موزه مردان نمکی، کشف مومیایی از عصر هخامنش در معدنی اسرارآمیز

مردان نمکی در موزه

موزه محلی برای نگهداری اشیا و آثار قدیمی است که با تماشای آن‌ها می توان سیر تمدن و فرهنگ هر شهر یا کشوری را دید. در این سفر به موزه‌ای با دیدنی‌های منحصر به فرد خواهیم رفت. مقصد ما موزه مردان نمکی است. همان‌طور که از نامش می‌توان حدس زد این موزه دارای اشیاء بسیار خاصی است که در معدن نمک یافت شده‌اند.

موزه مردان نمکی کجاست

موزه مردان نمکی در خانه ذوالفقاری زنجان دایر شده است. این عمارت در نزدیکی سبزه میدان قرار دارد و از آنجایی که محلی برای نگهداری مومیایی طبیعی مردان نمکی است به این اسم شناخته می‌شود.

آدرس موزه مردان نمکی: استان زنجان، شهر زنجان، سبزه میدان، خانه تاریخی ذوالفقاری، موزه مردان نمکی

مردان نمکی را بیشتر بشناسید

موزه مردان نمکی در زنجان

چگونگی کشف مومیایی این مردان ماجرای خیلی خاصی دارد. در سال ۱۳۷۲ کارگران معدن نمک چهرآباد، در حین کار با جسد یک مومیایی مواجه شدند. در ابتدا گمان می رفت که این جسد متعلق به یکی از پادشاهان ساسانی و یا اقوام سکاها باشد. این حدسیات بیش‌تر به دلیل گوشواره طلایی که در گوش مومیایی بود ایجاد شده بودند و علت یا دلیل پژوهشی نداشتند. پس از گذشت مدتی، مجددا در سال ۱۳۸۳، کارگران معدن قطعه‌ی دیگری از استخوان در معدن یافتند.

در نهایت با کاوش‌های باستان‌شناسی انجام گرفته، تعداد شش مومیایی در این معدن کشف شد. پس از مدتی مشخص شد سه مومیایی متعلق به دوران هخامنشیان و دو مومیایی متعلق به دوره ساسانی است.

به دلیل کمبود امکانات نگهداری از مومیایی در موزه مردان نمکی و متلاشی شدن آن در هنگام بیرون آوردنش از معدن، یکی از مردان نمکی در محلی که پیدا شده بود باقی ‌ماند. این شش مومیایی کشف شده، جسد مردم یا کارگرانی هستند که در اثر ریزش معدن جان باخته‌اند.

پوسیده نشدن مومیایی های موجود در موزه مردان نمکی

مردان نمکی موزه

شاید این سوال برایتان پیش آمده باشد که چگونه پس از گذشت ۲۳۰۰ سال، جسد و بخش‌هایی از لباس و وسایل این اجساد کامل و تقریباً دست نخورده باقی‌ مانده‌اند؟ دلیل از بین نرفتن آنها وجود نمک در این معدن است که از پوسیدگی بیش از حد مردان نمکی جلوگیری کرده است.

در واقع شیوه مومیایی شدن آن‌ها به این صورت بوده که با ریزش حجم زیادی از نمک بر اشخاص، ابتدا جان خود را از دست داده‌اند و بعد تمام آب بدنشان جذب نمک‌ها شده است. بنابراین بدون ایجاد مشکل خاصی مثل دیگر مومیایی‌ها به طور طبیعی به این شکل درآمده‌اند.

دیدنی های موزه مردان نمکی

موزه مردان نمکی

مرد نمکی اول: پس از کشف اولین مرد نمکی در سال ۱۳۷۲، مومیایی آن به همراه وسایلش مانند گردو، میخ، طناب به موزه ملی ایران واقع در شهر تهران انتقال یافت. بر اساس شواهد، این مومیایی متعلق به مردی میانسال با ۱۸۰ سانتی متر قد، مو و ریش های بلند است. طبق تحقیقات یافت شده او در آن معدن کارگر بوده و در حین انجام کار به این حادثه دچار شده است.

مرد نمکی دوم و سوم: این مومیایی‌ها در حین کار با بولدزر در معدن چهرآباد پیدا شدند. متاسفانه به دلیل عدم آگاهی افرادی که در محل کار می‌کردند در حین کار با بولدزر، آسیب‌های زیادی به این دو مومیایی وارد شده است. اکنون می‌توانید مومیایی‌ها را که به صورت استخوان‌هایی از هم جدا شده هستند، در موزه مردان نمکی ببینید.

مرد نمکی چهارم: اما چهارمین جسدی که در موزه مردان نمکی وجود دارد، متعلق به پسری حدوداً شانزده ساله با ۱۷۰ سانتی متر قد است. این مومیایی سالم‌ترین مومیایی نگهداری‌ شده در موزه مردان نمکی است. نکته جالب درباره این مومیایی این است که لباس‌های او به طور کامل بر روی بدنش سالم و کامل باقی‌مانده‌اند. همراه این جسد تعدادی ظروف سفالی، چاقو با غلاف چرمی و مهره آبی رنگ نیز یافت شدند که در موزه و در کنار جسد قرار دارند.

مرد نمکی پنجم: آخرین مومیایی نگهداری شده در موزه مردان نمکی متعلق به مرد نمکی شماره ۵ است. به طور کلی مومیایی مردان نمکی را با توجه به زمان کشف شدنشان به شماره می‌نامند. تمامی قسمت‌های بدن به غیر از سر این مومیایی، زیر سنگی بزرگ قرار داشت. به همین دلیل بخش های زیادی از بدن او پوسیده یا له شده و در طی زمان بر اثر فشار زیاد از بین رفته است.

ولی از دیگر دلایل پوسیده شدن این جسد عدم وجود نمک کافی در این بخش از معدن بوده است. بنابراین برخلاف مردان نمکی قبلی این جسد نتوانسته به طور درست و کامل خشک شود.

پژوهش‌هایی درباره مردان نمکی

موزه مردان نمکی زنجان

در ابتدای کشف مردان نمکی به دلیل عدم وجود روش‌های علمی نمی‌توانستیم اطلاعات درستی درباره آن‌ها پیدا کنیم. اما با گذشت چند سال امروزه اطلاعات بسیار دقیقی نظیر سن و حتی گروه خوبی برخی از آن‌ها داریم. با آزمایش‌های انجام شده می‌دانیم که اغلب آن‌ها به دلیل ریزش و برخورد حجم زیادی سنگ نمک بر روی نواحی حساس سرشان دچار مرگ یا خفگی شده‌اند.

اما یکی از آن‌ها در همان ابتدا که کشف شد بسیار مبهم و خاص شد. با توجه به پوشش خاص و زیورآلاتی که همراهش پیدا کردند بعید بود که کارگری ساده در معدن باشد. بنابراین مطابق با گمانه‌زنی‌های پژوهشگران انتظار می‌رود که فردی عالی‌رتبه در جایگاه اجتماعی بوده و در هنگام بازدید از معدن در گودالی سقوط کرده و این حادثه منجر به مرگش شده است. با این حال سرگذشت این فرد همچنان یک راز باقی‌مانده است.

چرا به موزه مردان نمکی برویم؟

عمارت ذولفقاری در واقع بنایی باستانی است که در گذشته محل زندگی حکمران زنجان بوده است. بنابراین خود عمارت بدون در نظر گرفتن اشیاء داخل آن قابل بازدید است. اما حضور مومیایی مردان نمکی در آنجا باعث شده که بیش از پیش گردشگران را به خودش جذب کند و آن‌ها را به سفری در دل تاریخ ببرد.

3
برچسب ها :

دیدگاه شما

3 دیدگاه

  • mahtamalek
    6 ماه پیش

    تشخیص سن و قدشون از رو جسد چجوریه؟ جالبه ها علم چقد پیشرفت کرده.

  • زری رضوی
    6 ماه پیش

    یاد اون ضرب المثل قدیمی افتادم که هرچه بگندد نمکش میزنند وای به آن روز که نمک گندش زند…

  • hadi
    6 ماه پیش

    پس قدمت زیادی نداره این موزه، هرچند که مومیایاش متعلق به سالها پیش بوده ولی موزه تازه یکی دو دهه باید تاسیس شده باشد.