جاهای دیدنی اراک ؛ از بازار و قلعه تا پیست اسکی

سعی داریم با معرفی جاهای دیدنی اراک بار صنعتی نام این شهر را کم کنیم و اراک را به عنوان شهری دیدنی که باید به آن سفر کرد معرفی کنیم. 

با شنیدن نام استان مرکزی احتمالا بسیاری تصور دارند که این استان دقیقا در میان فلات ایران قرار دارد. احتمالا اگر هر کسی متر بردارد یا محاسبه‌های ریاضی انجام دهد می‌بیند که این قضیه درست نیست. اما اگر به‌طور حدودی در نظر بگیریم این داستان واقعیت دارد.

شهر مشهور اراک در همین استان قرار دارد. بسیاری از ما احتمالا اراک را به‌عنوان قطب اصلی صنعت در ایران و با کارخانه‌های مختلف و بسیار آن می‌شناسیم. شهر اراک اما جز این ویژگی مهم که نه فقط برای مردم این شهر که برای تمام ایران اهمیت دارد جاذبه‌های دیدنی متنوع دیگری هم دارد.

با ما در این مطلب پینورست همراه باشید تا با بهترین جاهای دیدنی اراک آشا شوید.

اراک در کجا قرار دارد؟

همان‌ طور که گفتیم استان مرکزی تقریبا در وسط ایران قرار گرفته است. بزرگ‌ترین و مشهور‌ترین شهری که حتی بسیاری این استان را به نام آن می‌شناسند شهر اراک است. این شهر به‌ عنوان قلب و پایتخت صنعتی در ایران مشهور شده است. اراک از شمال به استان قزوین، از جنوب به اصفهان و قسمتی از لرستان، از شرق به استان قم و از غرب به همدان ختم می‌شود.

در طی این سال‌ها متاسفانه به‌ علت برخی مشکلات نزدیک به ۵۰ روستا در این شهر کاملا خالی از سکنه شد. در نظر بسیاری اراک شهری صرفا با آب‌ٰو‌هوای گرم و خشک است. اما دقیقا برعکس این کلیشه، اراک به‌‌ علت قرار داشتن در میان کوه‌های بلند در حاشیه مرکزی کشور، بودن در جوار منطقه‌هایی مثل حوض‌السلطان، کویر میقان و مرکز آبریز دریاچه نمک قم و تلاقی دو رشته کوه بزرگ زاگرس و البرز آب‌و‌هوای چهار فصل و متنوعی دارد. 

بیشتر بخوانید: ۱۳تا از جاهای دیدنی چابهار ؛‌ به جای سفر به مریخ بروید به چابهار!

مردم اراک

بیشتر مردم در شهر اراک به زبان فارسی و در قسمت‌هایی از آن ترکی صحبت می‌کنند. مردم خونگرم شهر اراک مهمان‌نواز هم هستند و در صورت سفر به این شهر حتما در خاطر داشته باشید که غذا و خوراکی‌های آن مثل کاچی، فتیر، آش ترخینه و کسمه را حتما امتحان کنید.

در کتاب‌ها برای معنی لغوی اراک معنی‌هایی مثل باغستان یا نخلستان، سریر پادشاهی، باغ و بارگاه آمده است. ولی بر اساس تحقیقات نویسنده و محقق مشهور آلمانی، هرتسفلد اراک در واقع صورت و شکل فارسی کلمه عراق به معنای زمین‌های هموار و مسطح است.

در اولین سر‌شماری کشوری جمعیت این شهر چیزی نزدیک به ۶۰ هزار نفر تخمین زده شده بود. اراک در ابتدا به چهار منطقه اصلی که دو قسمت آن ارزش باستان‌شناسی داشت تقسیم می‌شد. در ادامه با اضافه شدن سنجان و کهرود این شهر به ۶ منظقه متنوع تقسیم می‌شود. مردم اراک پیرو دین اسلام و مذهب شیعه هستند. در این شهر اقلیتی از کلیمیان و مسحیان هم زندگی می‌کردند که گروه کلیمیان سال‌هاست از آن مهاجرت کرده‌اند.

تاریخچه اراک

پس از بحث درباره جمعیت‌شناسی شهر اراک بهتر است کمی به تاریخچه جالب توجه این شهر بپردازیم. در اواسط دهه بیست شمسی قسمت عظیمی از ایران به‌ نام استان مرکزی شناخته می‌شد. اما مرکز اصلی این استان را تهران می‌دانستند که مقر اصلی حکومت در آنجا قرار گرفته بود.

قلعه حاج وکیل

بر اساس اسناد تاریخی عمر شهر اراک به دوران قاجار بر می‌گردد. در زمان فتحعلی شاه به‌ علت شکل گرفتن برخی اختلافات قومی و کشوری، سپهدار اعظم یوسف خان گرجی تقاضای تاسیس قشونی به اسم عراق را به فتحعلی شاه ارائه داد و پس از گرفتن موافقت، در مرکز قشون عجم قلعه‌ای نظامی برای برقراری امنیت بنا کرد. این‌گونه بود که مهم‌ترین ساختمان شهر بنا شد. در ادامه و برای مدتی نام این بنا را سلطان‌آباد گذاشتند.

از دلایل اصلی زندگی و مهاجرت مردم به شهر اراک وجود کارخانه‌های متعدد در آنجا بود. از این رو بسیاری از کارگران صنعتی و ماهر تا مهندسان همراه خانواده‌های خود به این شهر کوچ کردند. در کنار این مساله وجود جاذبه‌های طبیعی و تاریخی و راحتی رفت‌و‌آمد در سطح شهر و مجهز بودن آن به مکان‌های مختلف تفریحی و فرهنگی، اراک به یکی از شهرهای محبوب مسافران تبدیل شده است.

جاهای دیدنی اراک

در صورت سفر به این شهر جاهای دیدنی اراک را که در ادامه به آنها اشاره خواهیم کرد را از دست ندهید.

بازار اراک

 اولین محلی که برای بازدید در لیست جاهای دیدنی اراک پیشنهاد می‌کنیم مجموعه تاریخی بازار اراک است. جدا از خریدهای شخصی و سوغات، دیدار از این بازار جذابیت‌های دیگری هم دارد. در ابتدا باید گفت اراک به علت قرار داشتن در یک محور مواصلاتی تقریبا با تمامی استان‌های ایران ارتباط کم و زیادی داشته. تاثیر این ارتباط را در تنوع کالاهای بازار اراک مشاهده می‌کنید.

این بازار زیبا از لحاظ معماری هم ارزش بسیار بالایی دارد. این محل به‌ عنوان نمونه ارزشمندی از سبک شهر‌سازی در ایران اوایل قرن سیزدهم به شمار می‌رود. سراسر بام در این بازار گنبدی و پوشیده با کاهگل است. خلاقیت و زیبایی و رقص نوری که در طول روز در بازار می‌بینید به‌علت وجود نورگیرها در گنبدهاست که به جز دادن روشنایی طبیعی به‌عنوان تهویه هم کاربرد دارد.

بیشتر بخوانید: ۹ پیشنهاد برای عکاسی از ایران – بهترین سوژه‌ها کجا هستند و کی باید رفت

حمام چهار فصل اراک

از جاهای دیدنی‌ قابل توجه و جالب دیگر در این شهر، حمام چهار فصل اراک است. این حمام در زمان احمد شاه، آخرین شاه قاجار توسط معمار برجسته آن زمان، حاج محمد ابراهیم خوانساری بنا گشت. حمام چهار فصل در سال ۱۳۵۵ در فهرست آثار ملی ایران ثبت شد و در خیابان بهشتی اراک قرار دارد.

نقش‌های زیبایی که در تمامی دیواره‌های این محل وجود دارد نام آن را به حمام چهار فصل مشهور کرده است. این مکان تنها حمامی بود که برای اقلیت‌های مختلف مذهبی در آن دوران بخشی اختصاصی در نظر گرفته بود.

طبق روایت‌ها حاج ابراهیم وقتی در زمستان زنی یهودی را در حال شستن کودکش در خارج از حمام دید و متوجه ممنوع بودن استفاده از حمام برای یهودیان شد دستور به اضافه کردن قسمتی ویژه برای حمام کردن آنها داد. قسمت زنانه‌ این حمام زیباترین طراحی در این بنا را دارد و گنبد عجیبی بدون ستون در میان آن قرار گرفته است.

کاروانسرای شاه عباسی

در ۳۵ کیلومتری شهر اراک روستایی به نام کاروانسرا قرار دارد. در این روستا کاروانسرایی کهن به‌ نام کاروانسرای شاه عباسی با سبک معماری جالبی مثل چهار ایوانی بودن را خواهید دید. تاریخ دقیق ساخت این کاروانسرا مشخص نیست اما احتمالا آن را در دوران صفوی بنا کرده‌اند. این محل به دلیل بی‌توجهی و شاید در دسترس نبودن در حال تخریب و از بین رفتن است.

تالاب میغان

شهر اراک جز جاذبه‌های تاریخی از دیدنی‌های طبیعی شگفت‌آوری هم بهره‌مند است. از معروف‌ترین این پدیده‌ها در طبیعت این شهر به تالاب مشهور میقان باید اشاره کرد. این تالاب در ناحیه شمالی اراک و در بیابانی عظیم قرار دارد.

این تالاب جزو مهم‌ترین جاذبه‌ها برای گردشگران و اهالی طبیعت‌گردی محسوب می‌شود. این پدیده طبیعی از بهترین مکان‌ها برای پرنده‌نگری هم به حساب می‌آید. جالب است بدانید در تالاب میقان ۱۵ آبان ماه به نام درنا مشهور شده و اگر در آن روزها حوالی تالاب باشید تجمع و پرواز درناهای بسیار زیادی را خواهید دید. بهترین زمان برای دیدار از تالاب میقان هم همان اواسط پاییز و ماه آبان است.

کلیسای مسروپ مقدس

در گذشته ارمنی‌های زیادی در اراک زندگی می‌کردند. به همت این مردم کلیسای زیبایی به‌نام مسروپ مقدس در سال ۱۹۱۴ میلادی در این شهر بنا شد. در طراحی کلیسای مسروپ مقدس پلان باسیلیکایی مستطیلی شکل به‌ صورت شرقی و غربی دیده می‌شود.

این کلیسا نورگیرهای زیادی در هر گوشه‌ خود دارد. برج ناقوس کلیسا نزدیک درب ورودی است. کلیسای مسروپ مقدس در خیابان چمران اراک واقع شده و در سال ۱۳۷۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران ثبت گردید.

موزه صنایع‌دستی اراک

تقریبا تمامی شهرهای ایران در حوزه صنایع‌دستی آثار ظریف و بسیار زیبایی دارند. شهر اراک هم از این قاعده مستثنی نیست. خانه حسن‌پور که به موزه صنایع دستی اراک هم مشهور است گنجینه منحصر‌به‌فردی از تاریخ طولانی مردم هنرمند و هنر دست آنها است.

این خانه که در دوران احمد شاه قاجار بنا شده در ناحیه بافت قدیمی اراک قرار دارد. این عمارت زمانی که ساخته شد به یک شرکت فرش متعلق به شخصی به‌ نام حاج مشیری بود. این خانه در طول زندگانی خود در ادامه به مدرسه تبدیل شد و در نهایت جواد حسن‌پور آنجا را به‌ خاطر معماری زیبایش خریداری کرد.

با گذر زمان و فرسودگی سازمان میراث فرهنگی توانست آنجا را بخرد و پس از بازسازی به موزه صنایع‌دستی تبدیل کند. این خانه با ۶۰۰ متر زیر بنا در دو طبقه بنا شده است. طبق معماری آن دوران اتاق‌های همکف زمستان‌نشین و طبقه بالا مخصوص روزهای تابستان بودند.

موزه مفاخر اراک

از دیگر جاهای دیدنی اراک و مکان‌های تاریخی با معماری خاص می‌توان به موزه‌ی مفاخر اشاره کرد. چیدمان آجرها و تزئین آن یادآور معماری قاجار است که در دو سر غرب و شرق خود ایوان‌های بزرگ و دلنوازی دارد.

نکته جالب درباره این خانه که امروز تبدیل به موزه شده داشتن ۱۱ اتاق، ۸ تالار و یک حمام خزینه در گوشه حیاط است که فیلم‌های ترسناک را یادآوری می‌کند. در اواسط دهه هشتاد این موزه برای استفاده عموم مردم گشایش یافت.

بیشتر بخوانید: ترکمن صحرا ؛ ۱۰ چیز که شما را به سمت آن می‌کشاند

روستای هزاوه

قسمت مهم از طبیعت دیدنی شهر اراک روستای هزاوه و انجدان است. دیدار از هر دوی این روستاها را در برنامه سفر خود به اراک قرار دهید. روستای هزاوه که قدمت آن را تا حدود ۵ هزار سال تخمین می‌زنند در حدود ۲۰ کیلومتری غرب اراک قرار دارد.

روستای هزاوه از مثال‌های خوب برای تنوع آب‌و‌هوایی در اراک به‌حساب می‌آید. این روستا به‌ علت قرار گرفتن در مجاورت کوه در بیشتر روزهای سال دمای پایین و سردی دارد. دیدنی‌های تاریخی و کهنی مثل تپه هزش و مقبره شاه احمد ایلخانی هم در این روستا واقع شده است.

در روستای هزاوه جز آب‌وهوای بسیار دلنشین و چشمه‌های زیبا، کوه و غارهایی مهیجی برای غار‌نوردان  وجود دارد. هزاوه بین خمین، محلات و اراک قرار دارد.

روستای انجدان

روستای انجدان محلی فوق‌العاده خوش آب‌و‌هوا برای استراحت و لذت بردن از آرامش است. قلعه و بناهای بزرگ زیادی در انجدان وجود داشته‌. اما امروزه بیشتر آنها به طور کامل از بین رفته‌اند. ادبای مشهوری چون طاهر دکنی و داعی انجدانی از اهالی این منطقه بودند.

روستای انجدان هم مثل روستای هزاوه بسیار زیبا و دیدنی است و حتما به آن سری بزنید.

هفتاد قله

جاهای دیدنی‌ اراک باز هم ادامه دارد. محلی به‌ نام هفتاد قله در اراک با وسعت نزدیک به ۱۰۰ هزار هکتار در فاصله ۲۵ کیلومتری از شهر واقع شده است. دره‌های چیکاب و سیبک در این ناحیه قرار دارند که از مکان‌های مهم و حیاتی برای تغذیه حیوانات به شمار می‌روند.

تقریبا بیش از ۴۰ گونه گیاهی مختلف و ۷۰ نوع پرنده در این ناحیه شناسایی شده‌اند. قبلا در این منطقه تصاویری از پلنگ‌ها هم شکار شده بود. هفتاد قله به‌ علت وجود همین حیات وحش متنوع و کتیبه‌های تاریخی بسیار امروز دیگر در دسته مناطق حفاظت‌شده قرار دارد.

برج شیشه اراک

پیشتر گفتیم که در دوران فتحعلی شاه قاجار در نواحی مرکزی ایران اختلافات و درگیری‌هایی به‌وجود آمد. با تلاش یوسف خان گرجی برای سامان دادن به اوضاع و محل زندگی قشون، محلی تحت عنوان برج شیشه ساخته شد. این محل به‌ علت اهمیت سیاسی که داشت به‌عنوان ارگ حکومتی مشهور بود.

دلیل اینکه به این ساختمان برج شیشه می‌گویند این است که کاشی‌کاری‌های لوزی شکلی در آن بود که با عبور نور خورشید از درون آنها دچار درخشش بسیار زیبایی می‌شدند. این برج که در گروه آثار ملی ایران شمرده می‌شد در اوایل دهه ۶۰ شمسی تخریب شد و از آن زیبایی امروز قسمت بسیار کوچکی پا‌برجا است.

پیست اسکی پاکل شازند

از دیدنی‌ترین تفرجگاه‌های شهر اراک که اگر درباره این شهر زیاد نمی‌دانید احتمالا متعجب خواهید شد پیست اسکی پاکل شازند است. این پیست در نزدیکی روستایی به همین نام و در ارتفاعات پلنگ قرار گرفته. زمستان‌ها برف زیادی در اینجا می‌بینید که اگر اهل اسکی باشید بسیار برایتان هیجان‌انگیز خواهد بود.

در پیست اسکی پاکل شازند شهر اراک مربیان حرفه‌ای این ورزش را آموزش می‌دهند. حتی اگر اسکی بلد نیستید در اینجا می‌توانید تیوب‌سواری بر روی برف را امتحان کنید. دستگاه‌های تله‌سیژ هم در این محل وجود دارد و با سوار شدن بر آنها می‌توانید زمین‌های سفید‌پوش و نقطه‌های سیاهی که با سرعت در آن اسکی می‌کنند را ببینید.

طبق برنامه‌ در این پیست اسکی به‌زودی تله‌کابین هم افتتاح خواهد شد. فقط به‌خاطر بسپارید پیست اسکی شازند برای اسنو‌برد به‌علت ارتفاع کمی که دارد مناسب نیست.

قلعه حاج وکیل

آخرین دیدنی تاریخی که از لیست جاهای دیدنی اراک به شما معرفی خواهیم کرد قلعه حاج وکیل نام دارد. این قلعه به عمارت کلاه فرنگی اراک هم مشهور است. این بنا در دوران ناصرالدین شاه و برای کمپانی مشهور زیگلر ساخته شد. در ادامه این ساختمان را محمد‌حسن وکیل خریداری کرد و عمارت به نام او مشهور شد.

بیشتر بخوانید: کاروانسراهای ایران ؛ ۱۱ کاروانسرای تاریخی در جاده ابریشم و جنگل‌های شمال

در آرایش و تزئین قلعه وکیل به کاشی‌های هفت رنگ و نقش و نگارهای هندسی آن می‌توان اشاره کرد. در این قلعه مجموعه‌ زیبایی از فرش‌های دست‌بافت و تابلو فرش، تابلو‌های خط، گلیم و قلم‌زنی هم وجود دارد.

جاهای دیدنی اراک کم نیست. این شهر جاذبه‌های دیدنی متنوعی را در خودش جای داده که برای درک حال و هوا و تاریخ طولانی این شهر حداقل باید یک بار به آنجا سفر کرد. در سفر به شهر اراک امیدواریم روزهای خوشی را سپری کنید. حتما بعد از سفر به اراک و دیدن جاهای دیدنی آن نظر و تجربه خودتان را برای ما بنویسید. 

اگر تصمیم دارید که برای سفر به اراک یا سایر شهرهای ایران برنامه‌ریزی کنید می‌توانید برای اجاره اقامتگاه به صورت آنلاین به سایت پینورست سر بزنید. امکان اجاره انواع مختلف اقامتگاه از کلبه جنگلی و خانه روستایی تا اجاره ویلا ارزان در این سایت وجود دارد.

آرش روحی