بیستون کرمانشاه ؛ راز و رمزهایی شنیده نشده از کوهی تاریخی

کتیبه بیستون کرمانشاه

کرمانشاه است و آثاری که هریک قصه ای تاریخی در دل دارد. قصه‌هایی از حکومت‌های مختلف که هریک شیرینی و تلخی را به همراه دارد. داستانی از فرهاد و شیرین که روایت‌های زیادی را از آن شنیده ایم. به بیستون شهر تاریخ و هنر می‌رویم. نظاره گر مطالبی جذاب از این آثر باستانی باشید.

بیستون کجاست

کوه بیستون یکی از قله‌های کوه پراو، واقع در شهر تاریخی بیستون است. از دیر باز بیستون کرمانشاه به دلیل نزدیکی به بین النهرین و آب و هوای مطلوب مورد توجه پادشاهان بود. اکنون نیز آثار باستانی بیستون، این شهر را میزبان گردشگران زیادی از نقاط مختلف جهان کرده است.

اطلاعات بازدید از بیستون

آدرس: استان کرمانشاه، شهر کرمانشاه، شهر تاریخی بیستون

زمان بازدید: از ساعت ۰۸:۰۰ تا ۲۰:۰۰

قیمت بلیط : گردشگران داخلی ۵٫۰۰۰ تومان و گردشگران خارجی ۳۰٫۰۰۰ تومان

 

تاریخچه بیستون کرمانشاه

بیستون

وجود نقش برجسته‌های کوه بیستون تاریخچه آثار باستانی موجود را آشکار می‌سازد. در این نقش برجسته‌ها داریوش اول پادشاه هخامنش را به همراه کتیبه ای از او می‌توان دید، هم چنین مجسمه هرکول از دوره سلوکی و نقش برجسته‌هایی از دوران اشکانی و ساسانی به چشم می‌خورد.

سنگ نگاره‌های بیستون هشتمین اثر ثبت شده ایران در آثار جهانی می‌باشد. وجود غارهایی در میان کوه بیستون، گویای زندگی پیشینیان در این منطقه می‌باشد.

ریشه و وجه تسمیه کلمه بیستون

این مکان ابتدا بغستان یعنی سرزمین خدا خوانده می‌شد. بعد‌ها پهلویان از واژه بهیستان و بهیستون برای نام این منطقه استفاده می‌کردند. پس از اسلام این محل به بهستون و سپس بیستون تغییر نام داد.

سنگ نگاره و کتیبه داریوش اول

این کتیبه به طول ۶ متر و ارتفاع ۱۰۰ متری از زمین، به دستور داریوش اول ساخته شد. در این سنگ نگاره دست راست داریوش به نشانه پرستش به سمت اهورا مزدا (نشان فروهر) بلند شده است. اهورامزدا نیز دست راستش را به نشانه دعای خیر بالا گرفته است. در زیر پای داریوش “گئومات مغ” (شورشی زمان داریوش) را با حالتی از التماس می‌بینید. وجود کمان در دست چپ داریوش نشان از پادشاهی او دارد.

در پشت سر داریوش نیز نقش دو شخص که کماندار و نیزه دار او هستند حکاکی شده است. در روبروی پادشاه ۹ اسیر شورشی وجود دارند که دست‌های آنان از پشت به هم بسته شده است. بالای سر هر یک از اسران نام آن‌ها و محل شورش مشخص شده است. هشت نفر از آنان کسانی هستند که قصد غصب تخت پادشاهی را داشته اند.

یک نفر از اسیران که کلاه بر سر دارد رئیس قبیله سکاها می‌باشد. در کنار این کنده کاری‌ها ۱۱ کتیبه وجود دارد که به زبان‌های فارسی باستان، ایلامی‌و بابلی نوشته شده است.

سنگ نگاره مهرداد دوم و کتیبه شیخ علیخان

بیستون کرمانشاه

در سنگ نگاره مهرداد دوم، پادشاه ساسانی در کنار چهار تن از فرماندهان به ترتیب جایگاه قدرت آنها دیده  می‌شود. در این نقش هر چهار فرمانده و مهرداد دوم دست راست خود را به نشانه احترام به یکدیگر بالا آورده اند. کتیبه ای به زبان یونانی در کنار این نقش به معرفی هر یک از آنها پرداخته است.

متاسفانه با تخریب بخشی از نقش برجسته مهرداد، کتیبه ای بر روی آن کنده کاری شده است. این کتیبه  مربوط به یکی از وقف نامه‌های شیخ علیخان، صدر اعظم شاه عباس صفوی می‌باشد. متن این کتیبه به زبان ثلث و حاوی نام خدا در شروع آن و در ادامه املاک وقف شده است.

نقش برجسته گودرز دوم

در بخش شرقی نقش برجسته مهرداد، نقشی از گودرز دوم پادشاه اشکانی به چشم می‌خورد. این سنگ نگاره پیروزی گودرز بر مهرداد دوم را نشان می‌دهد. در این نقش برجسته گودرز نیزه  به دست در حال حمله به رقیبش مهرداد است. مهرداد از اسب خود پایین افتاده و همراهش سوار بر اسب در پشت سر او  قرار دارد.

در کتیبه ی مربوط به این نقش برجسته، از گودرز به عنوان شاه شاهان و از مهرداد فقط با عنوان مهرداد پارسی یاد شده است.

تندیس هرکول در بیستون کرمانشاه

سنگ نوشته بیستون کرمانشاه

این اثر در دوره سلوکیان بر روی سنگ های کوه بیستون کرمانشاه تراشیده شد. هرکول برای آنان مظهری از  شجاعت، جوانمردی و نیرومندی بود. در این سنگ تراشه، هرکول پیاله ای را به سمت صورت خود آورده و دست راست را بر پایش انداخته است. در پشت سر این تندیس کتیبه ای به خط یونانی دیده می شود.

زمانی سر مجسمه هرکول به سرقت رفته بود. پس از پیدا کردن آن، این قسمت از مجسمه در گنجینه میراث فرهنگی نگهداری می شود. اکنون سر مجسمه در بیستون کرمانشاه با  سری آهکی جایگزین شده است.

چگونگی ساخت کتیبه در ارتفاع

با توجه به قرار گیری کتیبه در بالای کوه می‌بایست محلی برای دسترسی به آن وجود داشته باشد. سنگ تراشان با تراشیدن تخته سنگ‌های پایین کتیبه و ساخت پلکان به ارتفاع می‌رفتند. گویا سنگ تراشان پس از اتمام کار کتیبه و به منظور عدم دسترسی سایرین به آن پله‌ها را تخریب کرده اند. شاید هدف از این کار باقی ماندن نوشته‌های داریوش برای آیندگان بوده است.

تاریخ رمز گشایی  متن کتیبه بیستون

با توجه به قرار گیری این اثر در ارتفاع مدتی پس از زمان پادشاهی داریوش بزرگ این اثر به دست فراموشی سپرده شد. پس از گذشت چند دهه، در سال ۱۸۳۵ میلادی این اثر تاریخی توسط  راولینسون کشف شد. او در سفر خود به این منطقه متوجه وجود این کتیبه شد.

هنری راوینسون به کمک پسر بچه ای محلی با طناب و نردبان خود را به نزدیکی کتیبه رساند. سپس او نسخه برداری از نوشته‌ها را شروع کرد. در نهایت رمزگشایی کلیه کتیبه‌ها در کتابی از او به نام “کتیبه‌های میخی فارسی در بیستون” به چاپ رسید. راولینسون را به عنوان اولین شخص که موفق به خواندن خط میخی شد می‌شناسند.

فرهاد تراش بیستون

در قسمت غربی نقش برجسته داریوش دیواری حجاری شده با وسعتی بزرگ به چشم می خورد. این بخش به فرهاد تراش مشهور است. برخی ایران شناسان آن را متعلق به دوره داریوش اول می دانند. آنان باور دارند داریوش قصد به یادگار گذاشتن وصیت نامه خود را در این دیوار داشت. برخی ایران شناسان نیز آن را مکانی برای ثبت واقعه ای از زمان خسرو پرویز می دانند.

در میان این سنگ تراشه ها نقش بانویی بر کوه بیستون به چشم می خورد. مردم  با الهام از شعر نظامی گنجوی کنده کاری آن را کار فرهاد می دانند. آنان معتقدند فرهاد به عشق شیرین (معشوقه خسرو پرویز)  این کار را انجام داده است.

متن کتیبه بیستون

داریوش در این کتیبه به معرفی خود و دودمانش می‌پردازد. از قتل کمبوجیه توسط بردیا، شورش‌هایی که علیه او شده و از پیروزی‌هایش سخن می‌گوید. راستی و نیکی را پاس می‌دارد و به دروغ هشدار می‌دهد. انتشار متن سنگ نبشته را برای آیندگان خواستار می‌شود و از کمک اهور مزدا و نقش او در پیروزی‌هایش می‌گوید.

دیگر آثار موجود در بیستون کرمانشاه

غار بیستون کرمانشاه

غارهای کوه بیستون: چندین غار در کوه بیستون کرمانشاه با نام هایی همچون غار شکارچیان، غار مَرخِر، غار مَر آفتاب  کشف شده است. قدمت بیشتر این غارها به دوران پادینه سنگی برمی گردد.
سنگ های تراشیده شده:در فضای محوطه کوه بیستون کرمانشاه سنگ هایی تراشیده شده از دوران ساسانی به چشم می خورد. بر روی این سنگ ها مهر حجاران نیز وجود دارد که به معنی عدم تسویه حساب با آنان می باشد.
نیایشگاههای بیستون کرمانشاه : در شمال نقش برجسته داریوش دو پرستشگاه مربوط به دوران مادها و پارت ها وجود دارد.
پل های بیستون: پل خسرو در زمان خسرو پرویز بر روی رودخانه گاماسیاب در بیستون کرمانشاه ساخته شد. در بخش شرقی کوه بیستون نیز پلی به نام پل بیستون یا پل صفوی وجود دارد. از این پل با نام هایی همچون پل شاه عباسی، پل نادر آباد و پل دینور نیز یاد می شود.
کاروانسرای شاه عباسی: در مقابل فرهاد تراش کاروانسرایی وجود دارد. با توجه به نوشته سردر کاروانسرا، ساخت آن توسط شیخ علیخان و در زمان شاه سلیمان صفوی به پایان رسیده است. این کاروانسرا در دوره ناصرالدین شاه مرمت شد. کاروانسرای شاه عباسی زمانی محل زندگی خانواده های بی بضاعت بیستون کرمانشاه بود. اکنون این محل به هتلی برای اقامت مسافران تغییر کاربری داده است.
4
برچسب ها :

دیدگاه شما

4 دیدگاه

  • فراهانی
    8 ماه پیش

    خیلی مکان باارزش و دیدنی است ولی حیف که دسترسی ضعیفی داره واینکه مسیر بازدید خوب طراحی نشده

  • م
    8 ماه پیش

    خیلی خوشحالم که در کشورم ایران بنایی به زیبایی بیستون داریم ولی افسوس که رسیدگی نمیشه بهش و اطلاع رسانی در خور ارزش و قدمت این آثار باستانی ارزشمند نمیشود امیدوارم رسیدگی کنن

  • ایرج
    8 ماه پیش

    واقعا هوش و ذکاوت داریوش اول برای احداث بیستون ستودنیه بااینکه در آن زمان هیچ امکانات و وسایل مجهزی نبوده، کتیبه به این قشنگی حیرت انگیزه

  • ژاله پگاه
    1 سال پیش

    عالی بود. ممنون