قلعه بابک کلیپر؛ دژ ساسانی که پایگاه مقاومت سرخ جامگان شد

جنگل‌های سرسبز و تماشایی ارسباران در استان آذربایجان شرقی یکی از رازآمیزترین قلعه‌های تاریخی ایران را توی دلش جا داده است. قلعه بابک پایگاه مقاومت بابک خرم دین. بابک خرم‌دین قهرمانی ملی است که امروزه تصویری نیمی تاریخی و نیمی اسطوره‌ای از او بر جای مانده که نه فقط برای ترک‌ها یا آذری‌ها بلکه برای تمام اقوام ایرانی نماد مقاومت است.

بابک خرم‌دین و یارانش از این قلعه برای ایستادگی در مقابل خلفای عباسی استفاده می‌کردند. قلعه بابک به دلیل موقعیت جغرافیایی ویژه‌اش و مسیر دسترسی سختی که داشت در موقع جنگ ایده‌آل بود. یاران بابک با تعداد نفرات بسیار کم‌تری می‌توانستند در برابر سپاهی عظیم ایستادگی کنند و آن‌ها را شکست دهند. امروزه این قلعه به یکی از نقاط گردشگری مهم برای علاقمندان به تاریخ ایران تبدیل شده است. اگر شما هم عاشق قلعه‌های ایرانی با قصه‌های عجیب پشت سرشان هستید قلعه بابک را از دست ندهید.

با ما همراه باشید تا در این مطلب پینورست بیشتر با این قلعه جالب آشنا شویم.

قلعه بابک در کجا قرار دارد؟

هر چند به این جا قلعه بابک تبریز هم می‌گویند ولی این دژ مستحکم و غیر قابل نفوذ دلاور ایرانی در تبریز نیست. در واقع قلعه بابک در استان آذربایجان شرقی و در فاصله ۵۰ کیلومتری شهرستان اهر و همچنین ۲۰۰ کیلومتری شهر تبریز در ارتفاعات شهر کلیبر قرار دارد.

 برای رفتن به قلعه بابک از تبریز ابتدا باید به سمت اهر بروید و سپس از آنجا راهی کلیبر شوید. فاصله کلیبر با تهران هم حدودا ۸۰۰ کیلومتر است. در کلیبر از طریق تابلوهای راهنمایی که مسیر هتل قلعه بابک یا خود بنا را نشان می‌دهند راه‌تان را پیدا خواهید کرد. علاوه بر تابلوهای راهنما هم از هر کسی از اهالی کلیبر که بپرسید راه را به شما نشان خواهد داد.

روی نقشه ببینید!

مسیر کلیبر تا قلعه بابک تنها ۳ کیلومتر مسافت دارد اما به خاطر کوهستانی بودن منطقه و نیازه به پیاده‌روی و کوهنوردی زمان قابل توجهی صرف می‌شود. اگر از علاقمندان به کوهنوردی باشید می‌توانید با یک تیر دو نشان زده و علاوه بر بازدید از این بنای تاریخی با کوهنوردی و پیاده‌روی در مسیر نیز لذت مضاعف ببرید. بسیاری از طبیعت‌گردان برنامه‌ای دو روزه تدارک می‌بینند و شبی را در کمپ قلعه بابک به سر می‌برند و روز بعد عازم دژ می‌شوند.

اگر قصد دارید برای رفتن به تبریز و دیدن قلعه بابک برنامه‌ریزی کنید می‌توانید همین حالا برای اجاره سوئیت کوچک به وب سایت پینورست سر بزنید.

قلعه بابک چند پله دارد؟

در سال‌های اخیر و با ساخت پله‌های سیمانی این امکان فراهم شده است تا حتی کسانی که از آمادگی جسمانی مطلوبی هم برخوردار نیستند بتوانند خودشان را به قلعه برسانند.

اما اگر چندان با پیاده‌روی‌های طولانی و کوهنوردی میانه خوبی ندارید و پس از خواندن سطرهای قبل دارید کم‌کم عطای دیدار از مقر خرم‌دینان را به لقایش می‌بخشید؛ نگران نباشید. راه آسان‌تری که برای رسیدن به قلعه دارید این است که با ماشین تا محل سیاه چادرهای عشایر رفته و اندک مسیر باقی مانده را پیاده‌روی کنید.

در مجموع سه مسیر برای رسیدن به قلعه وجود دارد:

مسیر اول پیاده‌روی از محل کمپ گردشگری قلعه درسی آغاز شده و در نهایت به گذرگاه پلکانی می‌رسد. این مسیر سخت‌تر از مسیرهای دیگر بوده و محبوب کوهنوردها است. البته اگر سختی راه را به جان بخرید و این مسیر را انتخاب کنید همت‌ مضاعف‌تان بی پاداش هم نخواهد بود و مناظر چشم‌نواز و خیره‌کنده‌ای در انتظار شما هستند.

بیشتر بخوانید: ۲۰ قلعه برای طرفداران جنگ‌های باستانی – زیباترین قلعه‌های ایران و کشورهای همسایه

مسیر دوم از هتل قلعه بابک در روستای شجاع آباد آغاز شده و برای رسیدن به مقصد باید بیش از ۱۰۰۰ پله را طی کنید. مسیر هتل قلعه بابک رایج‌ترین مسیر گردشگران است و بیشتر کسانی که می‌خواهند از این بنا دیدن کنند، این راه را بر می‌گزینند.

مسیر سوم هم همان با ماشین تا مقر عشایر رفتن و باقی راه را پیاده طی کردن است که کمی بالاتر به آن اشاره کردیم.

تاریخچه بنا

قدمت این بنای تاریخی که به دژ بابک، قلعه بذ یا قلعه جمهور هم معروف است به دوران ساسانیان بر می‌گردد. البته برخی معتقدند که تاریخچه این دژ به دوران اشکانیان هم می‌رسد.

آثاری تاریخی نظیر سفالینه‌ها و سکه‌های مسی در این منطقه کشف شده است که مربوط به قرن هفتم هجری هستند. بنا بر شواهد بدست آمده به نظر می‌رسد که دژ بابک بعد از قرن هفتم و هشتم هجری خالی از سکنه و متروکه بوده است.

خرم‌دینان به رهبری بابک از این دژ به عنوان یک سازه نظامی و دفاعی در نبرد با عباسیان استفاده می‌کردند.

معماری قلعه بابک

از این دژ به عنوان باشکوه‌ترین دژ سنگی ایران یاد می‌شود. در معماری بنا می‌توان شباهت‌های بسیاری با دیگر آثار بر جای مانده از دوران ساسانیان مانند تخت سلیمان را مشاهده نمود. البته نشانه‌هایی از بازسازی آن در قرن دوم و سوم هجری نیز به چشم می‌خورد و حاکی از نوسازی و ایجاد تغییراتی به دست خرم دینان است.

این دژ در ارتفاع  بیش از ۲۰۰۰ متری از سطح دریا احداث شده است و دورتادورش را دره‌های عمیق فرا گرفته است. هرچند مسیر رسیدن به قلعه بابک حتی در دوران ما هم دشتوار است، ممکن نیست این مسیر را بروید و به مقصد برسید و عاشق چشم‌اندازی که دربرابرتان است نشوید. تصور اینکه چگونه در آن دوران این دژ مستحکم را در چنین نقطه غیر قابل عبوری ساخته‌اند شگفت‌انگیز است.

برای دسترسی به این بنای استراتژیک نظامی تنها یک راه ورودی وجود دارد که همان دروازه اصلی قلعه است. در انتهای مسیر معبری از سنگ‌های طبیعی به شکل دالانی باریک وجود دارد که تنها یک‌نفر در آن واحد می‌تواند از آن عبور کند و امکان گذر همزمان حتی دو نفر هم وجود ندارد. این مساله عبور لشکر و غافلگیر شدن خرم‌دینان را ناممکن می‌کرده است و همچنین باعث می‌شده دشمنان نتوانند سلاح‌هایی مانند منجنیق یا آتش‌افکن را به بنا نزدیک کرده و از آن‌ها استفاده کنند.

بیشتر بخوانید: قلعه رودخان؛ درباره‌ تعداد پله‌ها، راز تونل مخفی و تاریخچه‌

 انتهای دالان که در ۲۰۰ متری قلعه قرار دارد به نقطه‌ای منتهی می‌شود که نگهبان‌ها و دیده‌بان‌های دژ که در برج‌های نیمه استوانه‌ای ۴ طرف بنا مستقر بودند، به راحتی می‌توانستند نزدیک شدن هر جنبنده‌ای به دژ را تحت نظر داشته باشند.

بعد از معبر به دروازه قلعه می‌رسیم و پس از طی مسیری که ۱۰۰ متر ارتفاع می‌گیرد وارد قلعه می‌شویم. این گذرگاه هم بسیار باریک و مشرف به پرتگاه است و شاید برای کسانی که ترس از ارتفاع دارند تجربه دلچسبی را رقم نزند.

ساختمان اصلی قلعه و باروها ۲ طبقه و در بعضی از قسمت‌ها ۳ طبقه است و از سنگ و ملات ساروج ساخته شده و در قسمت‌هایی از آن گچ هم به کار رفته. ساختمان اصلی شامل ۷ اتاق بوده که  به تالار اصلی راه دارند و آن را احاطه کرده‌اند. در سمت دیگر قلعه هم اتاقها و تاسیساتی نظیر آب‌انبار قرار دارند. کف آب‌انبارهای قلعه بابک خرم‌ دین را با استفاده از ساروج غیر قابل نفوذ کرده بودند. در فصل‌های پاییز و زمستان با برف و باران آب‌انبارها پر می‌شدند تا در هنگام محاصره و فصل‌های گرم ذخیره آبی مناسبی در قلعه وجود داشته باشد.

بخش‌های دیگر ساختمان دز جمهور از بین رفته‌اند و به نظر می‌رسد پلکانهایی در این قسمت‌ها وجود داشتند که برای دسترسی به نقاط مرتفع‌تر قلعه استفاده می‌شدند.

بابک خرمدین که بود و چرا این قلعه به نام او خوانده می‌شود؟

خرمدینان که به سرخ‌جامگان هم مشهور هستند به عنوان یکی از مهم‌ترین جنبش‌ها بر علیه اعراب شناخته می‌شوند و در واقع ادامه دهنده راه سیاه‌جامگان و پیروان ابومسلم خراسانی بودند. آن‌ها بر علیه خلفای عباسی شورش کرده و با آن‌ها می‌جنگیدند.

بابک دلاور ایرانی از اهالی آذربایجان هم به خرمدینان پیوسته بود و مورد توجه رهبر آن‌ها جاویدان به سهل قرار داشت و پس از مرگ او در مستند رهبری قرار گرفت.

بابک خرم دین به مدت حدود 20 سال بر علیه اعراب و خلافی عباسی می‌جنگید و شورش بر علیه آن‌ها رهبری می‌کرد. این سردار سلحشور ایرانی و یارانش در طی آن سال‌ها و با استفاده از قلعه جمهور به عنوان مقر اصلی‌شان بارها بارها به سپاه دشمن ‌تاختند و خسارات‌های فراوانی بر آن‌ها تحمیل کردند. به خاطر شرایط جغرافیایی و معماری این دژ لشکر اعراب قادر به مقابله با خرمدینان نبودند و با وجود برتری چشمگیر نفرات‌شان مدام شکست می‌خوردند.

بیشتر بخوانید: قلعه فلک الافلاک؛ قلعه قصه‌های پریان

بابک سرانجام توسط افشین که سراداری ایرانی اما خیانتکار به وطن بود اسیر شد. افشین او را به بغداد فرستاد و در آن‌جا این فرمانده وطن‌دوست، شجاع و زیرک را گردن زدند. بعدها به دلیل رشادت‌های بابک دژ بذ را که مقر او بود، قلعه بابک نام نهادند.

امروزه بابک همچنان محبوب و مورد توجه است و هر ساله در تاریخ دهم تیر ماه مراسمی در قلعه بابک برای بزرگداشت یاد و نام او برگزار می‌شود.

چه نقاط دیدنی دیگری در نزدیکی قلعه بابک وجود دارد؟

دژ بابک خرمدین در مجاورت جنگل‌های ارسباران قرار دارد. این جنگل‌ها یکی از نقاط بسیار بکر و زیبای طبیعت کشورمان هستند و زیست‌بومی منحصر به فرد دارند که شامل گونه‌های جانوری و گیاهی گوناگونی است. طبیعت‌گردان و طبیعت‌دوستان اگر گذرشان به آن حوالی در استان آذربایجان شرقی بیفتد حتما سری به جنگل‌های ارسباران خواهند زد.

از قلعه درسی هم می‌توان به عنوان یکی از جاذبه‌های گردشگری کلیبر نام برد. قلعه درسی دره‌ای عمیق و چشم نواز در مجاورت قلعه بابک است و یکی از نقاط دیدنی در نزدیکی این بنای تاریخی به شمار می‌آید.

همچنین اگر شرایط فراهم بود بد نیست که بازدید از دژ بابک را به سفر تبریز پیوند بزنید و در این صورت می‌توانید از جاذبه‌های توریستی فراوان پایتخت مشروطه نیز دیدن کنید و سفری فراموش نشدنی را در آذربایجان شرقی تجربه کنید.

شما تا به حال قلعه بابک کلیپر را از نزدیک دیده‌اید؟ چه چیزی در مورد این قلعه بیشتر از همه نظر شما را به خودش جلب کرد؟‌ آیا در مسیر کوهستانی رسیدن به قلعه کوهنوردی کردید؟ تجربه ماندن در کمپ قلعه بابک را دارید؟‌ آیا تعداد پله‌های مسیر هتل قلعه بابک را شمردید؟ به نظر شما هم این قلعه چشم‌انداز بی‌نظیری دارد؟‌ آیا از جنگل‌های ارسباران هم دیدن کردید؟ حتما نظر و تجربه خودتان از دیدن قلعه بابک را برای ما بنویسید. 

افراد زیادی به سفر رفتن و دین مکان‌های جدید علاقه دارند. پیدا کردن و انتخاب محل اقامت یکی از دغدغه‌های اصلی این افراد در سفر است. این بار که برای سفر برنامهٰ‌ریزی کردید می‌توانید برای اجاره اقامتگاه به صورت آنلانی به وب سایت پینورست سر بزنید. پینورست یک سایت معتبر برای رزرو ویلا و انواع اقامتگاه در هر شهری است.

پینورست