-
توی سفر دنبال چی هستی؟ -
کشف شهر -
قلقهای سفر -
تجربههای بقیه
آرامگاه سعدی ؛ ز خاک سعدی شیراز بوی عشق آید
بهعنوان یک ایرانی واقعا جای افتخار ندارد که اشعار شاعران بزرگمان آن سر دنیا و هزاران کیلومتر آن طرفتر توسط مردمی که زبان و فرهنگی متفاوت از ما دارند خوانده میشود؟ بیخود نیست که سعدی نخستین شاعر ایرانی است که سالها پیش اشعار او به زبانهای مختلف ترجمه شده است. حال مگر میشود به شیراز زیبا با آن درختان سرسبز و خوش عطر و بوی نارنجش سفر کرد و به آرامگاه سعدی سر نزد؟
ابو محمد مشرفالدین مصلح بن عبدالله بن مشرف متخلص به سعدی از شاعران پرآوازه و بزرگ فارسیگوی قرن هفتم هجری قمری است. خیلی از عاشقان فرهنگ و ادب فارسی به او لقب استاد سخن، پادشاه سخن، استاد مطلق سخن فارسی یا شیخ اجل دادهاند!
سعدی پس از تحصیل در نظامیه بغداد، عمری در شهرها و کشورهای مختلف مثل عراق، سوریه، هندوستان، مصر، حبشه و … گشتوگذار کرد. پس از سفرهای طولانی و کسب تجربه البته همراه با سختیهای فراوان که حتی در کتاب گلستان هم گاهی به آنها اشاره شده است، ابو محمد به زادگاه خود یعنی شیراز برگشت و اشعار و نوشتههایی از خود بهجا گذاشت که تا دنیا پابرجاست مردمی از نقاط مختلف این کره خاکی آنها را خواهند خواند و لذت خواهند برد.
همراه ما باشید تا در این مطلب پینورست از آرامگاه سعدی شیرازی یا همان سعدیه و بخشهای مختلف آن برایتان بگوییم و از نکات جالب و تاریخی که شاید پیش از این روحتان هم خبر نداشته است پرده برداریم!
مسیرهای دسترسی و اطلاعات بازدید
آرامگاه سعدی از آن دسته آثار تاریخی است که اصلا نباید فرصت دیدنش را از دست بدهید. آرامگاه سعدی شیرازی در کجاست ؟ سعدیه یا همان آرامگاه سعدی در شمال شرق شهر شیراز و در دامنه کوه قرار گرفته و از مرکز شهر چیزی حدود ۵ کیلومتر فاصله دارد. قرارگیری آرامگاه در انتهای خیابان بوستان و کنار باغ دلگشا باعث شده است که اینجا نه فقط یک مکان تاریخی بلکه یک محیط سرسبز و تماشایی برای گذراندن اوقات فراغت و تفریح هم باشد.
برای دسترسی به آرامگاه سعدی راههای مختلفی وجود دارد و خوشبختانه مسیر دسترسی به شکلی است که احتمالا دچار سردرگمی نخواهید شد.
اگر قصد دارید از تاکسیهای درونشهری استفاده کنید میتوانید سوار تاکسیهایی که مقصد آنها بلوار بوستان و حوالی باغ دلگشا یا سعدیه است استفاده کنید. البته استفاده از تاکسیهای اینترنتی هم گزینه خوبی است که میتوانید مدنظر قرار دهید و معمولا مقرونبهصرفه است.
اگر از خودروی شخصی استفاده کنید باید به سمت چهارراه دلگشا و بلوار بوستان در منطقه سه شیراز حرکت کنید. مسیر بلوار بوستان را در پیش بگیرید تا به انتهای آن برسید. آرامگاه سعدی درست در انتهای بلوار قرار دارد. جای نگرانی برای جای پارک نداشته باشید؛ چون پارکینگ برای پارک خودروها وجود دارد.
اگر از اتوبوسهای شیراز استفاده کنید باید در ایستگاه سعدیه که در نزدیکی آرامگاه قرار دارد پیاده شوید. اتوبوسهای مسیر پایانه شهید دستغیب – بلوار نارنجستان و بلوار نارنجستان – پایانه نمازی انتخابهای خوبی هستند. از ایستگاه سعدیه تا آرامگاه کمی پیادهروی خواهید داشت.
از مترو هم میتوانید استفاده کنید؛ اما نزدیکترین ایستگاه مترو به آرامگاه سعدی شیرازی ایستگاه مترو ولیعصر است که چند کیلومتر فاصله دارد.
آرامگاه سعدی همهروزه از ساعت 8 صبح تا 8 شب به روی بازدیدکنندگان باز است؛ اما در تعطیلات رسمی مثل تاسوعا و عاشورا، رحلت پیامبر، شهادت امام علی، شهادت امام جعفر صادق و رحلت امام خمینی معمولا آرامگاه تعطیل است. برای اطلاع دقیقتر از ساعات بازدید و باز یا بسته بودن آرامگاه در ایام خاصی از سال میتوانید با شماره ۰۷۱۳۷۳۰۲۳۰۰ تماس بگیرید و مسئولان مجموعه پاسخگو خواهند بود.
قیمت بلیت برای گردشگران ایرانی ۵۰۰۰ تومان و برای گردشگران خارجی ۵۰۰۰۰ تومان است. بهتر است برای پرداخت هزینه حتما کارتبانکی به همراه داشته باشید تا با مشکل عدم دریافت پول نقد مواجه نشوید!
تاریخچه آرامگاه سعدی
سعدی شیرازی پس از برگشتن به ایران و زادگاهش یعنی شهر شیراز همین محل آرامگاه فعلی را بهعنوان خانقاه یا محل زندگی خود انتخاب کرد و تا پایان عمر هم در همین جا به زندگی ادامه داد. پس از دفن پیکر سعدی در محل زندگیاش تصمیم بر این شد که مقبرهای در همان جا برای او ساخته شود. کلید این کار برای اولین بار از قرن هفتم هجری توسط شخصی به اسم شمسالدین محمد صاحبدیوانی وزیر معروف اباقاخان زده شد.
ابنبطوطه که 57 سال بعد از درگذشت سعدی به شیراز سفر میکند و آرامگاه او را از نزدیک میبیند در سفرنامهاش به مردمی اشاره کرده است که لباسهای خودشان را در حوضچههای مرمرین اطراف مقبره میشستند؛ چون معتقد بودند که این آب شفابخش است!
سالها بعد به دستور حاکم فارس یعنی یعقوب ذوالقدر خانقاه، مقبرهای که برای شیخ اجل ساخته شده بود بهکل نابود شد. در سال ۱۱۸۷ هجری قمری این بار کریمخان زند بود که دستور ساخت بنایی از جنس گچ و آجر معروف به عمارت ملوکانه بر فراز آرامگاه سعدی را صادر کرد.
بیشتر بخوانید: باغ ارم شیراز – درباره ساعت بازدید، عکس ها و صاحب باغ
معماری بنای قبلی به چه شکل بود؟
راهرویی در طبقه پایین این عمارت که در زمان کریمخان زند ساخته شده بود وجود داشت و پلکان طبقه دوم از آنجا شروع میشد. در دو طرف این راهرو دو اتاق کرسیدار ساخته شده بود و در اتاقی که در سمت شرقی راهرو قرار داشت قبر سعدی جای گرفته بود. اطراف قبر سعدی را معجری از جنس چوب فرا گرفته بود.
قسمت غربی این راهرو موازی قسمت شرقی بود و شامل دو اتاق میشد که بعدها شوریده شیرازی از شاعران معروف شیراز قدیم که نابینا هم بود در یکی از این اتاقها دفن شد.
معماری و جزئیات طبقه بالایی عمارت مثل طبقه پایین بود با این تفاوت که در فضایی که بالای اتاق شرقی یعنی محل دفن سعدی قرار داشت اتاقی ساخته نشده بود. به همین خاطر سقف اتاق شرقی ارتفاع بیشتری نسبت به سایر بخشهای طبقه اول داشت.
چرا بنای آرامگاه عوض شد؟
بعد از یعقوب ذوالقدر، این بار نوبت یکی از علمای شیرازی به نام محمد تقی بهروزی بود که با سنی مذهب خطاب کردن سعدی دستور تخریب و شکستن سنگ آرامگاه او را صادر کند. بعد از این اتفاق علیاکبر خان قوام الملک شیرازی سنگ جدیدی تهیه کرد و در محل آرامگاه سعدی شیرازی نصب کرد. این سنگ همان چیزی است که امروز هم میبینیم و اشعار سعدی بر روی آن نوشته شدهاند.
بنای آرامگاه سعدی در زمان قاجار هم توسط فتحعلی خان صاحب دیوان مرمت شد و بعد از او نیز بهخوبی از آرامگاه مراقبت شد. در سال ۱۳۲۴ در زمان حکومت پهلوی احیای مجموعه سعدیه شیراز در دستور کار انجمن آثار ملی شیراز قرار گرفت.
در سال ۱۳۲۵ تصمیم بر این شد که از فروش قند و شکر آزاد کارخانه قند مرودشت در ازای هر کیلو ۲ ریال برای ساختمان جدید آرامگاه سعدی هزینه شود و اقدام عملی برای ساخت آرامگاه جدید از سال ۱۳۲۷ آغاز شد. هدف از این کار احیای مجموعه سعدیه و برگرداندن شکوه گذشته به این محل تاریخی ارزشمند بود.
معمار بنای فعلی کیست؟ چه ویژگیهایی برای بنا در نظر گرفته شده است؟
بعد از موافقت مدیر باستانشناسی ایران یعنی موسیو گدار برای احیای مجموعه سعدیه تصمیم بر این شد که طراحی آرامگاه سعدی به عهده دو نفر از معماران برجسته آن زمان یعنی مهندس محسن فروغی، رئیس دانشکده هنرهای زیبای تهران و مهندس علی صادق گذاشته شود. در نهایت در اسفندماه ۱۳۳۰ ساخت بنای آرامگاه سعدی با تلاش طراح اصلی و معمار آرامگاه سعدی یعنی محسن فروغی و کارگرانی که همگی ایرانی و اهل شیراز بودند به پایان رسید.
در اردیبهشت ماه سال بعد با حضور دکتر حسابی وزیر فرهنگ آن زمان و تعداد زیادی از شاعران، نویسندگان و مقامات مختلف، آرامگاه افتتاح شد. در ساخت آرامگاه فعلی سعی طراحان بر این بوده که از معماری قدیم و جدید ایرانی استفاده شود و اگر نگاه دقیقی داشته باشید معماری آرامگاه سعدی از نمای روبهرو بیشباهت به کاخ چهلستون اصفهان نیست!
بنای آرامگاه فعلی از خارج به شکل مکعبی است اما از داخل هشتضلعی است. دیوارهایی از جنس سنگهای مرمر دارد و گنبد با سنگ لاجوردی بسیار زیبا تزئین شده است. ساختمان آرامگاه به سبک ایرانی طراحی شده و هشت ستون با سنگهای قهوهای رنگ در جلوی مقبره قرار گرفتهاند. بهغیراز ستونهای آرامگاه، مابقی نمای بیرونی بنای آرامگاه از سنگهای سفید و کاشیکاریهای زیبا ساخته شده است.
در هفت ضلع داخلی ساختمان هفت کتیبه قرار گرفته که بخشهایی از گلستان، بوستان، قصیدهها، بدایع و طیبات سعدی به خط ابراهیم بوذری روی آنها نوشته شده است. یک کتیبه دیگر هم وجود دارد که اطلاعات چگونگی ساخت بقعه به خط علیاصغر حکمت روی آن نوشته شده است.
بیشتر بخوانید: مسجد نصیرالملک – رقص نور خورشید در مسجد صورتی شیراز
دیدنیهای داخل سعدیه
حوضچه
با اینکه آرامگاه سعدی و مجموعه سعدیه یک مکان تاریخی است؛ شما میتوانید در همین مکان تاریخی هم به دنبال تفریح و خوشگذرانی باشید. فضای اطراف مقبره آنقدر زیبا و دلربا هست که شاید شما هم دلتان بخواهد ساعتها فقط قدم بزنید و کمی زیر سایه درختان بنشینید و استراحت کنید. معمولا به هر گوشهوکنار فضای آرامگاه که نگاه کنید عدهای را خواهید دید که مشغول خواندن گلچین اشعار سعدی که روی درودیوار نوشته شدهاند هستند.
حوض ماهی
حوض ماهی در سمت چپ آرامگاه قرار گرفته و همان طور که از اسمش پیداست یک حوض است که بهصورت هشتضلعی در ارتفاع پایینتر نسبت به صحن آرامگاه قرار گرفته است. آب این حوض و بخشهای دیگر از قنات سعدیه که درست در زیر مجموعه جریان دارد تامین میشود.
حوض سکه
حوض سکه یکی از دیدنیهای جذاب سعدیه است. برخی برای برآورده شدن حاجتشان و البته بعضی دیگر صرفا برای تفریح سکه به داخل این حوض میاندازند. در دین زرتشت و آئین میترا باور بر این است که انداختن سکه به داخل آب نوعی نذر و کار نیک است.
مقبره شوریده شیرازی
اشاره کردیم که شوریده شیرازی از شاعران بزرگ این شهر بوده است و مقبره آن در نزدیکی مقبره سعدی قرار دارد. شوریده در کودکی به علت بیماری آبله چشمهای خود را از دست داد؛ اما با این وجود تنها چند سال کافی بود تا او تبدیل به یکی از پرآوازهترین شاعران آن زمان یعنی عهد صفویه شود.
کتابخانه سعدیه
ساختمان سفید رنگ ضلع غربی آرامگاه همان کتابخانه سعدیه است. این کتابخانه نقلی با زیربنای ۱۰۵ متر در سال ۱۳۵۱ تاسیس شد و هدف آن نزدیک کردن قلب عاشقان علم و ادب به آثار استادان اندیشه و عرفان خصوصا استاد سخن سعدی شیرازی است.
آیا نمایشگاههایی در این محل برگزار میشود؟
آرامگاه سعدی و مجموعه سعدیه بهعنوان قلب فرهنگی شهر شیراز و استان فارس هر ساله میزبان نمایشگاهها و جشنوارههای مختلف است. اکثر این نمایشگاهها موقتی و آنقدر جذاب هستند که تعداد زیادی از مردم را به سمت خودشان میکشانند.
در طول این سالها که ایده برگزاری نمایشگاه به ذهن مسئولان و مردم شهر خطور کرده است نمایشگاههایی مثل نمایشگاه مجموعه عکسهای قدیم و جدید آرامگاه سعدی، نمایشگاه صنایعدستی و هنرهای سنتی و نمایشگاه دفاع مقدس برگزار شدهاند و با استقبال گسترده مردم و گردشگران مواجه شدهاند.
دیدنیهای اطراف آرامگاه سعدی
باغ دلگشا
تقریبا یک کیلومتر آن طرفتر از سعدیه با یکی از زیباترین باغهای ایرانی مواجه خواهید شد. باغ دلگشا به خاطر جزئیات بینظیر باغهای ایرانی که در گوشهوکنار آن خودنمایی میکند از زبان خارجیها به پرشین گاردن یا باغ پرشین معروف است.
باغ دلگشا یکی از نمادهای زیبای شهر شیراز است که در ضلع جنوبی تنگ آب خان و در دامنه کوه قرار گرفته است. قدمت باغ دلگشا به دوره ساسانیان، صفویه و قاجار برمیگردد.
دروازه قرآن
اگر از چهارراه دلگشا مسیر بلوار هفتتنان را در پیش بگیرید حدود ۴ کیلومتر آن طرفتر به دروازه قرآن خواهید رسید. در قدیم شهر شیراز دارای شش دروازه بوده است که این روزها هیچ یک از آنها جز دروازه قرآن که در شمال شهر قرار دارد باقی نماندهاند.
دروازه قرآن در خروجی شیراز بهطرف مرودشت قرار دارد و به این علت دروازه قرآن نامیده شده است که در زمانهای قدیم داخل آن قرآن قرار گرفته بود تا مسافران با عبور از زیر آن متبرک شوند.
پارک کوهستان
پارک کوهستان حدود ۷۰۰ متر از آرامگاه سعدی شیرازی فاصله دارد و بهعنوان یکی از پارکهای زیبای شهر شیراز در امتداد بلوار بوستان و روبهروی باغ دلگشا قرار گرفته است. برای دسترسی به این پارک خوش آبوهوا کافی است خودتان را به بلوار بوستان و چهارراه دلگشا برسانید.
باغموزه هفتتنان
باغ تکیه یا باغموزه هفتتنان یکی از قدیمیترین بناهای تاریخی شیراز در شمال شهر و در امتداد بلوار هفتتنان است. خود باغ مربوط به قرنهای پیش از دوره زندیه برمیگردد و عمارت داخل آن از بناهای دوره حکومت کریمخان زند است. قبر هفت تن از عارفان بزرگ در این باغموزه قرار گرفته و به همین خاطر این موزه هفتتنان نامیده شده است.
بیشتر بخوانید: حافظیه شیراز ؛ مقبره مشهورترین شاعر ایرانی در گلگشت مصلی
شما تا به حال به شیراز سفر کردهاید؟ آرامگاه سعدی را از ندیک دیدهاید؟ چه چیزی در مورد معماری این بنا بیشتر از همه نظر شما را به خودش جلب کرد؟ تا به حال در جشنوراهها و نمایشگاههایی که در این مجموعه برگزار میشوند شرکت کردهاید؟ شما چه مکان دیدنی دیگری در نزدیکی اینجا میشناسید که دوست دارید دیدنش را به بقیه پیشنهاد دهید؟ حتما نظر و تجربه خودتان را از دیدن آرامگاه سعدی برای ما بنویسید.
اگر تصمیم دارید که برای سفر به شیراز یا سایر شهرهای ایران برنامهریزی کنید میتوانید برای اجاره انواع اقامتگاه مثل اجاره روزانه سوئیت یا آپارتمان به سایت پینورست سر بزنید.
محمدرضا قاسم شیرازی
دانشجوی ژنتیک دانشگاه اصفهان - عاشق روانشناسی و نویسندگی
من خستگی ناپذیرم؛ خستگی ناپذیر از سفر کردن، دیدن چیزهای جدید و نوشتن
اقامتگاه های همین حوالی
اینها رو هم ببینی ضرر نمیکنی
-
توی سفر دنبال چی هستی؟
-
کشف شهر
-
قلقهای سفر
-
تجربههای بقیه