گنبد جبلیه ؛ تاریخی نامعلوم پشت بنای ۸ضلعی

کرمان جاهای تاریخی دیدنی زیادی دارد. یکی از  آثار باستانی آن، گنبد جبلیه است. بنای خاص این گنبد و تاریخ ساخت نامعلومش آن را خیلی خاص کرده است.

در ادامه درمورد آدرس و امکانات و معماری این بنا بیشتر صحبت می‌کنیم.

گنبد جبلیه کجاست؟

گنبد جبلیه کرمان، در شهر کرمان و خیابان شهدا قرار دارد. برای رفتن به گنبد جبلیه باید به سمت کوه‌های صاحب‌الزمان حرکت کنید، به خیابان زرسیف که رسیدید شما در قسمت شرقی کرمان هستید و می‌توانید گنبد جبلیه را ببینید.

روی نقشه ببینید!

نکته قابل‌توجه این است که شما برای بازدید از داخل گنبد فقط باید روزهای تعطیل به آنجا بروید وگرنه امکان بازدید از داخل گنبد را ندارید. اما بازدید از نمای بیرونی  آزاد است و  هر روز قابل دیدن است.

این گنبد آن‌قدر در شهر کرمان محبوب است که از هرکسی، در هرکجای کرمان سراغ گنبد جبلیه را بگیرید شما را به سمتش راهنمایی می‌کند.

معرفی بناهای تاریخی گنبد جبلیه؛ معماری زیبا با گذشته نامعلوم!

گنبد جبلیه از نوع ساخت و معماری‌اش نشان می‌دهد که خیلی قدیمی است؛ اما این‌که چه زمانی و در چه دوره‌ای ساخته شده،  هیچ جا ثبت نشده.

هنوز هم روی تاریخچه این گنبد تحقیق می‌شود و هرسال متخصصانی برای کاوش به این مکان سفر می‌کنند تا سر از  گذشته، زمان تأسیس و هویت گنبد دربیاورند.

 گنبد جبلیه بسیار رازدارتر بوده و هیچ سرنخی از گذشته و قدمت خود به کارشناسان و معماران نداده است و به همین دلیل است که تاریخ‌های مختلفی برای گنبد جبلیه در نظر گرفته‌اند.

کارشناسان، این بنا را بر اساس ساختارش از دوره ساسانیان می‌دانند. البته فرضیه‌ دیگر این است که  این بنا در اوایل دوره اسلامی با الهام از بناهای دوره ساسانی ساخته شده است و یا اینکه از دوره ساسانی تا اوایل دوره اسلامی، گنبد جبلیه دچار آسیب‌هایی شده که در شروع دوره اسلامی آن را مرمت کرده‌اند.

هویت و کاربرد گنبد جبلیه هم نامشخص مانده است. بعضی‌ها می‌گویند که یک آرامگاه بوده است و از زمان زرتشتیان به‌جامانده. بعضی  دیگر می‌گویند قدمت این بنا به قبل از اسلام برمی‌گردد و به آن را “گنبد گبری” می‌گویند. 

گنبد جبلیه معماری خاص و باارزشی دارد و درونش دارای کتیبه‌های مختلف و قدیمی است که در آن پیدا شده.

فضای داخلی گنبد خیلی تماشایی است و این‌جا  توسط وزارت فرهنگ در فهرست آثار ملی ثبت شده و یک‌بار دیگر تعمیر و آسیب‌های احتمالی آن رفع شده است. همچنین در این بازسازی کتیبه‌های دیگری هم کشف و  ثبت شده‌اند.

یکی از فاکتورهایی که سفر ما را به نیت دیدن آثار باستانی کامل می‌کند اقامت در بومگردی است. اگر اهل ماندن در خانه‌های بومگردی باشید و دنبال امکانات فوق‌العاده نباشید در عوض خاطره آرامش و صفا این خانه‌ها برای شما تا ابد می‌ماند. برای رزرو بومگردی به سایت پینورست که یک سایت بوم گردی هم است می‌توانید سر بزنید و اجاره خود را انجام دهید.

بیشتر بخوانید: باغ فتح آباد؛ با گردش در این باغ به دوران قاجار قدم بگذارید

معماری گنبد جبلیه؛ سقف هشت ضلعی و زیبا

گنبد جبلیه از روبه‌رو هشت ضلعی است و از سنگ ساخته شده است و تنها بنای سنگی کرمان است.

گنبد آن به شکل دو هلال که قطر داخلی آن ۵/۵ متر و هر طرف آن هم ۵/۵ متر است. این بنای تاریخی آجری و متصل به یک دایره است.

 گنبد یا همان سقف این بنا از آجر است و دیوارها هم از سنگ کار شده است اما نمای بیرونی دیوارها گچ و نمای داخلی آن آهک است.

در هر ۸ ضلع، هشت در تعبیه شده است که عرض هرکدام از درها ۲ متر است اما در بازسازی آخر برای اینکه استحکام و مقاومت گنبد جبلیه را بالا ببرند و از آن محافظت کنند تمام درها را با سنگ پوشاندند و برای رفت‌وآمد فقط یک در باقی گذاشتند.

داخل بنا را با طرح‌های زیبای گچ تزیین کرده‌اند و شکوهی به معماری آن داده‌اند.

بعضی‌ها به این مکان، گنبد جبلیه شیر شتر هم می‌گویند و دلیل آن، استفاده از سنگ‌های شیر شتر در معماری آن است.

کتیبه‌های گنبد جبلیه

از کتیبه‌های این گنبد به عنوان گنجینه جبلیه یاد می‌کند و ارزش خیلی زیادی برای گنبد و میراث‌فرهنگی و تاریخی دارد. یکی از مهم‌ترین کتیبه‌های گنجینه، کتیبه‌ی مسجد آبدر اشکان است که این کتیبه به مسجدی که در ارتفاعات شهرستان بافت قرار دارد، مرتبط است و یادبودی از آن بنا است.

کتیبه‌ی مسجد آبدر، یک قطعه سنگ طبیعی است که به خط کوفی روی آن نوشته‌هایی حک شده است.

از کتیبه‌های مهم دیگر که ارزش تاریخی آن بالا است، قطعه سنگی به شکل سنگ‌قبر می‌باشد. که ابعادش ۲۲*۲۶ است. این قطعه دو بخش دارد یکی بخش نوار حاشیه آن و بخش دیگر نوشته‌های وسط آن است که این نوشته‌ها شامل آیه‌های قرآنی است.

گنبد جبلیه، کتیبه‌ها و قطعه‌های سنگ‌نوشته‌های زیادی دارد و حدود ۱۲۰ قطعه سنگ‌های حجاری شده تاریخ را که ارزش فوق‌العاده‌ای دارند در این مکان نگهداری می‌کنند و جزو میراث تاریخی و فرهنگی استان کرمان است.

چند نمونه از این سنگ‌نوشته‌ها، سنگ مقبره خواجه اتابک که به دوره سلجوقی برمی‌گردد، سنگ‌قبر آقاخان پسر میرزا احمدعلی‌خان، تاریخ‌نویس استان کرمان است. همچنین سنگ معروف دیگری نیز به نام “سنگ هزارساله رابر” در گنجینه جبلیه کرمان وجود دارد.

بیشتر بخوانید: باغ های ایران – گردش در ۱۱ باغ شگفت‌انگیز ایرانی

امکانات رفاهی و جاذبه‌های اطراف گنبد جبلیه

از جاذبه‌های گردشگری که در اطراف گنبد جبلیه می‌درخشد و شما می‌توانید بعد از دیدن گنبد به آنجا سفر کنید، مجموعه ابراهیم‌خان است.

این مجموعه از آثار دیگر تاریخی شهر کرمان است که زیبایی‌های دوره قاجار را به ما نشان می‌دهد. آدرس‌ش هم در خیابان تجلایی کرمان است و همسایه مجموعه گنجعلی خان است.

در این مجموعه قسمت‌های دیدنی زیادی مثل بازار، آب‌انبار، حمام، مدرسه، خانه‌های قدیمی، حیاط‌های باصفای حوض‌دار، کاشی‌کاری‌های زیبا و … دارد. همچنین معماری آن مربوط به دوره صفوی می‌شود که از معماری‌های اصیل ایرانی‌ست.

از دیگر دیدنی‌ها، قلعه اردشیر کرمان، در خیابان انقلاب و نزدیک پارک جنگلی انقلاب است. برای رفتن به این قلعه باید به شرق کرمان بروید. قلعه اردشیر روی یک تپه قرار گرفته.

بیشتر بخوانید: ۲۰ قلعه برای طرفداران جنگ‌های باستانی – زیباترین قلعه‌های ایران و کشورهای همسایه

این قلعه از قبل از ورود اسلام به ایران ساخته شده و به دلیل قدمت زیاد، حیلی تخریب شده اما هنوز هم جذابیت‌های خودش را برای دیدن از دست نداده است.

دیدنی دیگر اطراف گنبد جبلیه قلعه دختر است که بین قلعه‌های کرمان پیرترین قلعه است.

قلعه دختر همان آتشکده آناهیتا است و خیلی قدیمی است.

برای دیدن قلعه دختر باید به خیابان انقلاب و نزدیکی پارک جنگلی انقلاب در شهر کرمان بروید و قلعه دختر که روی صخره‌ای سنگی می‌درخشد را ببینید. این قلعه هم به دوران قبل از اسلام برمی‌گردد.

دیدنی‌های بسیاری در استان کرمان مثل بازار مسگرها، حمام وکیل، ارگ بم و… وجود دارد که آن‌ها را هم از دست ندهید.

امکانات رفاهی چندان زیادی در اطراف گنبد جبلیه نیست.

به دلیل وجود قبرستانی در نزدیکی گنبد چندان مناسب نمی‌بینیم که به شما پیشنهاد دهیم ناهار را در این مکان میل کنید. بنابراین می‌توانید به رستوران‌های نزدیک به این‌جا مثل رستوران کی‌خسرو و رستوران همیشه بهار بروید.

شما هم تا به حال گنبد جبلیه را دیده‌اید؟ کتیبه‌های باستانی آن را که جز میراث ما هستند را دیده‌اید؟ چقدر به دیدن آثار باستانی علاقه‌مندید؟ طبیعت‌گردی را ترجیح می‌دهید یا دیدن آثار قدیمی را؟ به جاهای دیدنی اطراف گنبد جبلیه مثل آتشکده آناهیتا سر زده‌اید؟ نظرتان درمورد رستوران نزدیک به آن یعنی رستوران کی خسرو چه بوده؟ چه امکاناتی در این منطقه کم است و می‌تواند کامل‌تر شود؟  حتما برای ما در بخش نظرات تجربه خودتان را بنویسید.

راستی وب سایت پینورست برای شما واحدهای دوست‌داشتنی را در هر شهری آماده کرده تا در هنگام سفر دغدغه محل اقامت نداشته باشید. واحدهای استریل و ضدعفونی شده و امن را در سایت پینورست پیدا کنید و با مراحلی آسان آن‌ها را رزرو کنید.

فرزانه حقیقی