدنی است.

اگر به غرب کشور سفر کنیم تعداد این تنگه‌ها بیشتر هم می‌شود. امروز به استان ایلام در غربی‌ترین نقطه کشورمان سفر می‌کنیم تا شما را با دیدنی معروف و بی‌نظیر این استان یعنی تنگه ارغوان آشنا کنیم.

معرفی تنگه ارغوان

استان ایلام معرف حضور همه هست. ایلام یک استان نسبتا جوان است و حدود 45 سال پیش نام استان را به خود گرفته است. ایلام از استان‌های جنگلی کشور است. شمال این استان دارای اقلیم کوهستانی و زمستان‌های سرد است؛ اما در جنوب دشت‌های وسیعی وجود دارد و شما تابستان‌هایی گرم را تجربه خواهید کرد. تعداد دیدنی‌های طبیعی و تاریخی ایلام زیاد است؛ اما تنگه ارغوان انتخاب امروز ما است تا شما را کمی از حال‌و‌هوای رفتن به جاهای تکراری دور کنیم و به تماشای چیزهای جدید تشویق کنیم.

تنگه ارغوان در 3 کیلومتری شمال شرقی مرکز استان ایلام یعنی شهر ایلام و در مسیر تنگه قوچعلی و ورودی شمالی مسیر کرمانشاه به ایلام قرار دارد. این تنگه که می‌توانیم از آن به عنوان تابلوی نقاشی طبیعت یاد کنیم یکی از مناطق جنگلی و تفریحی حوالی شهر ایلام محسوب می‌شود و تحت حفاظت و نظارت دهستان میشخاص (میه خاص) قرار گرفته است. 

بیشتر بخوانید: تنگه کافرین ؛ اینجا از وسط فیلم‌های ایندیانا جونز بیرون آمده است!

تنگه ارغوان چندان شباهتی به تنگه ندارد و شاید بهتر بود که آن را با نام دره ارغوان می‌شناختیم؛ چون اینجا یک دره وسیع با دیدنی‌های چشم‌نواز است و نه یک تنگه باریک و عمیق. در واقع تنگه ارغوان یک دره‌ بزرگ است که در نوع خودش یکی از زیباترین و پراهمیت‌ترین مناطق حفاظت‌شده‌ استان ایلام محسوب می‌شود. این تنگه که میزبان گونه‌های کمیاب و در حال انقراض است در گذشته با نام تنگه گاوز هم شناخته می‌شد؛ اما با گذشت زمان نام آن به تنگه ارغوان تغییر پیدا کرد.

مسیر دسترسی

خب مشخص است که برای دیدن تنگه ارغوان باید به استان ایلام سفر کنید. فاصله ایلام از تهران 642 و از اصفهان در مرکز کشور 655 کیلومتر است. وقتی‌که وارد ایلام شدید باید از مرکز شهر تا تنگه حدود ۲۰ دقیقه رانندگی کنید. در ایلام باید از سمت شمال یا شمال شرق شهر وارد یکی از خیابان‌های رسالت یا انقلاب بشوید و مسیر جاده کمربندی منتهی به تنگه که تقریبا 3 کیلومتر تا شهر فاصله دارد را در پیش بگیرید. 

راستی اگر می‌خواهید برای دیدن تنگه ارغوان راهی ایلام شوید می‌توانید همین حالا با رزرو اقامتگاه در پینورست خیال خودتان را از بابت محل اقامت راحت کنید.

پوشش گیاهی تنگه ارغوان 

این تنگه حدود 170 هکتار وسعت دارد و علاوه بر میزبانی از گونه‌های کمیاب و در حال انقراض می‌بینیم که در گوشه‌و‌کنار آن رودخانه و چندین چشمه هم وجود دارد. ترکیب این پوشش گیاهی بی‌نظیر و بسیار خاص و کمیاب که در هیچ کجای دیگر پیدا نخواهید کرد با صدای آب رودخانه و چشمه‌ها و البته پرنده‌هایی که اینجا را به عنوان خانه انتخاب کرده‌اند، همگی دست‌به‌دست هم داده‌اند تا اینجا به یک جاذبه تمام‌عیار برای همه فصول سال خصوصا بهار و تابستان تبدیل بشود.

در تنگه ارغوان دیدنی‌ها کم نیست؛ اما مهم‌ترین چیزی که باعث نامگذاری این تنگه به نام تنگه ارغوان شده حضور پررنگ درختچه‌های ارغوان در سراسر این منطقه است. ارغوان درختی از سرده ارغوان است که ارتفاع رشد آن گاهی حتی به ۱۲‌ متر هم می‌رسد؛ ولی این گیاه بیشتر به صورت درختچه رشد می‌کند و آن‌قدرها بزرگ نمی‌شود. البته این منطقه علاوه بر ارغوان که خود یک گیاه کمیاب و در حال انقراض است میزبان گونه‌های در حال انقراض دیگری مثل بلوط، دافنه، کیکم و زالزالک هم هست.

در توصیف خصوصیات فیزیکی درخت ارغوان باید بگوییم که برگ‌های این گیاه قلبی شکل بدون کرک و دارای کناره‌های صاف است. خاک‌ آهکی و تابش مستقیم نور خورشید بهترین شرایط را برای رشد ارغوان فراهم می‌کنند. گل‌های درختچه ارغوان در اوایل بهار خصوصا ماه اردیبهشت در دسته‌هایی که معمولا هرکدام از آن‌ها حدود شش تا هشت شکوفه دارند روی شاخه‌ها و حتی روی ساقه اصلی و درست پیش از رشد برگ‌ها به وجود می‌آیند. شکل‌گیری همین شکوفه‌های ارغوانی چنان منظره‌ای ایجاد می‌کند که با دیدن تصاویر آن خیال می‌کنید این یک نقاشی سه‌بعدی است. مزه این شکوفه‌های درخت ارغوان ترش است که در نوع خودش نکته جالبی است. 

بیشتر بخوانید: تنگ رازیانه ، جاذبه ای دست نخورده و بهشتی زمینی در غرب کشور

وجود جنگل بلوط در دو سمت جاده و تیغه‌های سنگی کوهستانی همراه با درختان ارغوان در طول دره و ترکیب جادویی رنگ‌ها به همراه مراتع سرسبز باعث شده‌ تا این نقطه از استان ایلام همیشه دوستداران خاص خودش را داشته باشد. پوشش گیاهی خاص تنگه ارغوان باعث به وجود آمدن شرایط ایده‌آل برای توسعه زنبورداری در این منطقه و ارتفاعات ییلاقی اطراف شده است.

امکانات و تفریحات این منطقه

تنگه ارغوان یک ناحیه بکر و تقریبا دست‌نخورده است که در حال حاضر فاقد امکانات است و شما تقریبا هیچ امکانات خاصی در این تنگه پیدا نخواهید کرد؛ اما تنوع تفریحات در اینجا زیاد است و شما می‌توانید با خیال  راحت چند ساعتی را بدون سر رفتن حوصله در این منطقه سپری کنید.

از جذابیت‌های بصری این تنگه گفتیم و پیشنهاد می‌کنیم عکاسی کردن را فراموش نکنید. علاوه بر عکاسی کردن می‌توانید به قدم زدن هم فکر کنید و اجازه بدهید تا جسم و روحتان از این هوای پاک و طبیعت بی‌نظیر استفاده کنند.

تنگه ارغوان برای کمپینگ هم نقطه مناسبی است و شما می‌توانید همراه خانواده یا دوستان بساط پیک‌نیک را برپا کنید و اگر شرایط آب‌و‌هوایی مناسب بود در رودخانه آب‌بازی بکنید. چشمه‌های تنگه ارغوان هم از دیدنی‌های جذاب این منطقه هستند که اگر کنجکاو باشید می‌توانید در حین قدم زنی آن‌ها را در گوشه‌و‌کنار دره کشف کنید.

بهترین زمان سفر به تنگه ارغوان 

بازدید از تنگه ارغوان در هر موقع از سال ممکن است؛ اما چیزی که در اینجا تعیین‌کننده بهترین زمان برای سفر است سرسبز شدن درختان و باز شدن شکوفه‌های ارغوانی رنگ است. قبل‌تر اشاره کردیم که درختچه‌های ارغوان در اردیبهشت شکوفه می‌دهند و این نکته هم یادتان باشد که شکوفه‌های این گیاه فقط حدود دو هفته ماندگاری دارند و بعد از آن به برگ تبدیل می‌شوند.

اگر مشتاق دیدن شکوفه‌های ارغوانی این منطقه هستید باید زمان‌بندی مناسبی برای سفرتان انتخاب کنید و از قبل اطلاعات کاملی راجع به وضعیت منطقه داشته باشید.

توصیه‌های مهم قبل و در حین سفر

مثل هر سفر دیگری بهتر است برای رفتن به تنگه ارغوان هم نکات و توصیه‌ها را جدی بگیرید تا سفرتان بی‌خطر و در کمال آرامش پیش برود. راجع به وجود نداشتن امکانات در تنگه ارغوان گفتیم؛ پس بهتر است قبل از سفر هر چیزی که نیاز دارید مثل خوراکی و آب آشامیدنی را تهیه کنید. تنگه دارای رودخانه و چند چشمه است؛ اما بهتر است آب آشامیدنی مناسب به همراه داشته باشید.

عمده فعالیتی که در تنگه ارغوان انجام می‌دهید پیاده‌روی است؛ بنابراین حتما یک جفت کفش مناسب برای پیاده‌روی با خود داشته باشید تا به مشکل بر نخورید. تنگه ارغوان و در کل استان ایلام از مناطق سردسیر ایران است و قسمتی از اکوسیستم زاگرس میانی را شکل می‌دهد؛ به‌همین خاطر در فصول پاییز و زمستان دمای هوا در این ناحیه پایین است و از شدت سرما معمولا گردشگری در این نقطه وجود ندارد؛ اما اگر شما در نیمه دوم سال قصد سفر به تنگه را دارید حتما لباس گرم کافی و مناسب به همراه داشته باشید.

بیشتر بخوانید: همه‌چیز درباره سفر به تنگه واشی

سعی کنید تا جای ممکن آتش روشن نکنید و با اجاق‌های سیار آشپزی و سایر کارها را انجام بدهید؛ اما اگر مجبور به روشن کردن آتش شدید مطلقا در نزدیکی پوشش گیاهی خاص و کمیاب تنگه آتش روشن نکنید و بعد از اتمام تفریحتان حتما آتش را خاموش کنید. برای برپا کردن آتش به‌هیچ‌عنوان از چوب درختان و درختچه‌ها استفاده نکنید و یا شاخه‌های آن‌ها را برای کارهای مختلف نشکنید.

شما تا به‌حال به شهر ایلام سفر کرده‌اید؟ به تنگه ارغوان هم سری زدید؟ از دیدن گل‌های ارغوان لذت بردید؟ تجربه کمپینگ در این دره زیبا را دارید؟ موفق به یپدا کردن گونه‌های کمیاب گیاهی شدید؟ حتما نظرتان را برای ما بنویسید.

اگر تصمیم دارید که برای سفر بعدیتان برنامه‌ریزی کنید این را به یاد داشته باشید که می‌توانید برای اجاره اقامتگاه در شهر مورد نظرتان به سایت پینورست سر بزنید. اجاره انواع مختلف اقامتگاه از آپارتمان لوکس و ویلای ساحلی تا اجاره خانه روستایی شیک در این سایت ممکن است.

محمدرضا قاسم شیرازی

دانشجوی ژنتیک دانشگاه اصفهان - عاشق روانشناسی و نویسندگی
من خستگی ناپذیرم؛ خستگی ناپذیر از سفر کردن، دیدن چیزهای جدید و نوشتن