سد دز ؛ آشنایی با یکی از عظیم‌ترین سدهای ایران

شاید از قدیمی‌ترها و بزرگترها شنیده باشید که در دهه 60 و پیش از آغاز جنگ تحملی و خرابی‌هایی که به بار آورد؛ خوزستان کم و بیش با شمال در جذب مسافر و توریست در رقابت بود. استان خوزستان در جنوب ایران و در کنا خلیج فارس با وجود تمام خرابی‌های به بار آمده از جنگ تحملی همچنان زیبایی‌های و جاذبه‌های بسیاری دارد که سد دز هم یکی از آن‌ها است.

این سد که در دوران پهلوی بر روی رودخانه پر آب دز ساخته شده است باعث به وجود آمدن دریاچه زیبایی با نام شهیون شده. با وجود تمام انتقاداتی که به سدسازی‌های بی رویه و غیر اصولی به درستی وارد می‌شود، نمی‌توان منکر زیبایی‌ دریاچه‌ها شد.

آب از ابتدای حیات بر روی کره زمین به معنای واقعی کلمه مایع حیات بوده است و هر جا که آب کافی وجود داشته تمدنی نیز در کنارش به وجود آمده. رود دز هم مانند سایر رودخانه‌های منطقه چنین کارکردی داشته است.

احتمالا اگر دقیق بشویم و سعی کنیم تصویر ذهنی خودمان را از زیبایی طبیعی بررسی کنیم، بسیاری از ما متوجه خواهیم شد که آب و رودخانه و دریاچه در آن نقش قابل توجهی دارند. جالب اینکه در رابطه با رفاه و آسایش هم چنین نکته صدق می‌کند.

راستی فکر می‌کنید ایده سد سازی سد سازی و ذخیره کردن آب از کجا به ذهن انسان‌ها رسیده است؟ به نظرتان از جمله ایده‌هایی نیست که لابد انسان از طبیعت و از سگ‌های آبی آموخته است تا بتواند منابع آبی را مدیریت کند؟

در این سال‌هایی که از ساخته شدن سد دز می‌گذر نه تنها برای تولید انرژی (برق) از آن استفاده شده بلکه تاثیراتی هم در کشاورزی منطقه داشته است. علاوه بر این‌ها در جلب توریست و گردشگر به عنوان یک مکان تفریحی و یک جاذبه نیمه طبیعی نیمه ساخته دست انسان بسیار موفق عمل کرده است.  به خصوص در چند سال اخیر که ایده مسافرت رفتن و گردشگری در کشورمان متحول شده است و دیگر تنها به هتل و مسافرخانه یا ویلا و بعضا خانه دوست و آشنا و فامیل محدود نمی‌شود.

بیشتر بخوانید: بند میزان ؛ شاهکار معماری ساسانی در شهری با تمدن چندهزار ساله

طبیعت‌گردی با تمام نواقصی که هنوز در شکل اجرایش دارد در سال‌های اخیر کاملا جا افتاده‌اند و سد دز و دریاچه شهیون به یکی از محبوب‌ترین مقاصد طبیعت‌گردی استان خوزستان تبدیل شده‌اند. برخی در توصیف زیبایی‌های این منطقه آن‌جا را با محل فیلمبرداری سریال محبوب وایکینگ‌ها مقایسه می‌کنند.

البته شما لازم نیست در قرن 21 نگران حمله وایکنیگ‌ها در جنوب ایران باشید؛ پس با خیال راحت برنامه سفرتان را بچینید و برای کسب اطلاعات بیشتر حتما در ادامه این مطلب با ما همراه باشید.

سد دز کجاست؟

سد دز خوزستان همانطور که از نامش پیداست در این استان جنوبی کشور قرار دارد. اما قرار نیست به همین بسنده کنیم و خواهیم گفت که دقیقا سد دز در کجاست و راه‌های دسترسی به آن چگونه است.

دریاچه شهیون و سد دز در 15 کیلومتری شهر تاریخی دزفول قرار دارد. البته به این سد، سد دز اندیمشک نیز می‌گویند.  برای رفتن به آن‌جا باید خودتا را به دزفول یا اندیمشک در خوزستان برسانید. با توجه به زمانی که برای سفر تدارک دیده‌اید و البته حس و حال خودتان سفر جاده‌ای به خوزستان به مقصد نهایی سد دز می‌تواند برنامه‌ای بسار جالب و مفرح باشد. علاقمندان به سفر جاده‌ای بعضا هر قدر راه طولانی‌تر و مقصد دورتر باشد بیشتر خوشحال می‌شوند. کیف بیشتری خواهند کرد.

روی نقشه ببینید!

راه دیگر هم سفر با قطار است که آن هم دوستدارن و طرفداران خاص خود را دارد. مخصوصا اگر تعداد همسفران زیاد باشد و چندین کوپه را در اختیار بگیرید.

راه دیگر هم سفر هواایی به اهواز و از آن‌جا با ماشین به دزفول یا اندیشک رفتن است.

اما برسیم به اینکه از دزفول چگونه باید به سمت سد برویم. برای رسیدن به سد از دزفول باید وارد جاده شهیون بشوید و در بین راه وارد جاده فرعی به سمت دریاچه شوید. کل راه تا دریاچه آسفالت است و لازم نیست نگران جاده خاکی باشید. در کنار دریاچه هم پارکینگ برای گذاشتن ماشین‌ها وجود دارد که از این بابت هم خیال گردشگران را راحت می‌کند.

از اندیمشک هم تا سد و دریاچه حدودا 23 کیلومتر راه است.

اگر زمان تصمیم گرفتید که برای دیدن سد دز و دریاچه شهیون به شهر دزفول و استان خوزستان سفر کنید می‌توانید برای اجاره سوئیت کوچک به سایت پینورست سر بزنید.

تاریخچه سد دز و دلیل جذابیت‌هایش

در دوران پهلوی دوم و در سال 1338 ساخت این سد عظیم بتنی که در آن‌زمان ششمین سد مرتفع دنیا بود کلید خورد. علاوه بر نیروگاه یکی از دلایل احداث سد دز آبیاری زمین‌های پایین دست و کنترل سیلاب‌های بالادست بود. جهت کنترل سیلاب‌ها دو تونل برای سریز کردن آب هم در سد قرار دارد.

سد دز که در اسفند سال 1341 به بهره‌برداری رسید دریاچه‌ای به طول 65 کیلومتر و مساحت 225000 کیلومتر مربع را به وجود اورده است که گنجایش 3.3 میلیارد متر مکعب آب را دارد. دز نخستین بخش از سده‌های چند منظوره‌ای است که در آن منطقه افتتاح شدند.

پیش از ساخت این سد هر ساله و با وقوع سیلاب‌ها خسارت‌های فراوانی به زمین‌های کشاورزی آن حوالی وارد می‌شد که همین مساله یکی از دلایل ساخت دز شد. در دهه 30 زامان برنامه و بودجه با شرکت آمریکایی موریسون برای ساخت این سد به توافق رسید و پس از انجام تحقیقات منطقه فعلی برای ساخت سد انتخاب شد. شرکت‌ انتریوهایدرو و شرکت ایتالیایی امپرزیت- جیرولا- لودی هم انجام قسمت‌های دیگری از پروژه را بر عهده گرفتند.

بیشتر بخوانید: دشت سوسن ؛ ییلاقی کوهستانی و گهواره‌ی تمدن‌های باستانی

سد دز در آخرین نقطه از رشته کوه زاگرس که به خوزستان می‌رسد بنا شده است و در موقعیت جغرافیایی خاصی قرار گرفته که جاذبه‌های طبیعی آن منطقه را چند برابر می‌کند. پوشش گیاهی تلفیقی از دامنه‌های زاگرس و خوزستان که نخل هم در آن به چشم می‌خورد و همچنین حیات وحش منطقه و گونه‌های جانوری آن از دیگر عوامل جذابیت دریاچه و زمین‌های اطرافش هستند. مثل این است که با سفر به دریاچه شهیون و سد دز هم به لرستان سفر کرده باشید و هم خوزستان.

وجود دره‌های عمیق و تماشایی و همچنین چشمه‌های فراوان در منطقه از دیگر ویژگی‌هایی هستند که به زیبایی سد دز و دریاچه می‌افزایند. همچنین باز به همین دلیل قرار گیری در مرز دو موقعیت جغرافیایی متفاوت آب و هوای دلپذیر و معتدلی هم در آنجا حاکم است.

جزایری هم با آبگیری سد  در دریاچه به وجود آمده‌اند که با قایق‌های تفریحی در دسترس هستند و انبوهی از درختان کنار و بادام کوهی آن‌ها را مانند دیگر نقاط کنار دریاچه می‌پوشانند.

سد دز امروز چگونه است؟

سد دز امروز نه تنها به عنوان محلی برای مدیریت منابع آبی جهت تولید انرژی و جلوگیری از سیلاب؛ بلکه به عنوان یک مکان گردشگری با چشم‌اندازهای طبیعی شگفت انگیز میزبان بسیاری از توریست‌ها در طول سال است.

بسیاری از طبیعت‌دوستان در دره‌ها و تپه‌های حوالی دریاچه شهیون کمپ می‌کنند و عده زیادی هم به تفریحات آبی در دریاچه می‌پردازند.

محیط کنار دریاچه و سد همچنین برای علاقمندان به گیاهان و گونه‌های جانوری امکان‌های فراوانی دارد. بسیاری از دوستدارن جدی‌تر طبیعت به همین خاطر به آن‌جا سفر می‌کنند.

عشاق ماهی‌گیری هم به وش باشند که ماقعی از سال و با کسب مجوزهای لازم امکان ماهیگیری در دریاچه وجود دارد. اما مساله‌ای که شاید کسی انتظارش را نداشته باشد این است که قرل‌آلا هم در دریاچه شهیون وجود دارد. باورش سخت است ولی حقیقت دارد. پس اگر اهل قلاب هستید و قصد سفر به خوزستان را دارید بدانید و آگاه باشید که قزل‌آلا در انتظار شماست.

جاذبه‌های توریستی نزدیک به سد دز

روستای پامنار در نزدیکی ریاچه یکی از نقاط دیدنی استان خوزستان است و برای کسانی که به زندگی و معماری روستایی به خصوص در جنوب ایران علاقه دارند، جذابیت بسیاری دارد. همچنین برای خرید سوغاتی هم می‌توانید روی اهالی روستا و محصولات صنایع دستی‌شان حساب کنید. در اپامنار همچنین اقامتگاه بومگردی و خانه‌های روستایی جهت اقامت وجود دارند.

بیشتر بخوانید: چغازنبیل کجاست؛ معنی‌اش را می‌دانید؟ سفر به زیگورات ۳ هزار ساله

اما به جز روستای پامنار از جاذبه‌های طبیعی آن حوالی می‌توان به رودخانه دز که از میان شهر می‌گذرد، دره توبیرون، دره کول خرسونف صوفی احمد و روستای سنگی لیوس اشاره کرد.

در زمینه جاذبه‌های تاریخی هم بافت قدیمی شهر، پل قیمی دزفول از دوران ساسانیان، بازار قدیم، محوطه جندی شاپور، مسجد جامع و سازه‌های آبی مثل آسیاب آبی‌ها و قنات‌ها از مهم‌ترین آثار نزدیک به سد و دریاچه هستند.‌‎

شما تا به حال شهر تاریخی دزفول سفر کرده‌اید؟ از سد دز و دریاچه شهیون دیدن کرده‌اید؟ آیا تجربه قایق‌سواری در این دریاچه را دارید؟ تا به حال در دره‌ها و تپه‌های حوالی دریاچه شهیون کمپ کرده‌اید؟ اهل ماهی‌گیری هستید؟ تا به حال در این دریاچه ماهی‌گیری کرده‌اید؟ به روستای پامنار هم سر زدید؟ حتما تجربه و نظر خودتان از سفر به دزفول و دیدن سد دز و طبیعت اطرافش را برای ما بنویسید. 

افراد زیادی به سفر کردن علاقه دارند ولی پیدا کردن و انتخاب محل اقامت همیشه یکی از دغدغه‌های این افراد است. شما می‌توانید با خیال راحت با رزرو اقامتگاه در پینورست این دغدغه را حل کنید.

امکان رزرو انواع مختلف اقامتگاه از کلبه جنگلی و بومگردی تا رزرو ویلا لاکچری ساحلی در این سایت وجود دارد.

پینورست