کتابخانه ملی ؛‌ جایی برای تمرکز روی کتابخوانی

جمله مشهور بورخس با مضمون بهشت برای من یک کتابخانه بزرگ است را احتمالا شنیده باشید. اگر با این نویسنده بزرگ موافق هستید و کتابخانه‌ی بزرگ را شبیه به بهشت می‌دانید به شما پیشنهاد دیدن کتابخانه ملی ایران به‌عنوان بزرگ‌ترین و مهم‌ترین محل آرشیو تمامی نوشته‌ها کشور را می‌دهیم.

کتابخانه ملی کجاست و چگونه می‌توان به آنجا رفت؟

آدرس کتابخانه ملی ایران در بزرگراه شهید حقانی، بعد از ایستگاه مترو حقانی، خروجی کتابخانه ملی، بولوار کتابخانه ملی قرار دارد.

اگر قصد رفتن به کتابخانه ملی را دارید مسیر سختی برای رسیدن در پیش نخواهید داشت.

راحت‌ترین راه استفاده از مترو است. سوار خط ۱ مترو (رنگ قرمز) و در ایستگاه شهید حقانی پیاده شوید. بعد از پیاده شدن سرویس‌های رفت و برگشت به کتابخانه ملی را سوار شوید تا به در کتابخانه برسید.

این مسیر را پیاده هم می‌توان رفت اما به‌خاطر خلوت بودن مسیر و به‌خصوص در صورت داشتن وسایلی مثل لپ‌تاپ بهتر است از سرویس‌های تعبیه شده یا تاکسی استفاده کنید.

اگر به هر دلیلی رفتن زیر‌زمین و مترو سوار شدن انتخاب شما نیست با اتوبوس هم به کتابخانه ملی می‌توانید بروید. ایستگاهی هم به در‌خواست مسئولان و مراجعه‌کنندگان کتابخانه دقیقا روبه‌روی کتابخانه ملی و در بزرگراه حقانی احداث شده است.

ایستگاه کتابخانه ملی در طول مسیر خطوط چهار‌راه جهان کودک به رسالت، حقانی به میدان صنعت، بزرگراه ارتش، بولوار اوشان و میدان پیروزان قرار دارد. در صورت استفاده از ماشین شخصی برای رفتن به کتابخانه ملی مسیر میدان ونک سپس بزرگراه شهید حقانی از مسیر غرب به شرق بعد از تقاطع بزرگراه شهید مدرس به خروجی کتابخانه ملی می‌رسید.

مسیر دیگر هم از بزرگراه شهید همت، مسیر شرق به غرب پس از خروجی شهید حقانی شما را به مقصد مورد نظر خواهد رساند. برای پارک خودروی خود باید از همان زمین‌های عباس‌آباد استفاده کنید. پروژه ساخت پارکینگ طبقاتی برای کتابخانه ملی هنوز به سرانجام نرسیده است.

ساعت کاری و روزهای تعطیل کتابخانه ملی ایران

بخش‌های مختلف کتابخانه ملی ساعات کاری متفاوتی دارند. تالارهای کتابخانه عمومی و تخصصی و نشریات در طول هفته از ۸ صبح تا ۸ شب باز هستند.

تالار ایران شناسی و اسلام شناسی از شنبه تا چهارشنبه از ۸ صبح تا ۴ بعد از ظهر، تالار نابینایان از ۸ صبح تا ۴ بعد از ظهر و بخش کودکان شنبه تا چهارشنبه (روزهای اداری) از ۸ صبح تا ۲ بعد از ظهر باز هستند.

شیفت شب کتابخانه ملی هم برای مراجعان از ساعت ۹ شب تا تا ۷ صبح روز بعدی باز است. شماره تماس کتابخانه ملی ۰۲۱۸۱۶۲۰ و به‌طور گویا می‌باشد. در صورت نیاز و کار مربوطه با  ۲۲۹۰۳۳۰۵ تلفن تماس تالار پژوهش اسناد، ۲۲۹۰۰۲۷۰ اتاق تاریخ شفاهی اسناد با داخلی ۲۲۷۲ و ۲۲۹۰۰۲۷۰ کتابخانه تاریخ معاصر و مطالعات آرشیوی داخلی ۲۲۸۵ می‌توانید تماس بگیرید.

طبقات و بخش‌های مختلف کتابخانه ملی ایران

در ابتدا سراغ اولین بخشی که هنگام ورود با آن روبه‌رو می‌شوید خواهیم رفت. پذیرش کتابخانه در همان اول ورود شما قرار دارد. در این بخشید از مسئولانی که در آنجا حضور دارند می‌توانید مشاوره و راهنمایی درباره بخش‌های مختلف کتابخانه بگیرید.

چند کامپیوتر هم برای راحت‌تر شدن جستجوی شما در این محل قرار دارد. بخش بعدی یعنی سرای مخصوص پژوهش برای افرادی واجد شرایط در نظر گرفته شده است و اصطلاحا می‌توان گفت VIP کتابخانه به‌حساب می‌آید.

شرایط استفاده از این بخش عضویت در هیئت علمی دانشگاهی و دیگر موسسات آموزشی و پژوهشی، دانشجویان دکتری که پروپوزال تاییدشده دارند یا کسانی که برای سازمان مرتبطی مشغول انجام کار تحقیقاتی هستند در نظر گرفته شده است. نکته مهمی که باید در نظر داشته باشید ارائه گزارشی از کار پژوهشی خود به کتابخانه است تا در صورت تأیید به استفاده از این تالار ادامه دهید.

از نکات مثبت در کتابخانه ملی اضافه شدن کتابخانه دیجیتال است. چند هزار کتاب، کتب خطی و چاپ سنگی، پایان‌نامه، روزنامه و مجلات قدیمی به‌شکل دیجیتال در آمده‌اند و از هر شهر یا منطقه‌ای دسترسی به آنها میسر است.

نکته‌ای درباره این بخش، برای استفاده از بعضی کتاب‌ها باید کارت عضویت فعال داشته باشید. از طریق سایت یا تماس با کتابخانه می‌توانید برای این کار اقدام کنید. از دیگر مزایای کتابخانه دیجیتال حق استفاده از کتابخانه‌های اصلی و مهم شهرهای مختلف مثل مشهد، زاهدان، همدان، اهواز و بوشهر است.

کتابخانه کودک و نوجوان هم از ایده‌های جالب پیاه شده در کتابخانه ملی است. آشنا شدن کودکان و نوجوانان با فضایی بزرگ و جدی ممکن است برای آنها جذاب یا حداقل تا مدتی بدین صورت باشد. این بخش محل خوبی برای سنین ۷ تا ۱۴ سال محسوب می‌شود. کتاب‌های موجود در بخش کودک و نوجوان اکثرا در حوزه‌هایی مثل داستان‌های علمی تخیلی که احتمالا بچه‌ها امروز به اسم سای‌فای می‌شناسند، آموزش و تربیت، مذهبی و تاریخی هستند. نکته مهم فشار و اجبار زیاد برای کودکان کتاب خواندن آنها نباید اتفاق بیافتد چون اکثر اوقات نتایج عکس دارد.

بخش بعدی برای معرفی، مرکز همایش‌های جهانی و بین‌المللی کتابخانه ملی ایرانی است. از آنجایی که سمینار و نشست‌های بین‌المللی زیادی در کتابخانه ملی ایران صورت می‌گیرد، چند سالن به این منظور تعبیه شده تا شرایط استانداردی برای تشکیل نشست‌ها فراهم کنند. چهار سالن برای برگزای سمینارهای مختلف ساخته شده که بنا به تعداد مهمانان در هر یک از آنها جلسات برگزار می‌شود. سالن‌هایی با گنجایش ۴۵۰ نفر، ۲۵۰، ۲۰۰ و ۸۰ پذیرای مهمانان هستند.

بخش اسلام‌شناسی و ایران‌شناسی در تالار سهروردی قرار دارد. این تالار در طبقه اول و ضلع غربی ساختمان کتابخانه ساخته شده و به‌غیر از این حوزه، کتاب، نشریات و پایان‌نامه‌های دانشگاه‌های کشورهای خارجی در این بخش وجود دارند.

منابع این بخش غالبا به زبان‌های آلمانی، انگلیسی، روسی و فرانسوی هستند. به میزان کمتری نیز منابعی به‌ زبان‌های مجارستانی، لهستانی، اسپانیایی، ایتالیایی و ترکی در این تالار پیدا می‌شود. تعداد نسخه‌های حوزه ایران‌شناسی در تالار سهروردی چیزی نزدیک به ۶۵ هزار نسخه می‌باشد که در این بین حدود ۴۰۰ عنوان آن مختص به سفر‌نامه‌های مختلف هستند.

دو نکته مثبت دیگر در کتابخانه ملی ساختن تالار رودکی ویژه‌ی معلولان و تالار دیگری مخصوص روشن‌دلان است. در تالار رودکی همه نکات برای راحت‌تر شدن رفت‌وآمد با ولیچر در نظر گرفته شده که متاسفانه این مسأله جاهای دیگر شهر‌سازی کمتر رعایت می‌شود.

نرم‌افزاری برای ساده‌تر شدن جست‌و‌جو در تالار رودکی قرار دارد. برای نابینایان و کم‌بینایان امکانات مهمی در نظر گرفته شده است. از این بین می‌توان به انواع نرم‌افزار و سخت‌افزار، کتاب‌های صوتی، کتاب با خطوط بریل و قرار دادن تالار در طبقه اول برای سهولت کار و رسیدن به تالار اشاره کرد. 

از امکانات دیگر دیگر در کتابخانه به رستوران و کافی‌شاپ این محل می‌توان اشاره کرد. وجود چنین فضاهایی به‌خصوص برای افرادی که ساعت‌های طولانی در کتابخانه‌اند به‌طوری که تبدیل به خانه آن‌ها شده ضروری به‌نظر می‌رسد. اگر هم به هر دلیلی هر روز از رستوران یا کافه استفاده نمی‌کنید غذاهای خانگی خود را در رستوران کتابخانه می‌توانید گرم کنید. 

مکان‌های دیدنی در اطراف کتابخانه ملی ایران

باغ کتاب تهران

با گذر زمان در اطراف کتابخانه ملی دیدنی‌های مختلفی باز شده. پس اگر روزی برای دیدن کتابخانه رفتید می‌توانید زمانی هم برای دیدن این محل‌های تفریح زمان بگذارید. به‌عنوان اولین مکان به‌خصوص بعد از کتابخانه رفتن به باغ کتاب تهران را به شما پینشهاد می‌دهیم. این ساختمان که در سال‌های اخیر ساخته شده پر از کتاب برای سلیقه‌های مختلف است. در باغ کتاب بخش‌های مختلفی هم برای کودکان و نوجوانان مثل باغ علم، باشگاه رباتیک، کافه گیم و کافه کودک، فروشگاه محصولات فرهنگی و دیگر طراحی‌های جذابی دارد.

بیشتر بخوانید: یک راهنمای مختصر در مورد کتابفروشی‌های تهران – از انقلاب تا نمایشگاه کتاب مصلی

پارک آب و آتش

بوستان حضرت ابراهیم  که با نام پارک آب و آتش نیز شناخته می‌شود از محل‌های تفریح شناخته شده بین مردم است. دیدار از این پارک ۲۴ هزار متری که جز فضای سبز به‌علت وجود چهار برج آتشین، چادر ۷۰۰ متری، فانوس دریایی و پل طبیعت محبوب شده را به شما پیشنهاد می‌کنیم.

پارک طالقانی

از قدیمی‌ترین دیدنی‌های اطراف کتابخانه ملی ایران که عمرش از آن سازه بیشتر است پارک جنگلی طالقانی است. این پارک در تپه‌های عباس آباد که قبلا کاربرد کشاورزی داشته در دهه پنجاه شمسی طراحی می‌شود و پس از تقریبا یک دهه در سال ۱۳۶۰ افتتاح می‌گردد. پارک طالقانی از اولین دیدنی‌های شمال شهر بود که به‌‌واسطه ساخت مترو محلی برای تفریح مردم از نقاط مختلف تهران شد. در این بوستان بزرگ از باغ موزه دفاع مقدس و بزرگ‌ترین پرجم ایران که هزار متر مربع است هم می‌توانید دیدن کنید.

بیشتر بخوانید: پارک آب و آتش ؛ شبی خاطره‌انگیز کنار فواره های آب و آتش

اگر ذره‌ای کتاب یا حتی دیدن فضاهای آموزشی و افرادی که با دقت روی کاری تمرکز کرده‌اند برای شما جالب است حتما از کتابخانه ملی ایران دیدن کنید. برخی کتاب‌های این کتابخانه هرگز جای دیگری یافت نمی‌شود و همان‌طور که دیدید وجود جاذبه‌های مختلف تجربه گردش شما رو مفرح خواهد کرد. امیدواریم زمان دیدار از کتابخانه ملی اوقات خوش و تجربه‌های جالبی داشته باشید.

حواستان باشد برای گرفتن کارت عضویت و استفاده از کتابخانه باید حداقل یا مشغول به تحصیل در مقطع کارشناسی ارشد باشید یا کارت کارشناسی ارشد داشته باشید.

تاریخچه کتابخانه ملی ایران

سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران (ساکما) که در بین مردم با عنوان کتابخانه ملی مشهور شده در سال ۱۳۱۶ شمسی و در کنار موزه‌ی ایران باستان به‌طور رسمی افتتاح شد.

برای توضیح دقیق‌تر درباره تاریخچه کتابخانه ملی ایران باید بیشتر به گذشته سفر کنیم. در دهه ۱۲۴۰ تقریبا ۱۲ سال پس از گشایش مدرسه مهم دارالفنونِ تهران، در سال ۱۲۴۳ کتابخانه‌ای کوچک در مدرسه شروع به فعالیت می‌کند. در نظر بسیاری کارشناسان این محل بعدها هسته‌ی اصلی کتابخانه ملی ایران می‌شود.

در سال ۱۳۱۳ مهدی بنایی که در آن زمان ریاست کتابخانه ملی معارف را بر عهده داشت به وزیر معارف پیشنهاد تأسیس کتابخانه ملی را ارائه می‌کند و طرح مورد تایید قرار می‌گیرد. پس از گذشت دو سال در ضلع شمالی موزه ایران باستان (نبش خیابان سی تیر و امام خمینی کنونی که هنوز نقاط دیدنی کم ندارد) منطقه‌ای خالی حدود ۳۵۰۰ متر مربع وجود داشته است.

 علی اصغر حکمت وزیر معارف از رضا شاه اجازه تأسیس کتابخانه‌ای مربوط به موزه ایران باستان را خواستار می‌شود تا به‌نام شاعر میهنی ابوالقاسم فردوسی نام‌گذاری کنند. پس از موافقت رضا شاه از مهم‌ترین معمار آن دوران در ایران، آندره گدار خواسته شد تا طرحی برای معماری کتابخانه ارائه دهد. در سال ۱۳۱۶ کار کتابخانه با رقم باور‌نکردنی در نسبت به آن دوران ایران حدود ۱۴ هزار جلد در نسخ چاپی و خطی در چند مرحله به کتابخانه اهدا می‌شود. در آستانه افتتاح هم نزدیک ۵ هزار کتاب به زبان‌های روسی، فرانسوی و آلمانی متعلق به روسیه و پس از انقلاب اکتبر در آن کشور به کتابخانه اهدا می‌گردد. در نهایت نیز سی هزار جلد در نسخه‌های خطی و چاپی از کتابخانه معارف به ساختمان جدید منتقل گردید و به‌این صورت کتابخانه ملی ایران متولد شد.

شما کجا را برای کتابخوانی ترجیح می‌دهید؟ آیا شرایط عضویت این کتابخانه را می‌دانستید؟ از کتابخانه ملی بازدید کرده‌اید؟ چه امکاناتی دارد؟ تمام کتاب‌های مورد نیازتان را پیدا می‌کنید؟ برای ما از تجربه خود بنویسید.

راستی اگر برای خرید کتاب مخصوصی یا این‌جور کارها مجبور به سفر به تهران شده‌اید می‌توانید با اجاره روزانه سوئیت در تهران به این‌جور کارهای خود برسید و خرج زیادی هم برای اقامت چندروزه خود نکرده باشید. سوئیت‌های تروتمیز و باکیفیت را در سایت پینورست پیدا کنید.

آرش روحی